روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی | «فعلا عجلهای برای واکسن زدن به بچهها نداریم، میخواهیم ببینیم چه اتفاقی میافتد و نتایج تزریق واکسن به بچهها در کشورهای دیگر چطور خواهد بود»، «من ترجیح میدهم آموزش آنلاین فعلا برای بچهها ادامه پیدا کند بهجای اینکه به پسر ۱۴ سالهام واکسن کرونا بزنم»، اینها جملههای دو مادر است که بچههای زیر ۱۶سال دارند، این در حالی است که هر دوی این زنان تمام واکسنهای خردسالی تا نوجوانی بچههایشان را با دقت و وسواس تزریق کردهاند.
اما به کرونا که میرسد ماجرا متفاوت میشود و نگرانیها شکل دیگری پیدا میکند، پس جواب دادن به این سوالات حالا مهمتر از همیشه بهنظر میرسد، اینکه واکسن کرونا چقدر برای بچهها ضروری است؟ آیا خطر تزریق واکسن بیشتر است یا ابتلای کودکان به کرونا؟ کدام واکسنها برای بچهها مناسب است و کشورهای دیگر در این زمینه چه تصمیمی گرفتهاند؟
چه واکسنهایی تایید شدهاند؟
بهطور کلی حرف و حدیث در مورد تایید بینالمللی واکسنها چه برای بزرگسالان چه برای بچهها زیاد است، برای همین نمیتوان با قطعیت گفت که اگر واکسنی تا الان تایید نهادهای بینالمللی را نگرفته حتما برای بچهها نامناسب است اما واکسنهایی که روی بچهها مطالعه شده و نتایج مطالعه آنها منتشر شده، فایزر و مدرنا هستند.
آژانس دارویی اروپایی (EMA) استفاده از واکسن فایزر را برای کودکان ۱۲ تا ۱۵ ساله را اردیبهشت امسال تایید کرد. این اولین واکسن کرونا بود که در اتحادیه اروپا برای بچهها تایید شد. مجوز صادر شده براساس مطالعهای روی ۲۵۵۹ کودک انجام شد که نشان داد پاسخ ایمنی آنها با گروه سنی ۲۵-۱۶ سال قابل مقایسه است.
هیچیک از کودکانی که واکسن دریافت کرده بودند مبتلا به کووید نشدند، در حالیکه ۱۶ نفر پس از دریافت دارونما به بیماری مبتلا شده بودند EMA ماه بعد واکسن مدرنا را برای استفاده در گروه سنی ۱۷-۱۲ تایید کرد. این بار، مطالعه روی ۳۷۳۲ کودک نشان داد هیچیک از کسانیکه واکسن دریافت کردهاند در مقایسه با ۴ نفر در گروه دارونما مبتلا به کووید نشدهاند.
آژانس دارویی اروپا در بخشی از توضیحاتش در مورد واکسن کودکان اعلام کرد که «شانس ابتلا به بیماری شدید ناشی از کووید در گروه سنی زیر ۱۸ سال بسیار کم است و باید عوارض جانبی احتمالی واکسن نیز در نظر گرفته شود اما تعداد محدود هر دو مطالعه به این معنی است که میتوان عوارض جانبی را نادیده گرفت و در نهایت گفت که با توجه به ناقل بودن کودکان، زدن واکسن بلقوه بهتر از نزدن آن است.»
کمیته مشترک واکسیناسیون و ایمنسازی (JCVI)سازمان ملل هم حدود ۲۰ روز پیش اعلام کرد که کودکان ۱۲ تا ۱۵ ساله سالم و بدون بیماریهای زمینهای از نظر پزشکی نیازی به واکسن ندارند و شواهد کافی برای در معرض خطر بودن این گروه وجود ندارد. در اطلاعیه این کمیته آمده بود که از هر یک میلیون کودک سالم دو نفر نیاز بهمراقبتهای ویژه ناشی از ابتلا به کووید دارند.
سازمان بهداشت جهانی هم که چندین بار برای اعلام نظر در مورد واکسیناسیون کودکان تحت فشار قرار گرفته بود و هر بار اعلام میکرد که فعلا شواهد کافی برای اظهارنظر ندارد، در نهایت اعلام کرد که «کودکان بهطور کلی کمتر در معرض ابتلای شدید به کرونا هستند و واکسیناسیون آنها هم صرفا با هدف جلوگیری از انتقال بیماری توسط آنها مدنظر است.»
این موضعگیری را بگذارید کنار گزارشهایی که از بروز موارد میوکاردیت و پریکاردیت (…………) بعد از دریافت واکسنهای مدرنا و فایزر منتشر شد. کمی بعد مقالهای در مجله پزشکی هاروارد منتشر شد که میگفت بعد از تزریق ۳۰۰ میلیون واکسن در آمریکا، ۱۰۰۰ مورد به این موارد درگیر شدند که اکثرا در گروه سنی نوجوانان یا جوانان بود. این مقاله همچنین میگفت که ۷۹درصد از این موارد در جوانان خفیف بوده است اما این گزارش کار خودش را کرد و موجی از بیاعتمادی علیه این دو واکسن که از قضا واکسنهای تایید شده برای نوجوانان بودند، راه انداخت.
