روزنامه هفت صبح | در دو روز گذشته گزارشها و خبرهای زیادی درباره یک داروی خاص منتشر شد که حرف همه آنها در این خلاصه میشود: «فاویپیراویر فایدهای برای درمان کرونا ندارد.» پس چطور شد؟ همان داروی مهمی که در روزهای اول ابتلا به کرونا پزشکها تجویز میکردند حالا دارد از دور خارج میشود. اگر حداقل یک کرونایی در خانه داشته باشید، اهمیت این موضوع را بهتر متوجه میشوید. چراکه خیلی از مراکز درمانی در حال استفاده از این دارو برای بیماران هستند و این دستورهای جدیدی که آمده ممکن است خانوادهها را در مصرف این دارو گیج کند.
هجدهم مرداد یک نامه از معاونت درمان وزارت بهداشت به مراکز درمانی ارسال شد. در خط آخر آن اینطور نوشته که آنها هیچ شواهدی مبنی بر تایید یا رد فاویپیراویر پیدا نکردهاند. در عرض یک شبانه روز از نوزدهم همین ماه دارویی که تا همین چند وقت پیش قیمت آن در بازار سیاه به دهها میلیون تومان رسیده بود، شد یک میلیون. یک فروشنده این دارو به هفت صبح میگوید قیمت ایرانی آن دو میلیون و قیمت ترک آن یک میلیون و ۵۰۰ است.
قصه از ژاپن شروع شد
ماجرای فاویپیراویر از ژاپن شروع شد. بعد از اینکه ژاپنیها گفتند دارند از این دارو برای درمان افراد استفاده میکنند، در ایران هم پزشکی به نام دکتر هاشمیان آن را معرفی و به بیماران خود در بیمارستان مسیح دانشوری تهران از این دارو داد. بعد او گفت وزارت بهداشت در واردات این دارو تعلل میکند. وزارت بهداشت توضیح داد که هنوز شواهد خاصی از تاثیر این دارو ندیدهایم و اگر شواهدی ببینیم، آن را وارد میکنیم. آنها بیراه هم نمیگفتند.
به تعداد مقالههایی که در فواید فاویپیراویر نوشته شده، مقالاتی هم در بیفایده بودن مصرف این دارو در ژورنالهای خارجی وجود دارد. خلاصه دست آخر ماده اولیه این فاویپیراویر وارد کشور شد و شرکتی به اسم اکتوور شروع به ساخت آن کرد ( و شرکتهای سبحان و باختر هم بعدا وارد شدند.) درواقع اول تامیفلو بود که با اسم کرونا توی دهانها چرخید و بعد فاویپیراویر آمد که جایگزین آن شود. سپس آبان سال پیش هم وزیر بهداشت دستور داد هزینه این دارو را باید بیمه سلامت بپردازد.
همه این اتفاقها در حالی افتاد که فاویپیراویر از همان اول هم دارویی نبود که خیلی راحت همه پزشکان آن را قبول داشته باشند؛ پزشکانی بودند که اعتقادی به این دارو نداشتند و پزشکانی هم فاویپیراویر را اول نسخههای خود به مریض توصیه میکردند. اینطور شد که اختلاف تا ماهها بر سر این دارو باقی ماند تا دیروز. دیروز وزارت بهداشت دیگر حتی از بیمه سلامت هم خواست که پایش را پس بکشد و آن را از لیست بیمه خارج کند.
داروهای سرگردان کرونا
خیلی از داروهای دیگر هم در همین مدتی که کرونا شایع بوده، همین وضع را داشتند. اصلا راه دور نرویم؛ همین رمدسیویر که امروز مردم برای گرفتن آن مجبورند در صف بایستند، مشخص نیست تاثیری در درمان داشته باشد یا نه. وزارت بهداشت در آخرین نامه خود (هفته گذشته) انتخاب تزریق کردن یا نکردن این دارو را به عهده پزشک گذاشته. دقیقتر بخواهیم بگوییم این را گفته که رمدسیویر تاثیری ندارد اما با صلاحدید پزشک در صورت وجود علائم تنفسی میتواند تزریق شود.
فرق این دارو با توصیهای که همین نهاد برای فاویپیراویر داده در این است که دیگر در مورد دومی حق انتخاب به پزشک آنقدر مطرح نبوده و خیلی رک و مستقیم گفته شده که آنها هیچ شواهدی در تاثیر آن ندیدهاند. حالا اگر بیمار شما داروی فاویپیراویر میخورد باید چه کار کنید؟ لازم نیست دارویتان را قطع کنید. در ترکیه، مجارستان، هند، تایلند و خیلی از کشورهای دیگر امروز گایدلاینهای درمان کرونا، به خصوص در هفت روز اول این بیماری بر اساس همین دارو نوشتهشدهاند. از آن طرف ولی این احتمال را هم در نظر بگیرید که ممکن است آنقدر هم تاثیرگذار نباشد. همانطور که در آمریکا و انگلیس تایید نشده است.
