روزنامه هفت صبح | ترامپ با گفتن اینکه آنکارا را تحریم نمیکند بار دیگر به اردوغان چراغ سبز نشان داد. پسلرزههای رسیدن اس-۴۰۰های روسی به دست ترکیه هنوز ادامه دارد و آمریکاییها هنوز از اینکه یک عضو ناتو مشتری پروپاقرص روسها برای خرید اسلحه است، عصبانی هستند. روز پنجشنبه وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد که ترکیه را از پروژه جت جنگنده اف-۳۵ حذف میکند. یکی از مقامهای پنتاگون گفته، دیگر شرکای این پروژه هم با آمریکا در این تصمیم همراه هستند. الن لرد یکی از معاونان وزارت دفاع آمریکا گفته است که حضور ترکیه در پروژه معلق میشود و روند حذف ترکیه از آن بهطور رسمی آغاز خواهد شد.
ترکیه قرار بود که ۱۰۰فروند از این هواپیماهای جنگی را بخرد. سهخریدار عمده دیگر این جنگندهها عبارتند از ژاپن، استرالیا و بریتانیا. اولین جنگندههای ترکیه قرار بود دوفروندی باشد که تا پایان این سال به ترکیه تحویل داده میشد. ۱۰شرکت ترکیهای بنا بوده ۹۰۰قطعه مختلف برای اف-۳۵ بسازند که قراردادشان حدود ۹میلیارد دلار بود. آمریکا مدتها بود که تهدید کرده بود ترکیه را از این پروژه کنار میگذارد. آمریکا میخواست جلوی قرارداد ترکیه با روسیه را بگیرد اما انتشار خبر ورود نخستین محموله از این سامانه موشکی به ترکیه برای ایالات متحده به معنای گذشتن از خطی بود که دیگر بازگشتی ندارد. ترکیه روز جمعه اعلام کرد که اولین محموله از تجهیزات اس-۴۰۰ وارد پایگاهی هوایی در شمال غرب آنکارا شده است.
لرد گفته است، خلبانانی که ترکیه برای آموزش پرواز با اف-۳۵ به ایالات متحده فرستاده، بهزودی به کشورشان بازگردانده میشوند. کاخ سفید در روز چهارشنبه بیانیهای منتشر کرده و در آن به صراحت گفته که ترکیه نمیتواند هم سامانه موشکی روسها را داشته باشد و هم این جنگنده آمریکایی را. در این بیانیه آمده: « اف-۳۵ نمیتواند با سامانه جمعآوری اطلاعات روسها در یکجا باشد که درباره سیستمهای پیشرفته آن(جنگنده) اطلاعات جمع کند.»دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، با انتقاد از رئیسجمهوری پیشین کشورش، گفته بود که اگر دولت باراک اوباما سامانه موشکی پاتریوت را به ترکیه فروخته بود، شاهد این روز نبودند که ترکیه به سوی روسیه برود.
پیشتر آمریکا به ترکیه هشدار داده بود که خرید نظامی از روسیه، مخالف نقش این کشور در ناتو و ساخت جنگندههای اف-۳۵ است. سرپرست پیشین وزارت دفاع آمریکا در نامهای که ماه پیش به وزیر دفاع ترکیه نوشته بود، از آنها خواسته بود که تا دیر نشده از خیر خرید سامانه موشکی اس-۴۰۰ بگذرند. در همین حال در آن نامه نوشته شده بود که اگر ترکیه نظرش را عوض نکند، از برنامه ساخت اف-۳۵ کنار گذاشته میشود. ترکیه نیز خیلی زود به این خبر واکنش نشان داد و سخنگوی رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه گفت که آنکارا، از اینکه از فهرست برنامه مشترک جنگندههای اف-۳۵ خارج شده، خشنود نیست. ابراهیم کالین، سخنگوی اردوغان هم گفته که روابط متحدینی که عضو ناتو هستند از اقدامات یکجانبه آسیب میبیند.دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز پنجشنبه گفت که کشورش فعلا برنامهای برای تحریم ترکیه ندارد. این درحالیست که بحث تحریم ترکیه این روزها بسیار داغ بود.
*** ترکیه به دنبال جایگزینی برای آمریکا
یکی از مقامهای دفاعی ترکیه گفت، آنکارا در حال بررسی جایگزینهایی برای جنگندههای اف-۳۵ ساخت آمریکاست. اسماعیل دمیر، رئیس صنعت دفاعی ترکیه گفت، اگر واشنگتن از تحویلدادن جنگندههای اف-۳۵ خود به ترکیه امتناع کند، آنکارا آماده است تا جایگزینهایی را برای این مسئله در نظر بگیرد. او ادامه داد: ترکیه درحال بررسی جایگزینهایی است. زمانیکه یک در بسته شود، درهای دیگری باز میشوند. ما میتوانیم جایگزینهای خود را داشته باشیم. نسل پنجم جنگندههای TF-X ترکیه در جریان نمایشگاه هوایی ۲۰۱۹ پاریس که در ژوئن برگزار شد، رونمایی شدند.
مادامی که مسئله جنگندههای اف-۳۵ مورد بحث باشد، مقامهای روسیه گزینههای متفاوتی را پیشنهاد میکنند. حلوصی آکار، وزیر دفاع ترکیه گفت: از آمریکا انتظار داریم تا از انجام اقداماتی که میتواند بر روابط بین آنکارا و واشنگتن آسیب برساند، اجتناب کند. این حق طبیعی ترکیه به عنوان یک شریک استراتژیک است. تصمیم یکجانبه و ناعادلانه برای حذف ترکیه از برنامه جنگندههای اف-۳۵ براساس توجیههای مشروع نیست. با همه این کشمکشها واشنگتن همچنین این مسئله را عنوان داشته که به همکاری با ترکیه البته با وجود محدودیتهایی به دلیل حضور سامانههای دفاعی روسی ادامه میدهد. وزارت خارجه ترکیه نیز از آمریکا خواسته تا در تصمیمش تجدید نظر کند چون ممکن است بر روابط دوکشور اثری مخرب برجای بگذارد.
