گزارش مرکز آمار از تورم خردادماه اعداد و ارقام متفاوتی دارد و هرکسی روی یکی از نرخهای ۰٫۸درصد، ۳۷٫۶درصد و ۵۰٫۴درصد تمرکز میکند. اعدادی که غیرواقعی نیستند اما…
روزنامه هفت صبح ، احمدرضا نجفی | هرکس حرف خودش را میزند. یکی میگوید تورم خردادماه ۰٫۸درصد شده، یکی از نرخ تورم ۵۰٫۴درصدی صحبت میکند و یکنفر دیگر از رسیدن نرخ تورم به ۳۷٫۶درصد خبر میدهد. بعضی دیگر هم کلا آب پاکی را روی دستمان میریزند و همه گزارشهای مرکز آمار را دروغ میدانند. آنها میگویند پارسال دلار چهارهزار تومان بود، الان شده ۱۳هزار تومان. پس همهچیز باید سهبرابر شده باشد و تورم ۲۰۰درصد است! بالاخره کدامیک از این گروهها راستش را میگویند؟ در این گزارش سراغ تکتک این گزارهها رفتیم تا ببینیم آخر سر کدام گروه به ما راست میگوید و کدام گروه میخواهد سر ما را شیره بمالد؟خبرهایی که به گزارش تورم مربوط هستند، عموما سهرویکرد دارند. یکی آن دستهای هستند که میخواهند وضعیت را بدتر از چیزی که هست نشان دهند. آنها سراغ تورم نقطهبهنقطه ۵۰٫۴درصدی میروند، میگویند نرخ تورم از مرز ۵۰درصد عبور کرده است. یکدسته روند معقول و میانه را در پیش میگیرند و تاکیدشان را روی عدد تورم سالانه یا ۱۲ماهه میگذارند که در گزارش خردادماه مرکز آمار ۳۷٫۶درصد اعلام شده است. عدهای دیگر سراغ کوچکترین عدد در این گزارش میروند
که نشان میدهد تورم ماهانه در خردادماه به ۰٫۸درصد رسیده و تقریبا نزدیک صفر است. شاید بهنظرتان غیرمنطقی برسد، اما باید بگویم که هر سهگروه عین حقیقت را میگویند. با این تفاوت که هرکدام از یک زاویه ماجرا را بررسی میکنند. همیشه یک گروه چهارم هم وجود دارد که از اساس گزارش مرکز آمار را قبول ندارد و معتقد است نرخ تورم چندبرابر آن رقمی است که مرکز آمار اعلام میکند. باید ببینیم حرف حساب هرکدام از این چهارگروه چیست و چرا چنین تفاوتهای بزرگی در گزارش مرکز آمار وجود دارد.
***
گروه اول: خرجمان نسبت به سال گذشته ۱٫۵برابر شد
آنهایی که میخواهند پیازداغ ماجرا را زیاد کنند اول از همه سراغ تورم نقطهبهنقطه میروند که در شرایط اینروزها بیشترین بزرگی را دارد. ۵۰٫۴درصد اصلا نرخ کمی نیست و نشان میدهد خرج ما برای خرید کالا و خدمات تقریبا ۱٫۵برابر شده. صدالبته چنین مسئلهای دروغ نیست و میزان پولی که خرداد امسال برای خرید یکدسته کالا خرج کردیم، تقریبا ۱٫۵برابر پولی است که پارسال برای خرید همان کالاها پرداخت میکردیم. اقتصاددانها این نرخ را با نام تورم نقطهبهنقطه میشناسد که تغییرات قیمت در خرداد ۹۸
نسبت به خرداد ۹۷ را اندازهگیری میکند.
