روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی| همزمان با اعلام رکوردشکنی دوباره ایرانیهایی که در ترکیه خانه میخرند، از خانه خریدهها در گرجستان و امارات خبرهای خوبی نمیرسد.
سیاست آونگی گرجستان
این سومین بار است طی یکی دو سال گذشته میشنویم که گرجستان به بهانه مشکلات مربوط به کرونا و ممنوعیت سفر، به ایرانیها اجازه ورود نمیدهد. این ممنوعیت حتی افرادی را که در گرجستان سرمایهگذاری ملکی کردهاند، هم شامل میشود؛ به طوری که برخی ایرانیان بعد از خروج از این کشور، دیگر امکان بازگشت نداشتهاند؛ در حالی که خانه و زندگی، خانواده و سرمایه آنها هنوز در این کشور است.
بنا بر آمار سال ۱۳۹۷، گرجستان به حدود ۱۴هزار ایرانی برای اقامت قانونی در این کشور مجوز داده بود اما با تصویب قانون مهاجرتی جدید در سال ۲۰۱۸، خیلی از ایرانیهایی که به امید دریافت اقامت گرجستان و بعد هم اروپا در این کشور خانه خریده بودند زندگی و سرمایه خود را از دست دادند؛ اتفاقی که این روزها بار دیگر در حال تکرار است. ممکن است بپرسید که چرا با وجود خاطرات تلخ این چند سال هنوز هم ایرانیها برای اقامت در گرجستان علاقه نشان میدهند، شاید مرور رفتار آونگی گرجستان در قبال ایران کمی ماجرا را برایتان روشن کند.
موج مهاجرت ایرانیان به گرجستان از سال ۱۳۸۳ شروع شد بعد از آنکه میخائیل ساآکاشویلی، رئیسجمهور وقت گرجستان، به توسعه روابط کشورش با ایران تمایل نشان داد. در سال ۱۳۸۹، توافقنامه لغو روادید میان دو کشور ایران و گرجستان امضا شد و از آن پس بود که مهاجرت ایرانیان به گرجستان سرعت گرفت؛ تا جایی که فقط در سال ۱۳۹۰، بیش از ۵۶ هزار شهروند ایرانی و در سال ۱۳۹۱ نزدیک به ۸۲ هزار ایرانی به گرجستان سفر کردند و ایران در رده پنجم مبدا گردشگران خارجی گرجستان قرار گرفت.
این وضعیت خیلی طول نکشید؛ چون در سال ۱۳۹۱ با روی کار آمدن حزب رقیب، روابط ایران و گرجستان به سردی رفت و بعد از آن در سال ۱۳۹۲ توافقنامه لغو روادید میان دو کشور هم باطل شد. با این حال قرار شد شهروندان ایرانی در مبادی ورودی کشور گرجستان ویزا دریافت کنند. اما دوباره در زمستان ۱۳۹۵ گرجستان به توافقنامه لغو ویزا برای سفر اتباع دو کشور بازگشت. اوج ورود ایرانیان به کشور گرجستان هم مربوط به سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷ است و بسیاری از شهروندان ایرانی خانه، زندگی و سرمایههای خود را به گرجستان منتقل کردند چون گرجستان وعده میداد که ظرف ۵ سال آینده به اتحادیه اروپا خواهد پیوست یا دستکم رفت و آمد به اروپا برای کسانی که اقامت این کشور را داشته باشند خیلی آسان خواهد شد.
ایرانیهای زیادی با همین وعده در گرجستان خانه خریدند آن هم به قیمت متری حدود ۶۰۰ دلار که در آن سال زیاد بود اما حالا تقریبا نصف متوسط قیمت خانه در تهران است. این وضعیت هم ادامه دار نشد، گرجستان که اعلام کرده بود در صورت خرید خانه به قیمت ۱۰۰هزاردلار اقامت یک ساله صادر خواهد کرد و در صورت تداوم ۶ سال اقامت، آن را دائمیخواهد کرد با شروع تحریمهای آمریکا علیه ایران اعلام کرد که اقامت ایرانیانی که در این کشور سرمایهگذاری کرده یا ملک خریدهاند، تمدید نمیکند. برخی افراد هم که از این کشور خارج شده بودند، با وجود داشتن کارت قانونی اقامت و داشتن سرمایه و ملک در گرجستان اجازه ورود به این کشور را پیدا نکردند.
