روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی | «در این رشته توئیت میخواهم شما را از خطری آگاه کنم که ممکن است پشت در خانهتان خوابیده باشد و یک روز مانند من زندگیتان را نابود کند. اتفاقی که یک شرکت بسیار بزرگ و مشهور رقم زد و شما شاید هر روز و هر هفته با آن در ارتباط هستید.» این شروع یک رشته توئیت بلند بالاست که درگیری مشتریان یکی از شرکتهای بزرگ را نشان میدهد.
حدود یک هفته پیش روزنامهنگاری بهنام فرورتیش رضوانیه رشتهتوئیت بلند بالایی منتشر کرد که بخشی از آن را اول مطلب خواندید. او در ادامه موضوع را اینطور توصیح داد: «بهمنماه ۱۴۰۰ به دلیل آنچه «پنهان کردن درآمد سال ۱۳۹۹» عنوان شد، با اتهام «فرار مالیاتی» و محکومیت پرداخت مبلغ بسیار سنگینی مواجه شدم. هرقدر محاسبه کردم، نفهمیدم آن رقم از کجا آمده. گفتنی نیست، این اتهام برای ما که گردش مالی بالایی نداریم، چه فشار روانی در پی دارد.
مبلغ بدهی مالیاتی عنوان شده، بسیار سنگین و غیرمنطقی بود و هرگز با درآمدم در سال ۹۹ همخوانی نداشت. بعد از ۲۴ روز تحمل ابهام و بار اتهام «مجرم مالیاتی» و آزار فکری حاصل از آن، با کمک یکی از دوستانم که با امور مالیاتی آشنایی داشت، پی بردم ماجرا چیست. من در سال ۹۹ برای دیجیکالا چند ویدئوی آموزشی ساختم. با آنکه عدد مبلغ دستمزدم خیلی زیاد نبود، اما دیجیکالا با نام حقوقی «شرکت نوآوران فنآوازه» در اسناد مالیاتی مدعی شده بود بیش از یک میلیارد تومان به من پرداخت کرده، در حالیکه هرگز چنین چیزی واقعیت نداشت.»
رضوانیه در ادامه توضیح میدهد که ماجرا را با اداره مالیات و دیجیکالا در میان گذاشته و آنها گفتهاند که موضوع را پیگیری میکنند، اگرچه آنچه از اینجا بهبعد رضوانیه از آن شاکی است این است که دیجیکالا قضیه را بهخوبی از دل او در نیاورده، اما بخش مهم آنجاست که نوشته دیجیکالا در نهایت اسناد را اصلاح کرده و در واقع غیر از ضربه روحی که شوک دیدن رقم مالیاتی بر او وارد کرده و روزهای سختی را برایش رقم زده، در نهایت رضوانیه مجبور نشده رقم بیشتری بدهد و ماجرا به لحاظ مالی به خیر و خوشی تمام شده است ، حالا چرا این موضوع مهم است؟ در ادامه برایتان توضیح میدهیم.
اشتباهی رایج
کلاهبرداری مالیاتی یا دستکاری مدارک مالیاتی با هدفهای مختلف متاسفانه اتفاق رایجی است، آنهم در ایران که رسیدگی به این دست امور حداقل تا چند سال پیش چندان دقیق صورت نمیگرفت و کشورمان را در فهرست بهشت فراریان مالیاتی قرار میداد اما آنچه اینجا اتفاق افتاده کلاهبرداری بوده است؟ با خواندن توئیتهای خود رضوانیه و برخی کاربران میبینیم که آنها احتمال کلاهبرداری را خیلی قوی میدانند اما در این بین کاربرانی هم هستند که به دلیل داشتن دستی در امور مالیاتی و شغلهای مرتبط با مسائل مالی توضیح میدهند که کلاهبرداری به این شکل امکان پذیر نیست و رضوانیه قربانی اشتباهی شده که متاسفانه خیلی هم رایج است.
