روزنامه هفت صبح، آرش پورابراهیمی | دادههای کلان اقتصادی معمولا تصویر بهتر و جامعتری را از اقتصاد یک کشور ارائه میدهند. اما هرچقدر که این ارقام کلانتر باشند، بار احساسی آنها کمتر است، به همین خاطر شاید بیش از حد نگریستن به دادههای صرفا کلان، گاهی شما را از آنچه فعالان اقتصادی و مصرفکنندگان از سر میگذرانند غافل کند.
تصویر کلی اقتصاد ایران بهخاطر بحران ناشی از تحریم و کرونا چندان خوشایند نیست، اما آنچه وجه نگرانکننده وضعیت فعلی را بهتر نمایان میکند، نگریستن به ارقام مربوط به کسبوکارهای خرد است. برای بهدستآوردن تصویری کلی از آنچه کرونا با اقتصاد ایران کرد کافی است که به آمارهای رسمی بنگرید.
اقتصاد ایران در سال ۱۳۹۸ تازه داشت از زیر آوار شدیدترین تحریمهای اقتصادی تاریخ سر برمیآورد و جان میگرفت که کرونا از راه رسید. رشد اقتصاد سهماهه سوم سال ۱۳۹۸ به بیش از ۲.۷درصد رسیده بود و به نظر میرسید دوران رشد منفی به پایان خود نزدیک میشود. اما با آغاز شیوع ویروس کرونا در کشور در ماههای پایانی سال گذشته، اقتصاد ایران بار دیگر در مسیر کوچک شدن قرار گرفت.
از زمستان پارسال تا تابستان امسال رشد اقتصاد ایران برای سه فصل پیاپی منفی بود تا اینکه در پاییز امسال به مثبت ۰.۲درصد رسید. تورم هم روند امیدوارکنندهای را طی نکرده است. نرخ تورم نقطه به نقطه در بهمنماه امسال بیش از ۴۸درصد و نرخ تورم هم بیش از ۳۴درصد بود.
اما برای درک بهتر اینکه چنین ارقامی چه مفهومی دارند شاید بهتر باشد که به دادههای مربوط به یک کسبوکار خاص نگریست.
این دادهها مربوط به باشگاهی ورزشی در غرب تهران است؛ باشگاهی که طی ۱۱ماه نخست سال گذشته به طور متوسط هر ماه حدود ۶۰۰ مشتری داشته است. تعداد مشتریهای باشگاه امسال حدود ۷۰نفر است؛ یعنی باشگاه نزدیک به ۹۰درصد مشتریانش را از دست داده و درآمد باشگاه هم تقریبا یکچهارم شده است.
شاید برایتان این پرسش پیش بیاید که چرا درآمد باشگاه به همان اندازه که تعداد مشتریان کاهش یافته، سقوط نکرده است. به این دلیل که مشتریانی که حتی در شرایط پس از کرونا (و البته پس از بازگشایی باشگاههای ورزشی) حاضرند به باشگاه بروند آن مشتریانی هستند که ورزش برایشان اهمیت بیشتری دارد و حاضرند پول بیشتری برای ورزش بپردازند: مثلا مربی خصوصی میگیرند یا روزهای بیشتری به باشگاه میروند.
چنین مشتریانی به طور متوسط پول بیشتری خرج میکنند و در نتیجه نسبت به مشتریانی که خیلی زود عطای باشگاه رفتن را به لقایش بخشیدند، به طور میانگین درآمد بیشتری برای باشگاه ایجاد میکنند. اما این مشتریان وفادار و سودآورتر هم باعث نشدند که باشگاههای ورزشی بتوانند به راحتی به کار خود ادامه دهند.
حداقل آنچه در میان مدیران باشگاهها گفته میشود این است که حدود ۸۰درصد باشگاههای ورزشی در تهران مجبور شدهاند که کسبوکارشان را تعطیل کنند. آنهایی که در بازار باقی ماندهاند با پرسش مهمتری مواجهند و آن هم اینکه آیا برای سال آینده قیمتها را افزایش بدهند یا خیر و اینکه این افزایش قیمت احتمالی چقدر باشد.
افزایش قیمت یا به عبارت بهتر تعدیل قیمتها با تورم شاید همین معدود ورزشکاران باقیمانده در باشگاهها را هم سرخورده کند و از جریان درآمد فعلی هم بکاهد. اما حفظ قیمتهای فعلی هم در صورت عدم افزایش تعداد مشتریان به معنی پررنگتر شدن سایه تعطیلی است. میدانیم که باشگاههای ورزشی یکی از کسبوکارهایی بودند که بهشدت از شیوع کرونا آسیب دیدند و ارائه خدمات به صورت مجازی هم برای آنها مهیا نبود، اما احتمالا آنچه بر این بخش گروه از خدمات میگذرد را بتوان کموبیش در بسیاری از دیگر کسبوکارها هم مشاهده کرد؛ کسبوکارهایی که از یکسو بخش قابلتوجهی از مشتریانشان را از دست دادهاند و از سوی دیگر باید خود را با تورم وفق دهند.
