روزنامه هفت صبح، پوریا عطاریان | تصور کنید که یکی از شرکتهای داخلی مانند فروشگاه شیپور، واحد پولی به نام «شیپوری» را معرفی کند که ارزش هر واحد آن مثلا هزار تومان باشد. در نتیجه شما میتوانید حساب کاربری خود را در شیپور مثلا ۱۰۰هزار تومان شارژ کنید و در این صورت «۱۰۰شیپوری» در حساب شما خواهد بود که از آن میتوانید برای خرید کالا در این فروشگاه آنلاین بهره بگیرید یا هنگام فروش کالا در این وبسایت از خریدار شیپوری دریافت کنید. البته هر زمان که بخواهید میتوانید شیپوریها را به ریال تبدیل و به حسابتان در بانک منتقل کنید. شاید بگویید هنگامی که میتوان از شبکه بانکی استفاده کرد، روی آوردن به شیپوری چه مزیتی دارد. انتقاد درستی است هرچند ارائه شیپوری شاید بتواند از امکان کلاهبرداری بکاهد و در مواردی مانند زمانی که کالا با انتظارات خریدار مطابقت ندارد، امکان بازگرداندن پول به حساب خریدار را تسهیل کند (البته چنین مواردی در اینجا مورد بحث نیست).
اما اگر شرکتهای دیگر مانند اسنپ، تپسی و دیوار هم به شما اجازه بدهند که از شیپوری برای خرید خدمات و کالا در آنها بهره بگیرید، آن زمان شاید انگیزه بیشتری داشته باشید تا شیپوری بیشتری در کیف پول الکترونیکی خود قرار دهید. اگر همه کسب و کارها و افراد در ایران هنگام معامله، شیپوری را بپذیرند، تازه دامنه کاربرد این پول به اندازه ریال ایران خواهد بود. اما اگر بشنوید که میتوانید در سفر به کشورهایی مانند عراق، ترکیه یا حتی اتحادیه اروپا از شیپوری استفاده کنید و حتی با آن از وبسایتهایی مانند آمازون خرید کنید یا اگر خدماتی به فردی در خارج از ایران فروختید، شیپوری دریافت کنید، آن زمان جذابیت شیپوری برای شما به میزان قابل توجهی افزایش خواهد یافت چراکه دامنه کاربرد آن حتی از ریال هم فراتر میرود و از هزینههای مربوط به تبدیل ریال به دیگر ارزها هم رهایی خواهید یافت.
این دقیقا رویایی است که مدیران شرکت فیسبوک در مورد «لیبرا» دارند؛ واحد پولی که قرار است احتمالا سال آینده عرضه شود. تایید تراکنشهای مربوط به لیبرا هم قرار است همچون رمز ارزها بر اساس بلاک چین صورت بپذیرد اما تفاوت اصلی میان لیبرا و دیگر رمز ارزهای مشهور فعلی، کم نوسان بودن آن است. قرار است شورایی مدیریت لیبرا را برعهده بگیرد (در واقع عملکرد این شورا مانند بانک مرکزی یک کشور خواهد بود) و به ازای هر لیبرایی که منتشر میشود، میزان مشخصی از اوراق بهادار مربوط به برخی کشورها در ذخایر شورا قرار بگیرد. میزان موفقیت پروژه جدید شرکت فیسبوک (که شرکتهای دیگر هم قرار است به آن بپیوندند) به میزان اقبال سپردهگذاران به این واحد پولی بستگی دارد. مجله اکونومیست برآورد کرده که اگر هر سپردهگذار غربی تنها ۱۰درصد از سپردههایش را به لیبرا تبدیل کند، در آن صورت سرمایهای معادل دو هزار میلیارد دلار در اختیار شرکت فیسبوک خواهد بود. اما اگر قرار است که شرکت فیسبوک این پولها را نگه دارد و به ازای آنها لیبرا منتشر کند، نگهداری چنین پولی چه فایدهای میتواند برای شرکت داشته باشد.
طبق اعلام شرکت فیسبوک، قرار است سرمایههای جمعآوری شده برای خرید اوراق بهادار مطمئن مانند اوراق قرضه مورد استفاده قرار گیرد که هرچند سود آنها پایین است اما اگر سودی اندک برای چندصد میلیارد دلار هم مبلغ قابل توجهی خواهد بود. لیبرا پروژه جذاب و جاهطلبانهای است چراکه هم از یکسو میتواند نظام بانکی موجود را به چالش بکشد و هم عملکرد آن شبیه واحد پولی جهانی و فرا ملی است، مانند ایدهای که جان مینارد کینز (اقتصاددان بریتانیایی) در مورد پول داشت. سازوکار آن هم در مقایسه با ارز رمزهای موجود مانند بیتکوین خیلی بیشتر میتواند به تعریف بنیادین پول نزدیک باشد. البته هیچکدام از اینها دلیل نمیشود که بتوان روی موفقیت لیبرا شرط بست.
