روزنامه هفت صبح | پرونده زندگی دیپلمات هفتاد و دو ساله و خوشنام ژاپنی و رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی بسته شد. او در ژوییه ۲۰۰۹ به این سمت انتخاب شد و در دسامبر همان سال کار خود را به عنوان پنجمین مدیر کل آژانس و به جای محمد البرادعی آغاز کرد. اینجا ۱۰ نکته در مورد آمانو و مرگ او بخوانید.
* یک: آمانو دیپلماتی ژاپنی بود که سالهای طولانی در وزارت خارجه این کشور فعال بود. او یکی از موافقان جدی خلع سلاح اتمی کشورها به حساب میآمد. این رویکرد البته از سوی مردی که کشورش هفتاد و دو سال پیش مورد حمله اتمی قرار گرفت، عجیب نبود.
* دو: آمانو دو سال بعد از فاجعه اتمی در ژاپن یعنی در سال ۱۹۴۷ به دنیا آمد و در رشته حقوق در کشورش و بعدها در فرانسه درس خواند و بعد کارشناس خلع سلاح هستهای بین المللی شد. او فارغالتحصیل دانشگاه توکیو بود، از سال ۱۹۷۲ در وزارت امورخارجه ژاپن مشغول به کار شد. در ماه آوریل ۲۰۰۱ در مقام نماینده ژاپن با عنوان کارشناس دولتی در هیات سازمان ملل متحد در زمینه مسائل موشکی منصوب و درست سه ماه بعد از آن وارد گروه متخصصان سازمان ملل در زمینه مطالعات منع گسترش و خلع سلاح هستهای شد. او در سفارتخانههای ژاپن در ویتنام، واشنگتن و بروکسل نیز حضور داشته و همچنین یکی از اعضای هیات اعزامی ژاپن به کنفرانس خلع سلاح هستهای در ژنو بود. او در سال ۲۰۰۵ نماینده ژاپن در آژانس بینالمللی انرژی اتمی شد و در این سازمان به ریاست شورای حکام رسید.
* سه: مهمترین پروندهای که آمانو در ۱۰سال گذشته با آن رو به رو بود، پرونده ایران بود. او در این پرونده تلاش کرد تا سیاست را از مسائل فنی جدا کند. همین تلاش هم به کمک کشورها آمد تا از پس این پرونده پس از سالها بر بیایند.
* چهار: آمانو در دو دورهای که در رأس کار آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار داشت چند بار به ایران سفر کرد و با مقامات بلندپایه ایرانی دیدار و گفتوگو کرد. غالب این سفرها پس از روی کار آمدن دولت روحانی و در دوران مذاکرات ایران با ۵+۱ انجام شد. او همواره تأکید داشت که مسئله هستهای ایران را از طریق گفتوگو و ابزارهای دیپلماتیک حل کند.
* پنج: پس از حصول توافق هستهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی در چارچوب این توافق ۱۵ گزارش پیدرپی از فعالیتهای هستهای تهیه کرد که پنج گزارش پس از خروج یکجانبه آمریکا از برجام تهیه شد و در تمامی این گزارشها به پایبندی ایران به توافق و تعهدات برجام اذعان شده بود.
* شش: با اعلام خبر درگذشت «یوکیا آمانو» مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بحث درباره گزینه جانشینی او بالا گرفته است. طبق گزارش رسانهها، یک نفر از میان دو معاون آمانو شانس بیشتری برای جایگزینی او دارند. این دو نفر، «کرنل فروتا» هماهنگکننده ارشد سیاستگذاری آژانس بینالمللی انرژی اتمی از رومانی و «رافائل گروسی» نماینده آرژانتین در این نهاد بینالمللی هستند. هفته گذشته پس از آنکه اعلام شد آمانو به دلیل وضع سلامتیاش تا سال آینده (مارس ۲۰۲۰) از این سمت کنارهگیری خواهد کرد، برخی منابع گزارش دادند تا زمان برگزاری انتخابات مدیرکلی، بخشی از مسئولیتهای او به «کرنل فروتا» واگذار شده است.
* هفت: آمانو به خاطر واکنش کندش به حادثه هستهای نیروگاه اتمی فوکوشیما دایچی که در سال ۲۰۱۱ و در پی یک زلزله ۹ ریشتری و سونامی ناشی از آن اتفاق افتاد مورد انتقاد قرار گرفت، ولی پس از آن آژانس بینالمللی انرژی اتمی تحت مدیریت و تلاشهای بینالمللی گستردهای را آغاز کرد و کشورها را وادار کرد روی طرحی برای بهبود ایمنی همه راکتورهای هستهای جهان به توافق برسند.
* هشت: ریاست آمانو بر آژانس دو بار تمدید شد و او باید تا سال ٢٠٢١ بر سر کار میماند. سال پیش آمریکا از بزرگترین دستاورد آقای آمانو یعنی توافق هستهای کنار کشید. به گفته دیپلماتها او مدتی بود که آماده میشد پیش از موعد کنارهگیری کند و قرار بود این موضوع را دیروز اعلام کند. آژانس سال پیش گفت آقای آمانو «درمان پزشکی» شده اما به جزئیات دیگری اشاره نکرد. به گفته دیپلماتها ماهیت بیماری آقای آمانو تابویی بود که در آژانس از آن پرهیز میشد و حتی در بیانیه آژانس برای درگذشت او نام بیماری ذکر نشد.
* ۹: عباس عراقچی معاون وزارت امور خارجه ایران و یکی از اعضای ارشد تیم مذاکرهکننده ایران در برجام، در یک توئیت ضمن تسلیت درگذشت آمانو، اورا فردی «حرفهای» توصیف کرد که عملکردش منجر به «پایان کامل آنچه ابعاد نظامی برنامه هستهای ایران خوانده میشد» منجر شد.
