روزنامه هفت صبح | وزیر بهداشت مشاور عالی خود یعنی محمد اسماعیل اکبری را برکنار کرده، آن هم با یک نامه عتابآمیز و تند. سعید نمکی در این نامه مشکل اصلی را موضعگیریهای مشاورش در حوزههای مختلف سلامت به ویژه رشد جمعیت و شیوع کرونا اعلام کرده. طرف مقابل هم البته نامه نمکی را بدون پاسخ نگذاشته و با یک متن مفصل و پرجزئیات از خجالت وزیر در آمده. پیش از این رضا ملکزاده معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت و علی نوبختحقیقی هم با شرایط مشابهی و با دلخوری از دایره مدیران ارشد وزارت بهداشت کنار رفتند.
ملکزاده و نوبخت البته به اصلاحطلبان بیشتر نزدیک بودند؛ برخلاف محمد اسماعیل اکبری که مواضعش بیشتر مورد دلخواه اصولگرایان است. شاید به همین دلیل دیروز رسانههای اصولگرا درباره نحوه انعکاس این دعوا دچار سردرگمی شده بودند. محمد اسماعیل اکبری پیش از این هم به دلیل اظهاراتش در تلویزیون در مورد ازدواج کودکان یا مخالفت با غربالگری جنجالی شده بود. او همان شخصی است که دی ماه پارسال با حضور در برنامه دستخط گفت: «به محض اینکه آن نشانهها پیدا شد ایشان شده خانم. اینها همه حرف مفت است به من که این همه برو و بیای علمی در دنیا دارم بگویند کودک همسری و از این مزخرفات.»
در مورد ماجرای برکناری او در نامه وزیر بهداشت دلایل متعددی بیان شده که جلوتر به آن میرسیم اما به نظر میرسد یک مورد مشخص آتش در خرمن این اختلاف وزیر و مشاور انداخته. این اظهارات اکبری در روز ۳۰ اردیبهشت بیان شد: «با کمال تأسف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موافق سیاستهای جمعیتی پیش نرفته است و عملکرد آن هم موافق این سیاستها نبوده است و چند حرکت تبلیغی در روزهای اخیر و نزدیک به روز ملی جمعیت در ایام پایانی این دولت، دردی از این مسئله حیاتی دوا نخواهد کرد.»
یعنی درست همزمان با این اظهارات سعید نمکی در روز ملی جمعیت که گفت: «رشد جمعیت و جمعیت از نظر کمّی به اندازه کیفیت جمعیت، مهم نیست. کیفیت جمعیت در جوامع به مراتب مهمتر از کمّیت آن است. اگر نتوانیم کمیّت را به سمت و سوی کیفیت مدیریت کنیم، جمعیتی طغیانگر، معتاد، گرفتار، خشن و حادثه آفرین خواهیم داشت.» این اظهارات نمکی به مذاق رسانههای منتقد دولت خوش نیامده بود و برای آن تیتر زدند «اظهارات ضد جمعیتی نمکی». حالا بخشهایی از نامه دو طرف را برایتان نقل میکنیم تا ابعاد ماجرا روشنتر شود.
*** نمکی برای اکبری چه نوشت؟
وزیر بهداشت در نامهای که برای عزل اسماعیل اکبری نوشته بعد از مقداری تعارفهای مرسوم وارد جزئیات جالبی شده:
* جنابعالی تنها مشاوری بودید که در جلسات شورای معاونین دعوت میشدید و همکاران متقاعد به رعایت نقطهنظرهایتان بودند. مدتی کوتاه نگذشته بود که با زمزمه موضعگیریهای کلیه معاونین روبهرو شدم ولی تلاش کردم تا بهگونهای با پررنگ کردن ابعاد علمی و اجرایی جنابعالی، بعضی اظهارنظرهای بهتعبیر همکاران «تلخ» را به برداشت شیرین بدل کنم.
* برای اینجانب درک بعضی از الفاظ جنابعالی پس از چند دهه قابل فهم است ولی قبول بفرمایید برای نسل جوان و متخصصین امروز تعابیری از قبیل «من ملای سرطانم»، «من بهداشت را بزرگ کردهام»، «من کارشناس کارشناسانم» و «هیچکس بیش از من از مقوله جمعیت اطلاعاتی ندارد» غیرقابل هضم است ولی بیتردید فاصله میآفریند و به تحقیر حضار و بزرگبینی خود تعبیر میشود.
* آنچه اینجانب از جایگاه مشاور محترم درک میکنم این است که انتظار میرود: به فردی که از وی درخواست کرده مشورت میدهد. مستقیماً و بدون هماهنگی با دستگاههای دیگر مکاتبه نمیکند. برای کسی ابلاغ نمیزند. لیست مدعوین را برای رعایت جنبههای مختلف با وزیر مشورت میکند. اگر نقطهنظرهای وزیر را قبول نداشت و یا مشورتهایش به هر دلیل مصلحتاندیشانه رعایت نشد از جایگاهی که دارد کنارهگیری میکند ولی اگر قرار بود در این مسند بماند در هیچ جایگاه رسمی و غیررسمی، خلاف سیاستهای آن وزارتخانه مصاحبه و اظهارنظر نمیفرماید.
* با شناختی که از این برادر قدیمی دارید میدانید که اهل ویترینآرایی و رنگ و روغن زدن به مجموعهای که مدیریت میکند در روزهای آخرین دولت نیست…پس اشاره به کاری نمایشی در ماههای آخر دولت در شأن اینجانب نیست.
* متأسفانه در کنار همه فراز و نشیبهای این ایام پربلا، رنجاندن بعضی از دوستان قدیمی از همه چیز تلختر بود اما کار ملک و مملکت در طول تاریخ این سرزمین همین بوده است.
