هر نوع وسیله نقلیهای که سن مجاز آن از مدت تعیین شده گذشته باشد، خودروی فرسوده نامیده میشود و در حال حاضر مدت سن مجاز وسایل نقلیه به طور میانگین ۲۰ سال است. این مقدار سن گفته شده بیشتر برای وسایل نقلیه سواری با مصرف شخصی است، چراکه وسایل نقلیهای مانند تاکسی و یا مسافربری، به علت استفاده زیادی که از آنها استفاده میشود و رفت و آمد زیادی که در سطح شهر دارند، تنها عمر خودرو ملاک فرسودگیشان نیست، البته برای این نوع وسایل نقلیه موارد دیگری نظیر میزان کارکرد خودرو نیز مد نظر قرار میگیرد.
سن فرسودگی وسایل نقلیه یک معیار نسبی است که با توجه به شرایط اقتصادی، تکنولوژی و فرهنگی در جوامع مختلف متفاوت است، چراکه این سه وضعیت از عوامل تعیین کننده آن هستند، مثلا در کشورهای صنعتی که از اقتصاد توسعه یافته برخوردار هستند، خودروهای بیش از ۵ سال کارکرد برای استفاده مناسب نیستند، این در حالی است که در سایر کشورها این میزان بیشتر از ۵ سال است.
فرسودگی خودروها به عواملی نظیر شرایط اقلیمی، نحوه تعمیر و نگهداری، کارکرد و طراحی خودرو نیز بستگی دارد.
در حال حاضر عمر مفید خودروهای تولید داخل در حدود ۱۰ سال است، چراکه خودروهای جدیدی که این روزها تولید میشوند از کیفیت مورد نیاز برخوردار نیستند. در کشور ما تعداد وسایل نقلیهای که میزان سن آنها از ۳۰ سال بیشتر باشد، بسیار زیاد است، همچنین تعداد وسایل نقلیهای که در سالهای اخیر از رده خارج شدهاند نیز نسبت به تعداد خودروهای شمارهگذاری شده بسیار ناچیز است
سرهنگ علی محمدی رئیس مرکز شماره گذاری پلیس راهور ناجا میگوید سن فرسودگی خودروهای سواری ۲۰سال، سواری دولتی ۱۵سال، تاکسی ۱۰سال، مینی بوس ۱۵سال، اتوبوس شهری ۱۰سال، اتوبوس برون شهری ۱۵سال، کامیون کشنده ۲۵سال، وانت ۱۵سال و موتورسیکلت ۱۰سال است.
سرهنگ محمدی بیان کرد: خودروهایی که دارای انواع پلاکهای قدیمی هستند و در سن فرسودگی هم قرار دارند، امکان ارائه خدمات شماره گذاری مربوط به تبدیل پلاک آنها به پلاک ملی وجود ندارد. این قبیل خودروها باید مسیر اسقاط یا اوراق را طی کنند.
خروج خودروهای فرسوده از چرخه حرکت در درون شهرها آن طور که فکر میکنیم ساده نیست و عدم توجه به وضعیت آینده خودروهای فرسوده، مشکلات و ناهنجاریهای بسیار زیاد زیست محیطی و اجتماعی را ایجاد میکند.
بازیافت مواد و قطعات خودروهای فرسوده یکی از صنایع مهم وابسته به صنعت خودرو است و برای مثال: در کشور ژاپن به میزان ۴۰ تا ۵۰ درصد خودروهای ساخته شده جدید از مواد بازیافتی تشکیل میشوند.
بازیابی مواد و قطعات وسایل نقلیه در کاهش قیمت تمام شده یک وسیله نقلیه به صورت مستقیم و غیر مستقیم میتواند اثرگذار باشد و باید از آن در برنامهریزیهای مالی به صورت درست استفاده کرد.
در کشورهای مختلف دیگری نظیر آلمان، قوانین بسیار سنگینی برای کنترل و نظارت بر فرآیند بازیافت از دیدگاههای زیست محیطی استفاده صحیح از صنایع حاصل از بازیافت و مدیریت استفاده از قطعات تعمیراتی ایجاد شده که بسیار تأثیرگذار است.