یکی از کاربران نوشته: «آقای رضوانیه نمیخوام دفاع کنم از دیجیکالا ولی من بهعنوان کسی که تو بخش مالی کار میکنم، این اشتباه خیلی اتفاق میافته (مخصوصا شرکتی با این حجم تراکنش) و متاسفانه یک باگ خیلی بزرگی وجود داره و بارها پیش میاد، معمولا هم اگر شرکتها متوجه بشن به سرعت اصلاح میکنن»، کاربر دیگری هم نوشته: «موردی که فرمودید بسیار رایج هست و دیجیکالا هم از این امر مستثنا نیست. این گزارش در طی سال ارسال شده و تیم مالی شما زمان کافی برای پیگیری و اصلاح داشتن. اینکه تعلل کردید تا رسیدگی مالیاتی صورت گرفته اشتباه خودتون هست قربان. ولی باز پیگیری جواب میده.»
بعضی از کاربران هم یادآوری کرده بودند که این موضوع میتوانسته برای خود دیجیکالا هم گران تمام شود، به این صورت که اگر چنین پولی به حساب رضوانیه واریز نشده بوده و مدارک انتقال و پرداخت آن ضمیمه اسناد مالیاتی نبوده، بازرسان و حسابرسان میتوانستند دیجیکالا را به گزارش اشتباه متهم کرده و بهراحتی آن را جریمه کنند، آنها تاکید میکردند که اصلا برای همین هم به ادعای رضوانیه حتی قبل از اینکه موضوع رسانهای شود، رسیدگی شده و مشکل اصلاح شده است، نهتنها دیجیکالا بلکه هر بنگاه اقتصادی دیگری از اینکه «اشتباهات» گزارش مالیاتیاش به سرعت مشخص شده و برطرف شود، استقبال میکند و این با کلاهبرداری مالیاتی متفاوت است
چون در مدلی که بنگاههای اقتصادی قصد گم کردن رد یک پول را دارند، معمولا از حسابهای صوری استفاده میکنند یا «پولی که پرداخت شده» را برای کاری غیر از دلیل اصلی پرداختش جا میزنند اما در این مورد اصلا پولی پرداخت نشده بوده و سندی برای انتقال آن به حساب رضوانیه وجود نداشته که دیجیکالا بتواند از آن سوءاستفاده کند، پس با یک اشتباه نهتنها رضوانیه بلکه خودش را در معرض مشکل و جریمه مالیاتی قرار داده است. اما چرا این اشتباه تا این اندازه رایج است و برای در امان ماندن از چنین اتفاقی چه باید کرد؟
یک اختلاف سودآور
بیایید تصور کنیم دیجیکالا یا هر بنگاه اقتصادی دیگری که نام و شماره ملی یک شهروند را به اشتباه وارد سیستم مالیاتیاش کرده، زیر بار اصلاح آن نرود، اصلا یک بنگاه اقتصادی با شما دشمنی دارد و اسم و کد ملی شما را بهعنوان کسی که ده میلیارد تومان در ازای فلان خدمات یا کالا به آن پرداخته در گزارشهای مالیاتیاش میآورد (توضیح دادیم که در چنین موردی به دلیل جابهجا نشدن پول نمیتواند پای کلاهبرداری در میان باشد). اگرچه او با این کار ریسک رو شدن دستش در حسابرسیهای مالیاتی را به جان میخرد، چون سندی برای پرداخت این پول ندارد اما برای شما چه اتفاقی میافتد؟
آیا شما بعد از اینکه متوجه شدید چنین رقمی که از درآمد کل زندگی شما بیشتر است به پایتان نوشته شده و حالا یک بدهکاری میلیاردی به سازمان امور مالیاتی دارید، میتوانید به اداره مالیات مراجعه کنید و اعلام کنید که چنین رقمی را دریافت نکردهاید؟ بله طبیعتا این امکان برای شما وجود دارد اما فکر میکنید با چه جوابی مواجه میشوید؟ جوابی که در بهترین حالت به شما داده میشود ابراز تاسف است و البته تاکید بر اینکه اداره مالیات مسئول رسیدگی به این اختلاف نیست، شما اگر ادعا میکنید که چنین رقمی را دریافت نکردهاید و کسی در حق شما اشتباه یا دشمنی کرده، میتوانید از او شکایت کنید اما به هر حال شما نهتنها باید مالیاتی که به اسمتان رد شده، پرداخت کنید بلکه باید جریمه پنهان کردن چنین درآمدی و نیاوردن آن در خوداظهاری مالیاتیتان را هم بپردازید.
