روزنامه هفت صبح، کمال بردبار | بررسی همه متهمین وضعیت خفتبار برق در تهران و شهرهای بزرگ یعنی کمآبی، بیتکوین، استهلاک خطوط برق و مردم در نهایت اگر این صنعت را کنترات بدهیم به یک شرکت خارجی، مطمئنا شرایط از این بدتر نخواهد شد . اگر اردیبهشت روزی ۵ ساعت برق نداریم آنهم با هوای ۲۷درجه، در تیرماه اوضاع چگونه خواهد بود؟ این سوال منطقی مردم است. این شرایط حیرتانگیزی که در میانه بهار با بیبرقی دستوپنجه نرم میکنیم، علتش چیست؟ آنهم در نزدیکی انتخابات؟
شرایط از آنجا حیرتانگیز و کلافهکننده است که در بسیاری از مناطق اینترنت هم قطع میشود. اینترنت وایفای و از آن بدتر اینترنت موبایل و بدتر از هردوی آنها در مناطقی هست که آنتن موبایل هم قطع میشود. در واقع با شهروندانی سروکار داریم که طی ۵ ساعت از فعالیت مفیدشان در روز، از برق و اینترنت و موبایل هم محروم هستند. در یک قدمی عصر حجر! آنهم در میانه اردیبهشت و در حالیکه ظرفیت کامل کولرهای برقی و گازی هنوز عملیاتی نشده است.
چرا؟ چرا باید روزی ۹هزار مگاوات برق کم بیاوریم، آنهم در حالیکه کل ظرفیت برق ما ۷۲هزار مگاوات است، که از این میزان ۶۰هزار مگاوات عملیاتی شده است. یعنی با ظرفیت ۸۴ درصد. و البته عددهای اعلام شده چیزی بین ۴۰ تا ۴۷هزار مگاوات ساعت هستند.
خب چرا اینطوری شده؟ میگویند بهخاطر کمآبی! اینکه ۳۵درصد ظرفیت سدهای ما خالی است. خب. سهم تولید برق برفابی از کل برق کشور ۵هزار مگاوات ساعت است. یعنی چیزی حدود ۷ درصد. و بهخاطر کمآبی ۴هزار مگاوات ساعت از دست دادهایم… ولی خب مگر مسئولان در مورد کمآبی کشور با پدیده عجیبی روبهرو شدهاند؟
طبیعی است که کشور ما طی یک دهه گذشته با کمآبی روبهرو بوده و بهجز دو سال ۹۸ و ۹۹ این کمآبی کل صنایع کشور را تحتالشعاع خود قرار داده بود. نباید فکری برای این مشکل کرد؟ ۹۲ درصد نیروگاه حرارتی داریم، نباید این نیروگاهها را افزایش داد؟ (بگذریم که مسئله سوخت مازوت این نیروگاهها خودش در فصل سرما به مکافاتی بدل میشود). ما کمآب هستیم اما از دوبی و عربستان که کمآبتر نیستیم. آنها چگونه مشکلشان را حل کردهاند؟ مسئله پول کم است؟ نمیشود برای مسئلهای اینقدر پایهای فکر ریشهای کرد؟
مردم مقصر هستند؟ بعید است. جدول سرانه مصرف برق در ایران اصلا بالا نیست. معادل یکدهم سرانه کشوری مثل هند و روسیه. یکچهارم میانگین جهانی. حدود یکچهارم ترکیه و یکبیستم امارات. پس تقصیر مردم نیست. خب بیایید درباره متهم جدید حرف بزنیم. رمزارزها. استخراج بیتکوین. دلایل و شواهد مکفی هم وجود دارد: روند افزایش مصرف برق از ابتدای اردیبهشت افزایشی شروع شد تا در چهارم اردیبهشت که یک رکورد کمسابقه از خود برجای نهاد و به بیش از ۴۶هزار مگاوات در ساعت ۱۴ و ۴۱ دقیقه رسید. مصرف ۴۶هزار مگاواتی ۴اردیبهشت درحالی اتفاق افتاد که در مدت مشابه پارسال میزان مصرف در این ساعت ۳۵هزار مگاوات ثبت شده بود.
مصرف برق کشور در بیست و پنجمین روز اردیبهشتماه در ساعت ۱۴ و ۳۹ دقیقه با عبور از ۴۹هزارمگاوات شکسته شد که در مقایسه با مدت مشابه پارسال نیز یک رکورد محسوب میشود. در حالیکه ۲۵اردیبهشت سال پیش این رقم حدود ۳۸هزار مگابایت بوده است. این یعنی چیزی حدود ۲۲ درصد افزایش مصرف. چرا؟ پارسال هم کرونا داشتیم و میانگین دما نیز خیلی فرق نداشته است. پس طبیعی است که برویم به سمت بیتکوین.
سخنگوی صنعت برق گفت: شرایط بسیار سختی را در حال تجربه هستیم که یکی از مهمترین دلایل آن شیوع استخراج غیرمجاز ارز دیجیتال است. از دیروز برنامههای مدیریت مصرف برای مشترکان بزرگ آغاز شد و همچنین در حال جمعآوری مراکز استخراج غیرمجاز رمزارز هستیم. او در جای دیگری هم گفته: میزان مصرف برق واحدهای استخراجکننده رمزارز در ایران حدودهزار و ۵۰۰ مگاوات است.میزان مجوزی که وزارت نیرو برای تأمین برق واحدهای استخراجکننده رمزارز صادر کرده است، حدود ۲۰۰ مگاوات است و باقیمانده نیز بین ۹۰۰ تا ۱۲۰۰ مگاوات مصرف برق واحدهای غیرمجاز است.