این وضعیت باعث شد بسیاری از ایرانیان ملکهای خود را با قیمتهای اندک بفروشند و از گرجستان خارج شوند. دوباره تا اندازهای آبها از آسیاب افتاد و رفتارها کمیبهتر شد تا اینکه با شروع کرونا گرجستان مرزش را به روی تمام ایرانی ها چه آنها که اقامت ملکی دارند چه مسافران دیگر، بسته است و شهروندان ایرانی که پشت مرزهای گرجستان ماندهاند در شبکههای اجتماعی اعلام کردهاند که با وجود داشتن خانه و زندگی در این کشور و واکسینه شدن، اجازه ورود به گرجستان را ندارند.
امارات و معمای اقامت دائم
اینطور که مصطفیقلی خسروی، رئیس اتحادیه مشاوران املاک میگوید اوضاع خانه خریدهها در امارات هم چندان خوب نیست. او دیروز در مصاحبهای گفته: « به دلیل مشکلات زندگی، نبود شغل و فشارهای اقتصادی در ترکیه، دوبی یا قبرس بسیاری از هموطنان مجبور به ترک این کشورها شدند؛ به طوری که در فرودگاه دوبی خودروشان را رها کرده و آمدند و دیگر سراغی از آپارتمان خود نگرفتند.آدم دلش میسوزد که سرمایههای ایرانیان عزیز به خرید آپارتمان و ملک در ترکیه اختصاص پیدا میکند و بسیاری از آنها مالباخته میشوند.
در تبلیغات شبکههای ترکی و عربی طوری وانمود میشود که در ترکیه یا دوبی همه چیز گل و بلبل است و با وعده اقامت، سرمایهها را از دیگر کشورها جذب میکنند اما بارها پیش آمده که این کشورها به بهانههای مختلف از دادن اقامت امتناع میکنند و قوانین با تغییر مسئولان آن کشورها عوض میشود.»معلوم نیست حرفهای او در مورد میزان سرخوردگی ایرانیهایی که در امارات خانه خریدهاند چقدر درست است اما ایرانیها یک خاطره خیلی تلخ از سرمایهگذاری در امارات دارند.
در سالهای ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۷ دوبی به دلیل توسعه اقتصادی بسیار شدیدش هدف شرکتهای ساختمانی آمریکایی و برخی اروپاییها برای ساخت آسمان خراشها و برجهای شکیل قرار گرفت. در همان زمان بود که تبلیغات در زمینه خرید خانه در دوبی توسط آژانسهای املاک حاضر در ترکیه با مدیریت ایرانیان شدت گرفت. تصور زندگی در امارات با تبلیغات جذابی که صورت میگرفت برای ایرانیان به هدف و رویایی تبدیل شده بود که با وجود وکلا و مشاورین املاک دست یافتنی به نظر میرسید اما در اواخر سال ۱۳۸۷ آمریکا با بحران اقتصادی بزرگی مواجه شد که نتیجه آن ورشکستگی بانکهایی بود که برای مسکن تسهیلات اعطا میکردند.
بسیاری از ایرانیان واحدهایی را در این آسمان خراشها پیش خرید کرده بودند اما در طی سقوط اقتصاد آمریکا، شرکتهای ساختمان ساز دیگر از عهده ساخت آسمانها خراشها بر نیامدند و آنها را نیمه کاره رها کردند و به کشورشان برگشتند. همین موضوع سبب هدر رفت سرمایه عده بسیار زیادی از ایرانیها شد البته بعد از آن شرکتهایی که وعده سرمایهگذاری مشترک میدهند تضمینهای سنگینی هم روی این وعده میگذارند با این وجود وکلای امور مربوط به مهاجرت میگویند طی سالهای گذشته ایرانیهای زیادی در امارات خانه خریدهاند اما به دلایل مختلف ضرر کردهاند. در حال حاضر اگر شما در یک ملک به ارزش ۵ میلیون درهم سرمایه گذاری کنید میتوانید اقامت امارات را بگیرید اما نه دائم، بلکه به مدت ۵ سال.
