روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی | رهبر انقلاب این هفته پرویز فتاح را به عنوان رئیس جدید بنیاد مستضعفان و مرتضی بختیاری را به عنوان رئیس جدید کمیته امداد امام خمینی منصوب کردند. این به آن معناست که دو نهاد اقتصادی و البته حمایتی کشور، از این هفته دارای مدیران جدید و بهتبع آن احتمالا دارای رویکردهای جدید خواهند بود.
*** بنیاد مستضعفان
وقتی از بنیاد مستضعفان صحبت میکنیم، در واقع از نهادی صحبت میکنیم که بنا به ترازنامه منتشر شده در آذرماه سال ۱۳۹۶، نزدیک به ۵۶ هزار میلیارد تومان دارایی دارد. پرویز فتاح البته دیروز و در سخنان ابتدایی خود در مقام ریاست این بنیاد شاید به درستی گفت که بنیاد یک درصد دولت نیز دارایی ندارد ولی به هر حال با توجه به اینکه حجم بالایی از اموال مصادرهشده پیش از انقلاب توسط این بنیاد اداره میشود و نیز با توجه به سرمایهگذاریهای جدید این بنیاد به طور مثال در شرکتی مثل ایرانسل، نباید از اهمیت اقتصادی این بنیاد غافل شد. البته فتاح در رویکرد خود در مدت مدیریت کمیته امداد نشان داد که بیش از وجه اقتصادی به وجه حمایتی این نهادها توجه دارد و این موضوع ممکن است، تغییراتی حتی در ترازنامه داراییهای این بنیاد نیز ایجاد کند.
*** کمیته امداد
کمیته امداد اما مخصوصا بعد از دوره فتاح از اینگونه داراییها خالی است ولی به هر حال نباید از نظر دور داشت که این نهاد، فقط در سال گذشته موفق شده نزدیک به ۱۵۰۰ میلیارد تومان صدقه و زکات از مردم بگیرد. با وجود حجم بالای نهادهای خیریهای و حمایتی، باز هم میتوان مدعی شد که کمیته امداد بیشترین میزان اعتماد مردم برای جلب این کمکها را دارد و همین موضوع باعث شده تا این نهاد عمومی غیردولتی عملا بازوی حاکمیتی در حمایت از اقشار ضعیف جامعه باشد.
*** وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
دولت نیز از اینگونه نهادها خالی نیست. در یکی از آخرین آمارهای اعلام شده آمده که شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی یا شستا با ۳ هزار و ۹۵۰ میلیارد تومان سرمایه ۱۰ درصد از بازار سرمایه کشور را به خود اختصاص داده است. این سرمایهگذاریها در حال حاضر ۸۰ درصد درآمد سازمان تامین اجتماعی را تشکیل میدهد. وقتی از شستا صحبت میکنیم از شرکتی حرف میزنیم که مدیرعامل آن سال پیش، دارایی آن را بین ۳۰ تا ۴۰ هزار میلیارد تومان عنوان کرده و از شرکتی حرف میزنیم که وزیر اسبق تعاون، کار و رفاه اجتماعی، تابستان چهار سال پیش گفته بود «امسال شستا پنج هزار میلیارد تومان سود واقعی را ارائه داد و حدود هفت هزار میلیارد تومان از محل فروش سهام در بازار بورس کسب کرد.»
در واقع، وقتی از شستا حرف میزنیم از بزرگترین غول اقتصادی ایران حرف میزنیم. تا از مجموعه وزارت تعاون، رفاه و کار اجتماعی خارج نشدیم بگوییم که این وزارتخانه زیرمجموعه دیگری به نام صندوق بازنشستگی کشوری نیز دارد که یکی از پولدارترین سازمانهای کشور است. برای اینکه بدانید از چقدر پول صحبت میکنیم خوب است در جریان باشید که ارزش روز داراییهای صندوق بازنشستگی کشوری در پایان سال ۹۵ به حدود ۹۵ هزار میلیارد ریال رسیده است و فقط یکی از داراییهای صندوق بازنشستگی کشوری، شرکت هواپیمایی آسمان است.
*** ستاد اجرایی فرمان امام
در لیست نهادهای حاکمیتی با سرمایه بالا نباید از ستاد اجرایی فرمان امام غافل شد. ستادی که برخی دارایی آن را تا ۱۰۰ هزار میلیارد تومان نیز تخمین میزنند. فقط یکی از این داراییها، سهام شرکت مخابرات ایران است. این ستاد از سال ۱۳۸۶ به دست محمد مخبر اداره میشود. مخبر از همان سال مامور تشکیل بنیادی به نام برکت هم شده تا از دارایی و درآمد این نهاد به نفع توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی و انجام امور عامالمنفعه، در مناطق محروم و کمتر توسعهیافته استفاده کند. این بنیاد در راستای این فعالیت خود تاکنون فقط بیش از هزار مدرسه ساخته است.
*** بنیاد تعاون
نهادهای نظامی کشور نیز با انگیزه سازندگی و از اوایل دهه هفتاد شمسی وارد حوزه اقتصادی شدند که این ورود بیش از هر چیز در قالب بنیادهای تعاون اتفاق افتاده است. نخستین بنیاد تعاون تاسیس در کشور، بنیاد تعاون سپاه است که در همان سال ۱۳۷۲ اساسنامه آن به تصویب رهبر انقلاب میرسد. البته در همین اساسنامه، سال تاسیس بنیاد تعاون، ۱۳۶۵ بیان شده است. هدف بنیاد تعاون سپاه، در حوزه مسکن است ولی در تبصره ۱ از ماده ۶ آن آمده: «موارد بالا از طریق فعالیتهای تجاری و بازرگانی و تأسیس واحدهای تولیدی و عمرانی صورت میگیرد.»
در حال حاضر نماد این فعالیتها در چشم مردم، بانک انصار است که از اردیبهشت امسال، موسسه اعتباری ثامن نیز در آن ادغام شده است. در عین حال، باید به کنسرسیوم توسعه اعتماد مبین نیز اشاره کرد که محصول سرمایهگذاری مشترک ستاداجرایی فرمان امام و بنیاد تعاون سپاه بود و ۵۱ درصد از شرکت مخابرات را در اختیار داشت اما اخیرا اعلام شده که این بنیاد سهم خود در این کنسرسیوم را به صورت غیرمستقیم واگذار کرده است.