خب تا آنجا که یادمان است دو سال است که قرار است این استخراج غیرمجاز مهار بشود. شکست خوردهاید؟ نتوانستهاید آنها را پیدا کنید؟ یا زورتان نمیرسد؟ مردم میگویند زورتان نمیرسد. دلیلی ندارد با آنها موافق نباشیم. مگر میشود دو سال تمام مسئولین برق کشور از استخراجکنندههای غیرمجاز بگویند و هر سال هم وضع بدتر شود؟ بگذارید به یک گزارش رویترز اشاره کنم که البته به عناد این خبرگزاری با کشورمان مطلعیم اما شاید در این اعداد و ارقام بخشی از حقیقت وجود داشته باشد:
موسسه الیپتیک در گزارشی اعلام کرد حدود ۴،۵درصد کل بیتکوینهای جهان در طول سال در ایران استخراج میشود… موسسه الیپتیک با جمعآوری دادههای مرکز آلترنیتیو فاینانس تخمین زده است، حدود ۶۰۰ مگاوات برق در ایران توسط استخراجکنندگان ارزهای دیجیتالی استفاده شده است. میدانستید که در مجلس کمیته ارزهای دیجیتال داریم. توانگر رئیس این کمیته برخلاف سخنگوی صنعت برق نقش بیتکوین را رد میکند و اعداد و ارقامی نزدیک به گزارش رویترز را تایید میکند: سهم میزان برق مصرفی در صنعت استخراج در واحدهای مجاز ۳۰۰ مگاوات و در واحدهای غیرمجاز ۳۰۰ مگاوات است، همچنین سهم برق صنعت استخراج در کشور از کل برق تولیدی یکدرصد است.
خب پس صورت مسئله ساده است: کمآبی از یکسو، افزایش حیرتانگیز مصرف برق در اردیبهشت نسبت به سال قبل آنهم در حالیکه دگرگونی خاصی در هوای کشور شاهد نبودهایم وسط این ماجرا، انگشت اتهام به سمت تولید و استخراج بیتکوین نشانه رفته و استخراجکنندههای غیرمجاز که بعضیها میگویند دولت از پس آنها برنمیآید! دولت میگوید مصرفکنندههای مجاز و غیرمجاز ۱۲۰۰ مگابایت ساعت مصرف میکنند و مجلس و ذینفعان دیگر میگویند نخیر هم! همهاش روی هم فقط ۶۰۰ مگابایت است!
نکته اینجاست که وقتی صنعت برق فعلی کشور با مصرف ۴۷هزار مگابایت اینگونه زمینگیر میشود و در فصل کولرهای گازی و پرواز مصرف برق به بالای ۵۰هزار مگابایت چه خواهد کرد. اتفاقی که در تیرماه پارسال رخ داد. اینجاست که توانگر رئیس کمیته ارزهای دیجیتال مجلس ترجیح میدهد اتهام را از سوژه دلربا و مورد علاقهاش یعنی ارزهای دیجیتال بردارد و به سمت کاهش بهرهوری نیروگاههای کشور متوجه کند. یعنی ضعف در اداره و نوسازی نیروگاهها و خطوط انتقال نیرو. توانگر میگوید: علت قطع برق، استخراج رمزارز نیست بلکه علت توقف سرمایهگذاری و فرسودگی شبکه توزیع و تولید است…
خب صورت مسئله را به شکل کامل الان در جریانش هستید. یک وجه دیگر قضیه آشوبی بود که این بیبرقی دیروز در تهران ایجاد کرد. عصبیت و تنش در شهر موج میزد. در بازار تهران دو نوبت قطع برق کاسبین را به سرسام رسانده بود. همه مطمئن هستند که یک مسئله غیرعادی وجود دارد. این مسئله غیرعادی را باید مسئولین جمع کنند. حالا هرکسی و هرگروهی دستاندرکار این اتفاق است، باید ماجرا حل شود.
دو وجه دارد ماجرا: یا به بازرسین شجاع و مومن و صادق احتیاج داریم که ته و توی قضیه را دربیاورند و دست استخراجکنندههای غیرمجاز بیتکوین را قطع کنند تا مردممان اینگونه عصبی نشوند و یا به مدیرانی احتیاج داریم که با شجاعت و درایت مسئله بهرهوری کم صنایع برق را حل کنند، بودجه کافی در اختیار بگیرند، اتاق فکرهایی داشته باشند که از قبل چنین شرایطی را پیشبینی کنند و کشور را از این شرایط خفتبار بهمعنای واقعی کلمه خارج کنند.
برآیند این دو مسئله ما را به یک راهحل ساده اما غیرملی میرساند: صنعت برق را کنترات کنید به یک شرکت مهندسی خارجی. حتی چینی! مدیران و مهندسان کشورمان روی سر جا دارند اما با این وضع مدیریت به نظرم کمی روی غرور ملیمان پا بگذاریم و کلش را کنترات کنیم. حالا شما شوخی بگیرید!