فاویپیراویر به هزینهاش نمیارزید
وزارت بهداشت ما چرا تصمیم گرفته یک شبه با این دارو سرشاخ شود؟ حمیدرضا قادری، پزشک اهل قم جوابی برای این سوال دارد. او میگوید:«ما در کرونا به هیچ قطعیتی هنوز نرسیدیم و علم دارد آرام آرام همزمان با بیماری رشد میکند. تامین این دارو هزینه زیادی برای وزارت بهداشت تحمیل میکند. به راحتی در داروخانهها پیدا نمیشود و این سازمان را تحت تاثیر خودش قرار داده. به همین خاطر بر اساس هزینه و فایده وزارتخانه معتقد است که بهتر است پزشکان آن را تجویز نکنند. ولی ما پزشکان چیزی به اسم هزینه- فایده نداریم. چون میزان فوتی در کشورمان بالاست، ما تصور میکنیم این دارو باید در همه داروخانهها در دسترس باشد. ما برای سه روز اول کرونا فقط دو دارو داریم: ایورمکتین و فاویپیراویر. اگر ایورمکتین هم بگویند باید از چرخه درمان خارج شود دیگر چیزی برای روزهای اول ظهور این بیماری پیدا نخواهیم کرد.»
تجربه مشابه رمدسیویر
چند ماه پیش همین اتفاق هم برای رمدسیویر رخ داده بود. آن زمان کرونا تازه داشت در هند گر میگرفت و سویه جدیدی به اسم دلتا در حال شکل گیری بود. آن زمان کشور هند تصمیم گرفت که دیگر به ما داروی رمدسیویر را نفروشد. با اینکه شرکتهای داخلی داشتیم که از همان موقع تا امروز مشغول تولید این دارو هستند اما گفته میشد ماده اولیه خود را از هند میگرفتند. بعد از این ماجرا، معاون اول وزیر بهداشت، در یک برنامه تلویزیونی شرکت کرد و گفت که رمدسیویر آنچنان هم تاثیری ندارد.
این بار ولی ماجرا دربرگیری بیشتری داشت و پزشکان و مسئولان بیشتری در گفت و گو و مصاحبه تاکید کردند که این دارو هیچ جایی در پروتکلهای درمانشان ندارند. اهمیت این ماجرا هم در همین است که خرید این داروها رفت و آمد در خیابان، بیمارستان و داروخانهها را افزایش داده که خودش عامل شیوع بیشتر این بیماری است. این حرف را دکتر قانعی، یکی از اعضای کمیته علمی کرونا زده. او گفته است:« بر اساس نظر قطعی کمیته علمی همه اعضا، داروی فاویپیراویر هیچ تاثیری بر درمان کرونا ندارد و باید از ورود آن به پروتکل درمان جلوگیری کرد.»
وی گفت: «باید بیمه داروی فاویپیراویر حذف شود و از حمایتهای دولتی خارج شده و هیچ فردی حق تجویز برای کرونا را نداشته باشد. داروی فاویپیراویر به جز عوارض برای بیماران کرونایی تاثیر دیگری ندارد.» به همین خاطر هزینه فایده وزارت بهداشت در نهایت منجر به این شده که روی دارویی که هنوز به اطمینان نرسیده دیگر این بار قمار نکند. به گفته قانعی سایر داروهای موثر اکسیژن، داروهای کورتیکواستروئید به عنوان ضد التهاب و ضد انعقاد تاثیرگذار هستند. از قضا این اسامی در نامه آخر وزارت بهداشت هم تکرار شده بوده. در این نامه نکات مهم دیگری هم وجود داشت که از این قرار بود:
همه بیماران مراجعه کننده به کلینیکهای سرپایی نیاز به انجام سی تی اسکن ندارند.
داروهای قابل قبول توصیه شده شامل این اسامی میشوند:
داروهای anti inflammatory شامل: کورتیکواستروئید (خوراکی، تزریقی) و NSAID با دوره درمانی ۵روزه
داروهای ضد انعقاد به مدت ۵ روز
داروهای ضد ویروس تزریقی یا خوراکی (همان رمدسیویر) براساس شواهد در کاهش مرگ و میر این بیماری تاثیر ثابت شدهای ندارند، ولی با صلاحدید پزشک معالج (متخصص عفونی، داخلی، ریه و اورژانس) در صورت وجود علائم تنفسی میتوانند تزریق شوند.
