روزنامه هفت صبح | سخنگوی صنعت برق میگوید ۸۰ درصد ظرفیت ماینینگ در کشور ما غیرمجاز و خانگی است. به گفته او «ظرفیت استخراج رمزارز حدود ۱۵۰۰ مگاوات است که یک هزار و ۲۰۰ مگاوات آن غیرمجاز هستند.» استخراج رمزارز از سمت این ماینرهای خانگی در حالی به صورت غیرمجاز انجام میشود که شبکه برق محلی برای این کار طراحی نشده و خطرات آتشسوزی را برای خانهها به دنبال میآورد.
با وجود اینکه تقریبا از زمستان و خاموشیهای پی در پی بود که یک تصویر کلی از فعالیت ماینینگهای غیرمجاز پیدا کردیم اما هنوز هم اینطور به نظر میرسد که از تعداد آنها کم نشده است. مسئولان توانیر میگویند پیدا کردن استخراجکنندهها کار آسانی نیست؛ دلیل هم دارند. به گفته مصطفی رجبی «هر ماینر به میزان یک کولر گازی برق مصرف میکند» و توانیریها نمیتوانند تشخیص بدهند وقتی میزان مصرف برق یک خانه یک دفعه بالا رفته، آیا دستگاه برقی جدیدی وارد خانهاش کرده یا اینکه دارد رمزارز استخراج میکند؟
آنطور که کارشناسان این بازار به هفتصبح میگویند «هر وقت یکدفعه مصرف برق چندین برابر بیشتر شود، میتوان متوجه شد آنجا دارد چند دستگاه ماینینگ، به اندازه چند کولر گازی برق مصرف میکند. ولی بیشتر استخراجها فقط با یک دستگاه انجام میشود.» از طرف دیگر دستگاههای ماینینگ بیشتر قاچاقی هستند و نمیشود مسیر آنها را از گمرک دنبال کرد. به خاطر همین پیدا کردن دستگاههای قاچاق هم کاری تقریبا دشوار است. همین موضوع باعث شده که ماینرهای خارجی امروز در اوج روزهای کاری خودشان فعالیت کنند. بدون توجه به اینکه این کار چه خطراتی برای خود، همسایه و محلهشان ممکن است داشته باشد.
*** چرا ماینینگ خانگی خطرناک است؟
فعالیت رمزارزها از شبکه برق محلی تغذیه میکند و این کار جایی خطرناک میشود که ممکن است به ترانسهای محلی خسارت وارد کنند و در نتیجه تامین برق یک منطقه به خاطر این رمزارزها به خطر بیفتد. ماجرا این است که سیمکشیهای برق خانگی اصلا برای این کار طراحی نشدهاند و ممکن است خطر آتشسوزی را به دنبال داشته باشند.
مثل یک مورد آتشسوزی که اواسط فروردین ماه همین امسال در مشهد رخ داد. رجبی اینطور توضیح داده است:« همین روند غلط استفاده از برق خانگی میتواند موجب آسیب رسیدن به ترانس برق همسایهها و حتی یک محله شود. ادامه فعالیت این استخراج کنندگان به طور قطع کار برقرسانی را با مشکلات بیشتری روبهرو خواهد کرد و به دلیل خسارتی که وارد میکنند، احتمال خاموشی وجود دارد.»
اما آتشسوزی تنها مشکل رمزارزها نیست. بلکه کلا استخراج رمزارز به تامین برق هم صدمه میزند. چرا؟ بهخاطر اینکه امسال بارشها در کشور ما نزدیک به ۵۰ درصد کمتر شده و همین موضوع تامین برق را هم با یک مشکل روبهرو کرده است. از آن طرف استخراج کنندههای رمزارزهای خانگی نسبت به سال پیش افزایش یافته است.