***
گروه دوم: نرخ تورم در خرداد ۳۷٫۶درصد اعلام شد
آن دسته از اخبار که میخواهند دقیقا همان چیزی که هست را گزارش کنند، سراغ تورم سالانه یا ۱۲ماهه میروند. گزارش مرکز آمار نشان میدهد، نرخ تورم سالانه در خرداد ۹۷ به رقم ۳۷٫۶درصد رسیده است. معنی تورم ۱۲ماهه این است که میانگین قیمتها در یکسال اخیر چه تغییری نسبت به سال قبل داشته. از آنجا که نرخ تورم سالانه یا ۱۲ماهه بازه خیلی گستردهای را شامل میشود، قیمتها تا دوسال تاثیرشان را روی شاخص تورم سالانه حفظ میکنند. برای مثال قیمتها در تیرماه سال ۹۶ همچنان روی شاخص تورم ۱۲ماهه در خرداد ۹۸ تاثیرگذارند. همین مورد باعث میشود نوسانات تورم سالانه خیلی کمتر از تورم نقطهبهنقطه باشد. اگر یادتان باشد، تورم نقطهبهنقطه در عرض چندماه از حدود ۱۰درصد به ۵۰درصد رسیده، درحالیکه تورم سالانه تازه به ۳۷٫۶درصد رسیده است. این مورد نشان میدهد تورم سالانه بهتر میتواند وضعیت تغییرات قیمت را در کشور توضیح دهد و برای همین همیشه از تورم سالانه برای تصمیمگیریهای بلندمدت استفاده میکنند. چراکه تغییرات کوتاهمدت تاثیر بسیار کمی روی آن دارند. تورم سالانه تنها درصورتی از جایش تکان میخورد که وضعیت بحرانی شده باشد. در طرف مقابل
تورم نقطهبهنقطه بهتر میتواند اثرات گذرا را در خود نشان دهد. برای همین به محض وقوع تغییرات در بازار میتوانیم تاثیر آن را روی تورم نقطهبهنقطه ببینیم.
***
گروه سوم: تورم ماهانه به کمترین میزان خود در چندماه گذشته رسید
خوشبینها در گروه سوم جای میگیرند. آنهایی که میخواهند از زاویه مثبت به گزارش مرکز آمار از تورم خردادماه نگاه کنند. کمترینعددی که میتوان در گزارشهای تورم پیدا کرد، نرخ تورم ماهانه است که در گزارش خردادماه معادل ۰٫۸درصد گزارش شده. تورم ماهانه نشان میدهد در یک ماه گذشته چه تغییراتی برای شاخص قیمت پیش آمده. آنطور که مرکز آمار میگوید، شاخص قیمت مصرفکننده که در اردیبهشتماه روی ۱۷۳٫۵واحد بود، حالا به ۱۷۴٫۹رسیده و تنها ۰٫۸درصد افزایش پیدا کرده است. هیچکس از عدد ۰٫۸درصد نمیترسد و همین مورد باعث میشود کسانی که میخواهند وضعیت را امیدوارانهتر نشان دهند، سراغ تورم ماهانه بروند. ۰٫۸درصدی شدن تورم خبر خوبی به حساب میآید. چراکه بالاخره بعد از چندماه تورم ماهانه به زیر یکدرصد رسیده و چنین موضوعی نشان میدهد بالاخره قرار است تورم افسارگسیخته یکجایی متوقف شود و شاهد افزایش ۱۰واحدی نرخ تورم هر ماه نباشیم. هرچند این موضوع بستگی به اتفاقات آینده دارد و کمتر کسی میتواند پیشبینی کند که ماه بعد چه اتفاقی برای قیمتها خواهد افتاد.
***
گروه چهارم: مرکز آمار دروغ میگوید!
«دلار پارسال چند بود، الان چنده؟» متداولترین گزاره برای ردکردن گزارشهای مرکز آمار است. میتوانید به جای دلار، از سکه تمام، گوشت، گوجهفرنگی، پیاز یا هر کلمه دیگری استفاده کنید و نتیجه بگیرید که قیمت این موارد نسبت به پارسال چندبرابر شده، پس تورم ۳۷٫۶درصدی دروغ محض است و میخواهند سر ما را با این اعداد و ارقام خیالی گرم کنند! اما چرا چنین استدلالی غلط است؟ مرکز آمار برای بررسی تغییرات قیمت کالاها و خدمات مصرفی، یک بسته ثابت از همه اقلامی که ممکن است برای آنها پول بپردازید تهیه کرده. از برنجی که هر روز میخوریم تا قبض آب و برق، همگی در این فهرست قرار دارند و هرکدامشان با یک ضریبی روی شاخص قیمتها و نرخ تورم تاثیر میگذارد. برای مثال قیمت سیگار، کمترین تاثیر را روی نرخ تورم دارد، چراکه خیلیها سیگار نمیکشند و آنهایی هم که میکشند، تغییرات قیمت سیگار آنچنان در زندگیشان تاثیرگذار نیست. برای همین دخانیات کمترینضریب اهمیت را در بین گروههای کالا و خدمات دارد و تنها ۰٫۵۹درصد در تعیین شاخص قیمتها و نرخ تورم تاثیرگذار است. در طرف مقابل تغییرات قیمت مسکن، آب، برق و گاز بیشترینتاثیرات را روی زندگی ما میگذارد.