*** پاسخ اکبری چه بود؟
محمد اسماعیل اکبری به فاصله چند دقیقه بعد از اینکه در کسوت مشاور وزیر بهداشت در مصاحبهای باخبرگزاری ایلنا از طرح مجلس در رابطه با غربالگری و سقط جنین دفاع کرده بود، متوجه شد که عزل شده و به سرعت با یک نامه مفصل پاسخ سعید نمکی را اینطور داد:
* نامه جنابعالی به اینجانب در پیامرسان مجازی از طریق دوستان واصل شد. بنده و شما بیش از یکسال یکدیگر را ندیدیم و به علت اقدامات شما و دوستانتان، اینجانب بیش از ۱۵ ماه است که به وزارت بهداشت نیامدهام، چرا که هیچ امکانی از سوی وزارت متبوع در اختیار نداشتم و من اقدامات خویش را در بیرون از وزارتخانه انجام میدهم و پیگیری میکنم.
* جنابعالی با شناخت ۴۰سالهای که از بنده دارید احتمالا بیش از هر کس مستحضرید که عنوان مشاور عالی، هیچ تاثیری برایم نداشته است؛ نمیدانم و متعجبم چرا در روزهای پایانی دولت دوازدهم، آن برادر محترم به جای تمرکز بر امورات و وظایف بر جای مانده در حوزههای مختلف، خود را مشغول فضاسازی رسانهای و منحرف کردن اذهان کرده است.
* نمیدانم شما چه برداشتی از عنوان نماینده تامالاختیار وزیر دارید؟ (امیدوارم نظیر برداشتتان از جایگاه مشاور نباشد چرا که مشاور در نگاه جنابعالی باید حرفهای گیرنده مشاوره را تایید و تکرار کند!) لکن هیچکدام از معدود ابلاغهای من برای اساتید و متخصصین و تشکیل گروه علمی مشورتی (متشکل از جمعیتشناسان، اقتصاددانان، فعالان اجتماعی، آماردانها، گروههای مختلف پزشکی و مدیریت سلامت عمومی) جایگاه اداری نداشتند و آن عزیزان هنوز نیز که بیش از یک سال و نیم از تقابل جدی با فعالیتهای اینجانب میگذرد و ارتباط خاصی با وزارتخانه ندارم، دلسوزانه و بدون هیچ چشمداشتی با بنده کار میکنند.
* بنده بهعنوان مشاور عالی وزیر، نماینده تامالاختیار وزیر در موضوع جمعیت و به گفته خودتان مدیر پروژه ملی جمعیت! ریالی بودجه و حداقلی از امکانات را در اختیار نداشتم و هیچ تخصیص اعتباری صورت نپذیرفت؛ البته موضوع به همینجا منتهی نشد و جنابعالی و دوستان از ماهها قبل از کرونا، اقدامات برنامهریزی شده مختلفی را برای شکستن و خستهکردن انجام دادید که اِعجاب بزرگان، دوستان و آگاهان را بر انگیخت و بنده به دلیل عدم ایجاد حاشیه برای سیاستهای مظلوم کلی جمعیت و وزارت بهداشت و درمان و حفظ حرمتها سکوت کرده و میکنم.
* قطعا کسی از شما توقع ندارد که مسائل اقتصادی و اجتماعی مرتبط با جمعیت را حل کنید، اما آیا جلوگیری از کشته شدن سالانه هزاران جنین سالم نیز جزو وظایف شما نیست؟ چرا شما با ذینفعان شبهعلمی و اقتصادمحور، همراه و همصدا شدید؟
* در مرقومهتان با احساسی خاص، جملاتی را به بنده منتسب نمودید که من به خاطر ندارم اما بر برخی از آنها میتوان مهر تایید زد و این امر نباید از سوی دیگران و شما تحقیر پنداشته شود.
* در مورد نگرانی شما از مشورت بنده با عدهای از عزیزان و نمایندگان گروههای سیاسیای که همسوی دولت محترم، جنابعالی و گردانندگان وزارت بهداشت نبودند، باید عرض کنم که بنده فارغ از جهتگیری سیاسی و سلایق افراد، با دلسوزان، قانونمداران، متخصصان و محققان هماندیشی میکنم و انشاءالله این رویه را ادامه خواهم داد. شایان ذکر است که سعی کردم غالب جلسات در وزارتخانه نباشد و در دفتر شخصی یا سایر اماکن برگزار شود که موجبات نگرانی شما فراهم نگردد.
*جناب وزیر، رهبری مدظلهالعالی در کلامی فرمودهاند: «یکی از خطراتی که وقتی انسان درست به عمق آن فکر میکند، تن او میلرزد، این مسئله جمعیت است.» حال آیا کوتاهیهای متعدد، سنگاندازیها و بعضا عنادورزیها در این موضوع در طول دو سال گذشته، توصیفات شما پیرامون رابطهتان با رهبری را تایید میکند؟! آیا گزارشهایی که در این زمینه ارسال داشتهاید با حقیقت عملکردتان همخوان است؟ آیا اینکه وزارت تحت امر شما نمیخواهد سهم خود را در حل معضل جمعیت بر عهده بگیرد، غصهای بر غصههای رهبر انقلاب نمیافزاید؟ اینجانب بهعنوان مشاور سابق شما از این کمکاریها و سنگاندازیها به پیشگاه باری تعالی توبه میکنم.
* مراقبت نمایید که منشأ صحبتهایتان در موضوع جمعیت، ادعاهای افرادی نباشد که به دلیل تخلفات امنیتی، تحت تعقیب قانونی هستند.
تقاضا مینمایم در ماههای پایانی خدمت (که انشاءالله مستدام باد) ضمن دوری از حاشیهسازی و مصاحبههای مکرر، بر امورات کاری خود تمرکز نمایید.
