روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی | دیروز یاهو نیوز گزارشی منتشر کرد که ادعا میکرد جزئیات تازهای درباره نحوه ترور شهید قاسم سلیمانی ارائه میکند که این جزئیات را از فرماندهان آمریکایی حاضر در آن عملیات به دست آورده است. جدا از ادعاهای مختلفی که در این گزارش درباره روش ردگیری شهید سردار سلیمانی و نحوه حمله موشکی به خودروی او میبینیم در بخشی از گزارش آمده که چندنفر از افسران کرد در عملیات نقش داشتهاند و مأموران کرد برای استقبال از سردار سلیمانی و تعیین هویت او موقع فرود در فرودگاه بینالمللی بغداد، لباس نیروهای حمل بار فرودگاه را به تن کرده بودند.
طبیعتا چنین ادعایی در صورت اثبات میتواند برای روابط ایران و اقلیم کردستان گران تمام شود به همین دلیل هم مقامات کردستان عراق بلافاصله در بیانیهای اعلام کردهاند که «به طور قاطع هرگونه آگاهی، اطلاع و مشارکت نیروهای مبارزه با تروریسم اقلیم کردستان در این اقدام رد میشود. ژنرال سلیمانی دوست نزدیک مرحوم مام جلال (جلال طالبانی رئیسجمهور اسبق عراق) بود و دستگاه مبارزه با تروریسم اقلیم کردستان در کنار ژنرال سلیمانی با تروریستها جنگیده است و مشخص است که ترور چنین فرماندهای در این سطح زیانی برای اقلیم کردستان است.» ایران هنوز به این ادعاها واکنش نشان نداده است.
رابطه ایران با کردستان عراق همیشه متفاوت از رابطه کشورهای عراق و ترکیه با اقلیم کردستان بوده است. جدا از اشتراکات قدیمیتاریخی و فرهنگی که نشانههای آن در بعضی از اسطورهها و رسومات مثل عید نوروز دیده میشود، در تمام سالهای گذشته ایران و کردستان عراق رابطه خوبشان را تقویت کردهاند. حتی با وجود تمام مناقشاتی که بعد از انقلاب در مرزهای غربی ایران وجود داشت، جمهوری اسلامی ارتباطش را با دو حزب مهم کردی حفظ کرده است. ارتباطی که نشانههای آن را بارها دیدهایم؛ از مداوا شدن خیلی از زخمیهای مبارزه کردها علیه صدام در بیمارستانهای ایران گرفته تا زندگی رهبران کرد در کشورمان وقتی که در معرض خطر بودهاند. واکنش نشان داده و آن را به شدت تکذیب کردهاند.
در جنگ ایران و عراق هم کردهای مخالف صدام همکاریهای وسیعی با ایران داشتند و این ارتباط حسنه به خصوص با جریان طالبانی تا همین حالا هم ادامه دارد. در دهه ۹۰ میلادی هم وقتی که دو جریان سیاسی کرد به جان هم افتاده بودند این ایران بود که به میانجیگری بین آنها پرداخت. اصلا چرا راه دور برویم، مسعود بارزانی یکی از اصلیترین چهرههای معاصر کردستان عراق در مهاباد خودمان به دنیا آمده و این روزها بسیاری از ترانههای ایرانی در تاکسیهای اقلیم کردستان به گوش میرسد.
اما این رابطه غیر از همه این فرازها، فرودهایی هم داشته است. فرودهایی که دو طرف سعی کردهاند از عمق آنها کم کنند و زودتر رابطه را به مسیر مسالمتآمیزش برگردانند مثل همین حالا که مقامات اقلیم کردستان به گزارش یاهونیوز درباره نقش کردهای عراق در ترور شهید قاسم سلیمانی واکنش نشان داده و آن را به شدت تکذیب کردهاند.
*** هم پیمان یا عامل ترور؟
مسعود بارزانی، متولد ۱۹۴۶، در مهاباد ایران است. مسعود در دوران حکومت رژیم بعث در عراق، مدتی در شهرستان کرج و مدتی در استان کردستان ایران ساکن بود و بچههایش هم همگی در ایران بزرگ شدهاند و بارها گفته از اینکه سالها در ایران بوده و خود متولد ایران است، افتخار میکند و رابطه بسیار خوبی با شیعیان دارد. مسعود بعد از سقوط صدام در سختترین و پیچیدهترین سالها رئیس اقلیم کردستان بود و با وجود تعصبات پان کردیاش میتوان او را یکی از نزدیکترین چهرهها به ایران در منطقه دانست.
در دوران ریاست او بر اقلیم کردستان علاوه بر همکاریهای امنیتی، همکاریهای سیاسی و اقتصادی گستردهای هم بین ایران و کردستان عراق به وجود آمد از جمله حذف روادید برای سفر به خاک اقلیم کردستان و ایران. از دورانی حرف میزنیم که مسعود بارزانی رئیس اقلیم کردستان است و جلال طالبانی رئیسجمهور عراق.