برای همین مرکز آمار بیشترین ضریب اهمیت را برای این گروه در نظر گرفته و تغییرات قیمت آن ۳۵٫۵درصد در تعیین شاخص قیمتها و نرخ تورم تاثیر دارد.
با ثابت نگهداشتن قیمت هرکدام از این کالاها و خدمات میتوان مانع از بالارفتن نرخ تورم شد. یکی از همین موارد قیمت بنزین است که طی سالها ثابت مانده و بهتنهایی تاثیر زیادی در پایین نگه داشتن نرخ تورم دارد. مورد دیگر هزینه آب و برق است که در یکسال اخیر تغییر چندانی نداشته و برای آن تورم ۱۳٫۳درصدی گزارش شده است. در طرف مقابل گروههایی مثل محصولات خوراکی افزایش قیمت خیلی بیشتری نسبت به تورم سالانه دارند. گزارش مرکز آمار میگوید، تورم نقطهبهنقطه محصولات خوراکی ۷۴درصد است. به عبارتی قیمت محصولات خوراکی در خردادماه بهطور میانگین ۱٫۷برابر قیمت آنها در خرداد ۹۷ است. از چنین مواردی نتیجه میگیریم همه کالاها و خدمات در تعیین نرخ تورم اثرگذارند، اما نباید اندازهگیری نرخ تورم را به هرکدام از این موارد مثل گوشت، مرغ، پیاز و… محدود کرد. عموما خبرهایی که از بازار میشنویم، مربوط به گرانشدن فلان محصول است. یکروز میشنویم گوشت گران شده، یکروز از گرانی گوجهفرنگی خبر میدهند و یکروز دیگر میگویند شکر در بازار نیست. با اینوجود هیچکس حرفی از ثابتماندن قیمتها نمیزند و ما نمیتوانیم ببینیم دقیقا چه محصولاتی نقش
ترمز را برای نرخ تورم ایفا میکنند و صرفا براساس اخبار گرانشدن محصولات انتظار داریم تورم واقعی خیلی بیشتر از نرخ مرکز آمار باشد.
***
چرا باید به گزارش مرکز آمار اعتماد داشته باشیم؟
برای اینکه ببینیم گزارش تورم مرکز آمار تا چه حد درست است، باید سراغ قیمتها در بازار برویم. اگر کمی از جو بهوجود آمده فاصله بگیریم، میبینیم قیمت گوشت قرمز در خرداد نسبت به یکماه قبل به میزان خیلی کم کاهش پیدا کرد. هرچند نسبت به مدت مشابه سال قبل تقریبا دو برابر شده. پارسال این موقع هر کیلو گوشت حدود ۴۰ تا ۵۰هزار تومان بود و حالا تقریبا با ۱۰۰هزار تومان میتوان یک کیلوگرم گوشت خرید. چندماه پیش هر کیلوگرم گوشت گوسفند حدود ۱۲۰هزار تومان و هر کیلوگرم گوشت گاو یا گوساله تقریبا ۱۰۰هزار تومان بود و به طور میانگین برای خرید گوشت باید ۱۱۰هزار تومان پول میدادیم. این تغییرات قیمت دقیقا همان چیزی است که در گزارش مرکز آمار میتوان مشاهده کرد. این گزارش میگوید تورم نقطهبهنقطه گوشت قرمز ۹۶٫۴درصد است و یعنی نسبت به سال گذشته دوبرابر شده، همچنین تورم ماهانه آن منفی ۰٫۲درصد است و نشاندهنده کاهش جزیی قیمت گوشت است. مورد دیگری که میتوانیم به صورت ملموس آن را ببینیم در مورد قیمت میوه است. قیمت میوه و خشکبار در اردیبهشتماه بهخاطر حضور نوبرانهها در بازار کلی بالا رفت. در طرف مقابل خردادماه شاهد افزایش قیمت آنچنانی
در مورد میوهها نبودیم و نوبرانهها با فراوانشدن در بازار ارزش اولشان را از دست دادند. برای همین شاهد کاهش جزیی قیمت در بازار میوه بودیم. چیزی که عینا در گزارش مرکز آمار آمده و نشان میدهد تورم گروه میوه و خشکبار برای خردادماه منفی ۲٫۲درصد است. درحالیکه تغییرات قیمت آن نسبت به پارسال در تورم نقطهبهنقطه ۷۸٫۸درصدی قابل مشاهده است. با همین موارد جزیی میتوان باور کرد که مرکز آمار دشمنی خاصی با ما ندارد و هر چیزی که میگوید حقیقت است.