به خاطر همین هم مسئولان صنعت برق، کمبودها را ناچارا از نیروگاههای حرارتی تامین میکنند. به گفته سخنگوی این صنعت تلاش میشود با جایگزینی نیروگاههای حرارتی و سایر روشها، کمبود تولید برق نیروگاههای برق-آبی جبران شود. مثل اتفاقی که زمستان سال پیش منجر به سوزاندن مازوت و آلودگی بیش از حد هوا شد. در تابستان ولی این مشکل بیشتر به شکل خاموشیهای پی در پی خودش را نشان خواهد داد اما ممکن است زمستان دوباره همین اتفاق برای هوا و ما تکرار شود.
*** جذابیت ماینینگ در ایران و دنیا
پایین بودن تعرفه برق در ایران باعث شده که جذابیت استخراج بیتکوین برای افراد بالا باشد. آن هم با وجود اینکه اگر دست آنها رو شود، علاوه بر جریمههای زیاد، دستگاهشان هم توقیف خواهد شد. افزایش صعودی اخیر نرخ بیتکوین در ماههای اخیر دلیل دیگری بود که افراد را به استخراج آن تشویق کرد. ولی تعرفههای بالای برقی خانگی و صنعتی باعث شد که مثلا در اروپا این کار خیلی رواج پیدا نکند.
پیش از این یکی از معاونان وزارت صنعت گفته بود که «تا ۶ درصد از رمزارزهای جهان در ایران استخراج میشود.» به گفته مدیرکل دفتر سرمایهگذاری این وزارتخانه «ظرفیت پردازش استخراج مراکز مجاز امروز ۶۵۰ هزار تراکش برثانیه است که با نرخ روز بیتکوین معادل روزانه ۲۰۰هزار دلار میشود. »
*** منطقه آزاد، مهد ماینینگ
در بازار رسمی استخراج رمز ارز ۱۰ درصد خارجی هستند، ۶۰ درصد دست شرکت ایرانی-چینی و ۲۰ درصد هم در دستان ماینرهای ایرانی است. مزرعه بیتکوین کرمان، بزرگترین مرکز استخراج بیتکوین در ایران و حاصل فعالیت مشترک بین ایران و چین است. این مزرعه روزانه با مصرف ۱۲۰ مگاوات ساعت برق، ۱/۷ بیتکوین استخراج میکند که سود آن به حدود یک میلیارد و ۳۳۰میلیون تومان میرسد. پیش از این عباس آشتیانی، رئیس کمیسیون رمزارز نظام صنفی رایانهای کشور گفته بود بیشتر ماینرهای مجاز در مناطق آزاد اقتصادی فعالیت دارند.
جذابیت مناطق آزاد هم به گفته او به خاطر این بوده که « زمانی که میخواستند تجهیزات استخراج رمز ارز را به صورت قانونی وارد کشور کنند، هیچگونه کد تعرفهای در داخل کشور تعریف نشده بود و اگر میخواستند کار کنند باید دستگاهها را به مناطق ویژه میبردند تا مجبور به تخصیص تعرفه کد برای ترخیص نشوند.» ولی یک فرد آگاه در توانیر به هفتصبح اینطور توضیح میدهد که ماینرهای خانگی که کارشان را غیرمجاز شروع کردهاند لزوما فقط در منطقه آزاد نیستند. به خاطر اینکه ماینرهای خانگی با یکی، دو دستگاه رمز ارز استخراج میکنند اما مزارع یعنی جایی که ۱۰، ۲۰ دستگاه وجود داشته باشد.»
*** جوایز معرفی ماینرهای خانگی چه شد؟
توانیر از سال پیش سامانهای به اسم سمات درست کرد تا افرادی که اطلاعاتی از استخراج کنندههای غیرقانونی خانگی دارند، در آن گزارش خود را وارد کنند و جایزهشان را بگیرند. داخل این سایت حتی مشخصات شماره شبا آنها هم گرفته میشود. توانیر اینطور گزارش داده که آنها تا امروز جوایز زیادی را پرداخت کردهاند. بر اساس آخرین گزارشها، آخرین جایزه مربوط به فردی در استان مرکزی بوده که یک میلیارد ریال بابت معرفی خود پاداش گرفته است.