*** تلاش برای استقلال
برگزاری همهپرسی استقلال در کردستان عراق یکی از همان فرودهایی است که در رابطه ایران و اقلیم به وجود آمده است، فرودی که حتی رابطه خوب بارزانی، رئیس وقت اقلیم با ایران هم نتوانست جلوی آن را بگیرد. بارزانی در راس برگزاری رفراندومی ایستاده بود که ایران رسما با برگزاری آن و در معرض تجزیه قرار دادن عراق مخالفت کرده بود و در نهایت هم همین همه پرسی باعث کنارهگیری بارزانی شد و ایران برای مدتی مرزهای زمینی و هواییاش با کردستان عراق را بست و به انواع مانورهای نظامیدر نزدیکی مرزش با اقلیم کردستان پرداخت.
بسیاری عدم موفقیت حزب دموکرات عراق در پیشبرد ماموریت جداساختن اقلیم کردستان از عراق را ناشی از هماهنگی ایران و ترکیه و حکومت عراق میدانستند که به شکلی نامحسوس اقلیم رادر محاصره اقتصادی قرار دادند.هیچ کدام از سه کشور به لحاظ ژئوپلیتیک موافق این اتفاق نبودند و در همین دوران است که شنیده شد اسرائیل بزرگترین مشوق کردها برای برگزاری
همه پرسی استقلال بوده که خب نافرجام ماند.
*** دوستی رئیسجمهور کرد و سردار
یکی دیگر از مراحل مهم رابطه ایران و کردستان عراق به دوران ریاست جمهوری جلال طالبانی در عراق برمیگردد. مردی که او هم تبار ایرانی داشت و در کردستان ایران متولد شده بود.او علاوه بر اینکه یکی از چهرههای نزدیک به ایران در عراق شناخته میشد رابطه عمیقی هم با سردار سلیمانی داشت و این رابطه آنقدر مهم بود که اقلیم کردستان در بیانیه تکذیب نقشش در ترور شهید سلیمانی به آن اشاره کرده است.
به طور کلی روایتهای زیادی در مورد رابطه این دو نفر شنیده میشود از نقش پیام رسان طالبانی بین سردار سلیمانی و فرماندهان آمریکایی گرفته تا توصیههای سردار سلیمانی به طالبانی در مورد امور مختلف عراق. تا جایی که حتی بعد از مرگ طالبانی هم، سردار سلیمانی با حضور بر سر مزار او، درست در اوج بروز مناقشه بین ایران و کردستان عراق، یک جورهایی به چند جبهه مختلف از جمله اقلیم کردستان پیام فرستاد.
*** اتحاد علیه داعش
شاید بتوان نقطه اوج رابطه استراتژیک ایران و کردستان عراق را علیه داعش دید که از قضا نقش سردار سلیمانی در این مورد هم خیلی پررنگ بوده است. کمکهای ایران برای رهایی اقلیم کردستان از چنگ داعش، مخصوصا وقتی که اربیل در محاصره همه جانبه داعش قرار داشت و نیروها و سلاحهای ارسالی از طرف ایران و سردار سلیمانی به منطقه رسید و شهر از محاصره نجات پیدا کرد. چهرههای برجسته اقلیم کردستان از جمله خود بارزانی بارها درباره نقش مهم ایران در مبارزه اقلیم کردستان علیه داعش تعریف کردهاند.
*** اسرائیل، گره کور رابطه ایران و اقلیم
آنچه بین اقلیم کردستان و اسرائیل میگذرد سالهاست که به یکی از چالشهای رابطه ایران و این منطقه تبدیل شده، شائبه فروش یک سوم نفت استخراج شده از چاههای تحت کنترل اقلیم به اسرائیل هیچ وقت موضوعی نبوده که ایران بتواند به راحتی با آن کنار بیاید. این رابطه برای خود اقلیم هم دردسرهای کمی نداشته است همین یک ماه پیش خبر رسید که نیروهای نزدیک به ایران به مواضع موساد در شمال عراق یعنی منطقه تحت کنترل اقلیم کردستان حمله کردهاند و تعدادی از اسرائیلیها را کشتهاند، موضوعی که اقلیم را به تکاپو برای تکذیب و تخفیف دادن ماجرا انداخت.
*** تمبر جنجالی
در این بین اتفاقات کوچکتری هم افتاده که یکی از آنها چاپ تمبر یادبودی بود که به مناسبت سفر تاریخی پاپ به عراق و اقلیم کردستان طراحی شده بود و در آن مناطق کردنشین ایران و ترکیه هم در نقشه اقلیم کردستان دیده میشدند. در نهایت هم سخنگوی اقلیم توضیح داد که این تمبر پیشنهاد تعدادی از هنرمندان محلی بوده و مورد تایید دولت منطقه قرار نداشته است.
