روزنامه هفت صبح، علی رستگار | یک: چند روز پیش خبرگزاری رویترز گزارش داد که پنج نفتکش ایرانی در حال حمل محموله بزرگی به سمت ونزوئلا هستند. خبری غیرمنتظره که توجه رسانههای بینالمللی را به خود جلب کرد. کمی بعد جزئیات بیشتری فاش شد. این پنج نفتکش به نامهای فارست، فورچون، پتونیا، فاکسون و کلاول از بندرعباس به ونزوئلا بنزین میبرند. چهار کشتی از تنگه جبلالطارق عبور کردند و مسیر حرکتشان به سمت سواحل ونزوئلا روی نقشههای دریایی مشخص است و یک نفتکش هم فعلا در حال عبور از شمال تونس و قبل از تنگه جبلالطارق است.
پیشبینی شده اگر همه چیز طبق برنامه پیش برود تا یک هفته دیگر این کشتیها به مقصد میرسند. ماجرا از این جهت برای ناظران سیاسی جذاب شده که هر دو کشور ایران و ونزوئلا تحت تحریمهای آمریکا هستند و اگر این بار به مقصد برسد ضربه حیثیتی و مهمی به ترامپ تفسیر میشود. فعلا اولین واکنش آمریکا این بوده که صفحه رسمی نیروی دریایی این کشور در توئیتر از اعزام چهار کشتی جنگی به دریای کارائیب خبرداده. یعنی درست همان نقطهای که کشتیهای ایرانی در یک قدمی آنجا هستند.
* دو: طبق آخرین اطلاعاتی که روی نقشههای دریایی قابل دسترسی است کشتی نفتکش فاکسون از تنگه جبلالطارق عبور کرده. تانکر ۳۰ هزار تُنی کلاول عقبتر و در حال عبور از شمال تونس است. کشتی فارست هم از تنگه جبلالطارق عبور کرده و وارد اقیانوس اطلس شده. کشتی پتونیا ساخته شده در ۲۰۱۸ هم دقیقا وضعیت مشابهی دارد و در ورودی اقیانوس اطلس حرکتش را به سمت جنوب غربی و ونزوئلا تنظیم کرده. کشتی ۱۷۶ متری فورچون هم تا زمان تنظیم این گزارش فاصله قابل توجهی از تنگه جبلالطارق گرفته است.
* سه: یک نکته مهم در این ماجرا حرکت این پنج نفتکش با پرچم ایران است. معمولا کشتیهایی که تحت تحریم هستند با پرچم کشورهای دیگر مثل پاناما حرکت میکنند اما برافراشته شدن پرچم ایران روی این پنج نفتکش اقدام معناداری است. ضمن اینکه عبور چهار نفتکش از تنگه جبلالطارق هم اتفاق مهمی تلقی میشود. چون پارسال نیروی دریایی انگلیس در همین نقطه یک نفتکش ایرانی را توقیف کرده بود که البته جوابش را هم گرفت و ایران در تنگه هرمز یک کشتی از این کشور را توقیف کرد که بعد از مدتی کشمکش دو طرف کشتیها را آزاد کردند.
این بار تا الان هیچ اقدامی از سوی انگلیس صورت نگرفته و همه منتظر واکنش آمریکا هستند. ترامپ باید تصمیم بگیرد چون اگر این کشتیها به مقصد برسند ضربه مهلکی به هژمونی آمریکا است. اگر نفتکشهای ایرانی را توقیف کنند هم که حتما عواقب پیچیدهای برای او به همراه دارد که در آستانه انتخابات آمریکا گزینه مطلوبی برای او نیست. این ماجرا اما برای ایران منافع اقتصادی هم حتما به همراه دارد. چندی پیش گزارشهایی منتشر شد که ونزوئلا در قبال بنزینی که هواپیمایی ماهان به این کشور منتقل کرده ۹ تن شمش طلا به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار به ایران تحویل داده. این خبر در ایران البته تکذیب شد اما به هر حال مبادلات مالی در این مقیاس میتواند اندوخته قابل اعتنایی در شرایط فعلی برای ایران باشد.
*** نامه هشدار آمیز ظریف به دبیرکل سازمان ملل متحد
در پی انتشار برخی گزارشها مبنی بر تهدید مقامات دولت آمریکا به ایجاد مزاحمت برای تانکرهای حامل سوخت ایران به مقصد ونزوئلا، وزیر امورخارجه ایران با ارسال نامهای به دبیرکل سازمان ملل متحد نسبت به تحرکات آمریکا در اعزام نیروی دریایی به منطقه کارائیب با نیت مداخله و ایجاد اختلال و مزاحمت در امر انتقال سوخت ایران به ونزوئلا هشدار داد.
محمدجواد ظریف در نامه خود به آنتونیو گوترش تهدیدات غیرقانونی، خطرناک و تحریک آمیز آمریکا را نوعی دزدی دریایی و خطری بزرگ برای صلح و امنیت بینالمللی دانسته و تاکید کرده است که آمریکا باید از زورگویی در عرصه جهانی دست برداشته و به حاکمیت قوانین بینالمللی بهویژه آزادی کشتیرانی در دریاهای آزاد احترام بگذارد. ظریف ضمن یادآوری مسئولیت دولت آمریکا در برابر پیامدهای هرگونه اقدام غیرقانونی، بر حق ایران برای اتخاذ تدابیر مناسب و ضروری در مقابله با این تهدیدات تاکید کرده است.
متعاقب ارسال این نامه، سید عباس عراقچی معاون سیاسی وزارت امورخارجه نیز با احضار سفیر سوئیس به عنوان حافظ منافع دولت آمریکا، از وی خواست مراتب هشدار جدی جمهوری اسلامی ایران نسبت به هرگونه تهدید احتمالی از سوی آمریکا علیه نفتکشهای ایرانی را به مقامات آن کشور منتقل نماید.
عراقچی روابط تجاری ایران و ونزوئلا را روابطی کاملا مشروع و قانونی دانست و اظهار داشت، توسل به اقدامات قهری و یا دیگر رفتارهای قلدرمآبانه از سوی آمریکا تهدیدی برای آزادی کشتیرانی و تجارت بینالمللی و جریان آزاد انرژی بوده و تجلی آشکار دزدی دریایی و نقض فاحش حقوق بینالملل و مغایر با اهداف و اصول مندرج در منشور ملل متحد به شمار میآید.
معاون سیاسی وزیر امورخارجه هشدار داد هرگونه تهدید علیه نفتکشهای ایرانی با واکنش فوری و قاطع ایران مواجه خواهد شد و دولت آمریکا مسئول عواقب آن خواهد بود. سفیر سوئیس نیز اعلام کرد مراتب را بلافاصله به مقامات دولت آمریکا منتقل خواهد کرد.