در حالیکه شاید شما یک حقوقبگیر ساده باشید که اصلا اظهارنامه مالیاتی ندارد! راهی دادگاه میشوید اما تا وقتی تکلیف پرونده روشن نشود یک بدهکار مالیاتی هستید که نهتنها حق خروج از کشور را ندارید بلکه ممکن است با مشکلات بزرگتری هم مواجه شوید. اینجاست که میفهمیم چرا نکته مهم در پرونده درگیری رضوانیه و دیجیکالا همان اصلاح گزارش دیجی کالا بوده که اتفاقا مهمترین بخش ماجرا بود، چرا که اگر برای اصلاح دیر شده بود یا به هر دلیلی این اتفاق نمیافتاد، رضوانیه درگیر یک پرونده مالی بسیار سنگین با شرکتی به بزرگی دیجیکالا میشد که برای هر دو طرف خسارت بسیار بیشتری داشت.
حالا سوال این است؛ برای فرار از چنین ماجرایی باید چهکار کنیم و چه کاری از دستمان برمیآید که در صورت مشاهده چنین اتفاقی هرچه زودتر بنگاه اقتصادی را که چنین اشتباهی کرده در جریان بگذاریم تا هر دو طرف از یک دردسر بزرگ نجات پیدا کنند؟ سادهترین جواب این است که هر شهروندی باید به سرعت متوجه شود که برایش مالیات منظور شده است. ممکن است بعضیها برای این کار پای سامانه تازهتاسیس «مالیات من» را وسط بکشند و به شما بگویند که باید دائما به آن سر بزنید اما نکته مهم ماجرا این است که این سامانه با وجود اینکه بانی خیر زیادی شده و بار کاغذبازیهای فراوانی را از دوش مردم برداشته اما به سرعت بهروز نمیشود.
چرا آقای رضوانیه حالا و در حالیکه برایش ابلاغیه صادر شده متوجه شود که در گزارش مالی سال «۹۹» دیجیکالا برایش درآمدی بسیار هنگفتتر از آنچه دریافت کرده، رد شده است؟ چرا او همان موقع که گزارش فصلی دیجیکالا رد شد متوجه این موضوع نشده بود؟ چون اصلا چنین امکانی در سامانه مالیات من وجود ندارد و گزارشهایی که در آن دیده میشود اصلا بهروز نیستند. ممکن است در مواجهه با چنین ایرادی، بوروکراسی یا فشل بودن سیستم اداری سازمان امور مالیاتی را مقصر بدانید اما وقتی میبینیم که در مواردی مثل عوارض اتومبیل یا جریمههای رانندگی در فاصله بسیار کمی از صدور مبلغ، دلیل و سایر اطلاعات در سامانههای مربوطه بارگزاری میشود نمیتوان همهچیز را گردن مشکلات اداری و کندی سیستم انداخت.
در چنین موردی میتوان کمی بدبین بود و اینطور تصور کرد که وقتی سیستم مالیاتی میتواند با چنین تاخیری نهتنها از فردی که درآمدش را گزارش نکرده، جریمه دریافت کند بلکه در صورت بروز اشتباه از گزارشدهنده مالیات (اینجا دیجیکالا) جریمه بگیرد و این موضوع به درآمد بزرگی تبدیل شود، چرا باید از چنین درآمدی چشمپوشی کند؟ اینجاست که پای حقوق شهروندی به میان میآید و لازم بهنظر میرسد برای تغییر این رویه اقدام موثری انجام شود.
