روزنامه هفت صبح، مهسا مژدهی | یک: هرات درگیر مقاومت علیه جنگجویان طالبان است که سعی دارند خودشان را وارد شهر کنند. طالبان برخلاف آنچه در دوحه با زلمای خلیل زا توافق کرده بودند، به دنبال تصرف شهرهای مهم و بزرگ افغانستان هستند و برای آنها دستیابی به هرات به عنوان شهری مهم ضروری به نظر میرسد. آنها هر چند توانستهاند رعب و وحشت زیادی را ایجاد کنند اما شهر هنوز در دست نیروهایی است که در مقابل سلاح طالبان ایستادگی میکنند.
تصاویر منتشر شده از محلات اطراف هرات که به دست این گروه افتاده نشان میدهد که مردم خانههای خود را رها کرده و پا به فرار گذاشتهاند. جنگ به دروازههای شهر رسیده و تعداد آوارهها هر روز بیشتر میشود. با این حال ارتش میگوید نیروهای بیشتری را به این استان میفرستد. از آن سو هم از دوشنبه شهر شهروندان هراتی با صدای الله اکبرشان اعتراض خود را نسبت به حضور طالبان اعلام کردهاند که بازتاب زیادی داشته است.
دو: اما بیش از هر نیروی نظامی دیگری این روزها نام اسماعیل خان به زبانها میآید. در روزهای نخست رسیدن طالبان به دروازههای هرات، تصاویری از او که لباس رزم به تن میکرد و جلیقه ضد گلولهاش را به دوش میانداخت در شبکههای اجتماعی دستبهدست شد. او نیروهایش را در هرات بسیج کرد تا جنگی علیه طالبان راه بیندازد و آنها را از دروازه های شهر دور کند. اسماعیل خان که از نیروهای مجاهدین افغان است، آنقدر سابقه جنگ را دارد که حالا در نظمدهی نیروها و تاکتیکهای مقابله حرفهای عمل کند.
سه: اسماعیل خان هجدهم تیرماه علیه طالبان اعلام جنگ کرد. بعدها گفت افغانستان را برای طالبها جهنم خواهد کرد و مقاومت هرات در روزهای اخیر نشان میدهد که در وعدهاش تاکنون خوب عمل کرده است. او از هر کسی که در ولایت هرات سلاح دارد خواسته تا بیرون بیاید و به جنگ با طالبان بپردازد. اما اسماعیل خان کیست؟
چهار: محمد اسماعیلخان (زاده ۱۳۲۷ در هرات) سیاستمدار، رهبر جهادی، والی/استاندار هرات و وزیر پیشین وزارت انرژی و آب افغانستان در دو دوره دولت حامد کرزی است. او پس از پایان آموزشهای ابتدایی، وارد دبیرستان نظامی و سپس دانشگاه رزمی شد. اسماعیل خان پیش از تصرف افغانستان توسط شوروی به عنوان افسر با رتبه سروان در هرات خدمت کرده بود. با آغاز جنگهای مجاهدین افغانستان دربرابر شوروی سابق، اسماعیل خان به جمع مجاهدین پیوست.
پنج: هنگامی که حکومت کمونیستی افغانستان در آغاز دهه هفتاد در سراشیبی سقوط قرار گرفت و نجیب الله، آخرین رئیسجمهور آن بسپارد، درست ۹ روز پیش از ورود مجاهدین به کابل، اسماعیل خان به همراه نیروهای تحت امرش، وارد شهر هرات در غرب کشور شد و کنترل آن را در دست گرفت. اسماعیل خان تا سال ۱۳۷۴ خورشیدی، فرمانده قدرتمند قل اردو(لشکر) شماره چهار ارتش افغانستان در غرب کشور و والی (استاندار) ولایت هرات بود.
شش: اسماعیل خان تا اواسط سال ۱۳۷۴، سرگرم نبرد با طالبان بود و توانست مواضع آنها را تا نزدیکی ولایت هلمند در جنوب کشور عقب براند. اما طالبان که تا آن زمان در جبهه کابل پیشرفت زیادی حاصل نکرده بودند، به حوزه غرب توجه بیشتری کردند و بعد از نبردهای سنگین در ولایت فراه موفق به تصرف شهر هرات شدند. با تصرف هرات توسط طالبان اسماعیل خان جبههای به نام امارت عمومی حوزه جنوب غرب تشکیل داد و اندکی بعد، به همراه گروهی از مجاهدین تحت امر خود، به مناطق مرکزی و شمال افغانستان رفت و به جنگ علیه طالبان ادامه داد.
هفت: حضور اسماعیل خان در شهر فاریاب باعث شد تا معاملاتی بر سر دستگیری او انجام گیرد. اسماعیل خان در یک مهمانی ناهار توسط طالبان دستگیر و به مدت سه سال شکنجه شد. اسماعیل خان در سال ۱۳۷۷ از زندان سرپوزه قندهار از چنگ طالبان گریخت و به همراه سرباز طالبان که به او در فرار از زندان کمک کرده بود، وارد ایران شد و بعد با حضور آمریکاییها دوباره به عنوان والی هرات خدمت کرد.
