روزنامه هفت صبح | دو روز پیش شقایق دهقان ویدئویی از خودش منتشر کرد که در آن میگفت برای سومینبارکرونا گرفته و اینبار شدیدتر از قبل اما شکایت اصلی او از نبود یکی از پیش پا افتادهترین داروهای مربوط به بیماریاش بود یعنی سرم تزریقی.او میگفت عده زیادی از اطرافیانش بسیج شدهاند که برای او سرم پیدا کنند. اگرچه ویدئوی شقایق دهقان بارها بازنشر شد و بازدید زیادی داشت اما او تنها کسی نیست که طی روزهای گذشته از کمبود سرم شکایت میکند.
خیلی از بیماران میگویند که هرچقدر میگردند سرم پیدا نمیکنند و بعضیها هم از رسیدن قیمت سرم دو هزار تومانی به ۲۰۰ هزار تومان خبر میدهند. موضوع آنقدر جدی است که داروخانهداران و پزشکان داروساز از چند روز پیش در شبکههای اجتماعی شروع به هشدار دادن به پزشکان کردهاند و میگویند که فقط و فقط در صورتی که کاملا ضروری است سرم تجویز کنند چون بیماران برای پیدا کردن این دارو سرگردان داروخانهها میشوند.
تا دو روز پیش گفته میشد که به هر داروخانه یک جعبه سرم بیشتر تعلق نمیگیرد اما دیروز مدیر کل داروی سازمان غذاودارو آب پاکی را روی دست همه ریخت و در نامهای دستور داد که توزیع سرم تزریقی به داروخانههای عادی به طور کلی متوقف شود و فقط توزیع در داروخانههای بیمارستانی صورت بگیرد. یعنی احتمالا وضعیت در داروخانهها بدتر هم خواهد شد اما چرا چنین محصول درمانی سادهای باید با کمبود شدید مواجه باشد؟ در این چند روز هرکس دلیلی برای این اتفاق مطرح میکند.
تابستان و کرونا
حیدر محمدی که دستور ممنوعیت توزیع سرم در داروخانههای عادی را صادر کرده در مورد دلیل کمبود سرم میگوید: «معمولا در تابستان موارد دهیدراسیون یا همان کم آبی بدن بیشتر اتفاق میافتد و مصرف سرم بالا میرود. در کنار این موضوع کرونا هم طی هفتههای اخیر به شکل عجیبی اوج گرفته و از آنجا که داروهای تخفیفدهنده علائم کرونا همگی در سرم حل شده و تزریق میشوند مصرف سرم ناگهان بالا رفته و به دو برابر رسیده است.
در چنین وضعیتی یکی از کارخانههای اصلی سرم سازی ما اواخر اسفند ماه با مشاهده اینکه به اندازه نیاز سرم وجود دارد و کمبودی نیست اقدام به اورهال کردن خط تولیدش کرده تا آن را بازسازی کند و توسعه بدهد. همه اینها باعث بروز بحران فعلی شده اما این کارخانه سرمسازی قول داده که اوایل شهریور خط تولیدش را راهاندازی کند و در جلسهای که با سایر تولیدکنندههای سرم داشتهایم آنها هم قرار گذاشتهاند که ۱۰درصد به توان تولیدشان اضافه کنند.»اینطور که آقای محمدی گفته بعد از محقق شدن این اتفاقات ایران حتی توان صادر کردن سرم تزریقی را هم پیدا میکند!
این همه دلایل بود؟
در کنار دلیلی که مدیرکل داروی سازمان غذا و دارو مطرح میکند حرف و حدیثهای دیگری هم در مورد دلیل کمیاب شدن سرم تزریقی شنیده میشود. مثلا رئیس انجمن صنفی کارکنان داروخانههای دلیل اصلی این وضعیت را قطعی برق کارخانهها میداند و به تجارت نیوز میگوید: «قطع برق در سراسر کشور در نحوه تولید تمام کالاها اثر گذاشته است و تولید سرم از قطعی برق تاثیر پذیرفته چرا که تولید آن پیچیدگی خاصی ندارد و در واقع علت کمبود سرم بیشتر از بیتدبیری مسئولان است.
مانند قرص مُسکن نیست که مردم در دوران کرونا برای خود تجویز خودسرانه داشته باشند و این دارو با دستور پزشک تجویز میشود.بنابراین علت کمبود به خاطر افزایش مصرف خودسرانه مردم نیست بلکه تعداد آمار مبتلایان کرونا چه کسانی که سرپایی تجویز میشوند و چه کسانی که بستری هستند، روزانه زیاد میشود و پزشک برای آنها سرم تجویز میکند.»
البته بعضیها هم میگویند که تولید سرم چندان هم کار سادهای نیست آنها پای تحریم را وسط میکشند و میگویند برای ساخت قوطی سرم ناگزیر از واردات گرانول پلیاتیلن فشرده گرید دارویی هستیم که تولید داخلی ندارد و چون بهطور مستقیم دارو تلقی نمیشود، خرید آن مشمول تحریم است و چون محمولههای جدید نرسیده خط تولید به مشکل خورده است. البته تاکید آنها روی این موضوع است که توان تولید این محصول به طور کلی محدود است و اینطور نیست که خیلی ساده باشد و با بیشتر شدن نیاز مردم، تولید آن هم بالا برود و بتوان حجم تولید را به میزان نیاز هماهنگ کرد.
تولیدکنندهها علاوه بر همه اینها، دلایل دیگری را هم عامل تولید نه چندان انبوه سرم میدانند؛ موضوعی که در مقابل تقاضای انبوه بیمارستانها در پیک پنجم باعث شده که سرم کمیاب شود. آنها میگویند که میزان درخواست بیمارستانها و داروخانهها ناگهان زیاد شده و تولیدکنندهها نمیتوانند به راحتی خودشان را با این مقدار نیاز هماهنگ کنند.فریدون مژدهی آذر، رئیس سابق انجمن داروسازان ایران ماجرا را اینطور توضیح میدهد:
«واقعیت این است که در دوره پیک کرونا، مصرف سرم افزایش چشمگیری پیدا میکند. معلوم نیست که این جریان کرونا به کجا ختم بشود و ممکن است واریانتهای حادتر هم اضافه شود.به همین جهت باید پیشبینیها و دورخیزهای لازم توسط نظام بهداشت و درمان در این خصوص صورت گیرد. تامین پلیاتیلنها که در واقع ماده اولیه برای تولید ظروف سرم است، به دلیل مشکلاتمختلف دشوار شده و خروجی چنین رویدادی، کمبود سرم شده است.
طبیعی است که در شرایط فعلی، باید توزیع آن با دقت و نظارت انجام شود تا از پیک بیماری کرونا عبور کنیم و شاید گزینهای که در حال حاضر باید به آن فکر کنیم این است که به صورت محدود و مدیریت شده، واردات سرم انجام شود.کما اینکه قبلا هم در شرایط کمبود، واردات سرم انجام شده است.»