در آخر اینکه غیر از فایزر و مدرنا، سینوفارم هم در خیلی از کشورها وارد مرحله تزریق به کودکان شده آنهم بر اساس گزارش وزارت سلامت چین که آن را برای افراد ۳ تا ۱۷ سال مناسب اعلام کرده است اما آنچه به مقبولیت سینوفارم برای بچهها اضافه کرد مقاله مفصلی بود که درباره مراحل علمی آزمایش این واکسن روی کودکان در مجله معتبر لنست منتشر شد و به ایمن بودن این واکسن برای گروه سنی زیر ۱۸ سال مهر تایید زد. گزارشهایی که شرکتهای جانسون اند جانسون و آسترازنکا منتشر کردهاند هم نشان میدهد که آنها فاصله کمی تا گرفتن تاییدیه نهایی برای تزریق به زیر ۱۸ سالهها دارند.
ایران چهکار میکند؟
علیرضا ناجی، عضو کمیته علمی کشوری مقابله با کرونا که بهنظر میرسد یکی از چهرههای درگیر با بحث واکسیناسیون کودکان در این کمیته محسوب میشود در جواب اینکه کدام واکسن در ایران برای بچهها در نظر گرفته شده است، میگوید: «مسئله مهم ایمن بودن این واکسنها برای سنین مختلف و تنظیم کردن دزهای مربوط به گروههای سنی است، در ایران دو واکسن وجود دارد که میتوانیم آنها را برای کودکان استفاده کنیم؛
یکی واکسن سینوفارم است که چند روز پیش اطلاعات مربوط به اثربخشی و ایمن بودن این واکسن در مجله لنست چاپ شد و نشان داد که برای کودکان بسیار واکسن اثربخش و بیضرری است و اثربخشی بسیار خوبی دارد و چین و امارات مجوز مصرف سینوفارم را برای سن سه تا ۱۷ سال را به صورت اضطراری صادر کردهاند.
واکسن دیگر واکسن سوبرانا یا پاستوکووک است که محصول مشترک ایران و کوباست. اطلاعات مربوط به مطالعه بالینی که خود کوبا انجام داده، نشان داده که این واکسن هم برای کودکان موثر و بیضرر است. البته در این مورد چاپ مقاله علمی نداریم، اما گزارشاتشان نشان از این موضوع دارد و آنها هم مجوز مصرف را برای گروه سنی دو تا ۱۷ سال صادر کردهاند.»
سینوفارم کودکان با بزرگسالان متفاوت است؟
ناجی درباره برخی اظهارات مبنی بر تفاوت سینوفارمی که به بزرگسالان تزریق میشود با سینوفارم مناسب برای کودکان، گفت: «چنین چیزی نیست و تفاوتی بین سینوفارمی که بزرگسالان تزریق میکنند با واکسن سینوفارمی که کودکان تزریق میکنند، وجود ندارد. باتوجه به اطلاعاتی که از مقاله مربوط به سینوفارم چاپ شده، عوارض هم همان عوارضی است که در بزرگسالان هم دیده میشود.
مانند سردرد، تب، بدندرد، درد محل تزریق و… چیزی بیش از آن نیست و فاصله بین دز اول و دز دوم در کودکان هم مانند بزرگسالان است و ۲۱ تا ۲۸ روز است. درباره پاستور هم همین فاصله ۲۸ روزه است البته در حال حاضر بعضی از کشورها در مرحله تزریق دز اول برای بچهها هستند و شاید وضعیت شیوع بیماری طوری باشد که نیاز به تزریق دز دوم پیدا نشود.»
کدام کشورها شروع کردهاند؟
تا همین چند هفته پیش کشورهایی مثل امارات، چین و اسرائیل تنها کشورهایی بودند که رسما تزریق واکسن به بچهها را شروع کرده بودند و ترکیه هم کمی بعد به آنها پیوست، به این صورت که ترکیه و اسرائیل به نوجوانها فایزر تزریق میکردند و چین و امارات سینوفارم اما کمکم کشورهای بیشتری وارد گود شدند، مخصوصا وقتی اتحادیه اروپا پا وسط گذاشت.
حالا کشورهای زیادی به این مجموعه پیوستهاند مثل مالت، شیلی، بریتانیا، آمریکا، هلند، اسپانیا، ایتالیا، آلمان، لهستان، فرانسه، سوئیس، سوئد، کره جنوبی، ژاپن، هند، آفریقای جنوبی و…البته بعضی از این کشورها برنامه خاصی برای واکسیناسیون کودکان دارند مثلا بریتانیا تمام نوجوانان بالای ۱۶ سال را واجد دریافت واکسن دانسته اما در مورد کودکان ۱۲ تا ۱۵ ساله به گروهی واکسن میزند که یا خودشان در معرض خطر هستند یا با افراد در معرض خطر زندگی میکنند، آلمان اما برای تمام افراد بالای ۱۲ سال واکسن در نظر گرفته اگرچه اجباری برای این کار ندارد.