البته گویا بخشی از این مبلغ را به صورت وام میتوانید پرداخت کنید آن هم وامیبا سود پایین، دقیقا موضوعی که باعث میشود ایرانیهایی که اینجا ملکی دارند وسوسه شوند اما نمیدانند که اولا قوانین مالیاتی برای کسانی که از طریق ملک در این کشور سرمایه گذاری میکند سنگین هستند، به کسانی که اقامت ملکی دارند لزوما اجازه کار داده نمیشود، در بسیاری مواقع صرفا ساختمان ملک به آنها فروخته میشود و قوانین سخت گیرانهای در مورد فروش زمین به خارجیها وجود دارد، چیزی تحت عنوان اقامت دائم از طریق سرمایه گذاری ملکی در امارات وجود ندارد و در آخر اینکه معمولا قراردادهای فروش ملک در امارات آنقدر سختگیرانه نوشته میشوند که بعضا با پرداخت نشدن دو یا سه قسط کل سرمایه گذاری به خطر میافتد.
قبرس نزدیکتر از همه جا به اروپا
دقیقا معلوم نیست که تا الان چند ایرانی در قبرس خانه خریدهاند اما میدانیم که قبرس هم جزو کشورهایی است که ایرانیهای زیادی با هدف نزدیک شدن به اروپا یا دریافت اقامت کشوری دیگر آن هم نزدیک به قاره سبز در آن خانه میخرند. گویا هرکس میتواند حداقل با داشتن ۵۸ هزار پوند در قبرس شمالی خانه بخرد، البته سوئیتهایی که حدود ۳۸ هزار پوند باشند هم در این کشور وجود دارند اما به هر حال هزینههای زندگی در این کشور هم بالاست و ملک شما آنطور که واسطهها وعده میدهند به راحتی اجاره نمیروند ضمن اینکه خیلی از ایرانیها بعد از دیدن هزینههای سالانه مثل مالیات و پیدا نکردن شغل مناسب در قبرس شمالی قید زندگی در این کشور را میزنند اما سودای اروپایی شدن قبرس شمالی هنوز هم وسوسه کننده است.
دوباره ترکیه
تازهترین آمارهای مرکز آمار ترکیه نشان میدهد که ایرانیها دوباره در زمینه خرید خانه در این کشور رکورد زدهاند. از قرار معلوم شهروندان ایرانی در هشت ماه ابتدایی سال جاری، ۴۶۰۰ واحد مسکن در ترکیه خریداری کردهاند که نسبت به دور مشابه پارسال ۲۱ درصد و نسبت به دور مشابه سال ۲۰۱۹ حدود ۴۷درصد رشد نشان میدهد. قلی خسروی رئیس اتحادیه مشاوران املاک هم از همین موضوع شاکی است و در مصاحبه دیروزش گفته: «تعداد معاملات ماهیانه در شمیرانات به حدود یک سوم تعداد خانههایی که ایرانیان هر ماه در ترکیه خریداری میکنند رسیده است؛ ماه گذشته ۲۵۹ فقره خرید مسکن در منطقه یک تهران داشتیم در حالی که ایرانیها حدود ۷۰۰ خانه در ترکیه خریدند. این فاجعهای است که بعدا صدایش در میآید.
درست است که ترکیه کشور همسایه و دوست ماست ولی معمولا قوانین و مقررات آن با تغییر روسا عوض میشود. هیچ تضمینی وجود ندارد که دولت بعدی، املاک ایرانیان مقیم ترکیه را مصادره نکند. ممکن است به قدری مالیات برای خانه وضع کنند که رقمش از ارزش ملک بالاتر باشد.» اما مقامات ترکیه دائما به تمام سرمایه گذاران اطمینان میدهند که چنین اتفاقی نخواهد افتاد. در واقع به نظر میرسد که ترکیه از تمام تجربههایی که در کشورهای دیگر به وجود آمده استفاده کرده و برای جلب نظر سرمایه گذارها تلاش میکند. از طرفی بالا رفتن قیمت خانه در تهران هم در میل بیشتر ایرانیها به خرید خانه در ترکیه دامن زده است.
اینطور که واسطهها میگویند قیمت خانه ۷۰ متری در غرب استانبول از ۳۰۰ هزار لیر شروع میشود. در شهرهایی مثل سامسون و اسکی شهیر قیمت هر متر خانه بین ۲هزار تا ۲۵۰۰ لیر است. قیمتهادر آنتالیا بالاتر است و به حدود ۴ هزار لیر برای هر متر میرسد. ازمیر هم چیزی بین اینها است و با متری ۳هزار و ۵۰۰ لیر میتوان در این شهر خانه خرید. شما با خرید هر خانهای میتوانید اقامتتان را در ترکیه به راحتی تمدید کنید اما برای دریافت اقامت دائم یا پاسپورت ترکی باید قیمت خانهتان بالای ۲۵۰ هزار دلار باشد.
