روزنامه هفت صبح | روز دوشنبه یونسکو اعلام کرد که کرمانشاه را به لیست شهرهای خلاق خوراک اضافه کرده است. حالا با اضافه شدن این شهر در کنار رشت، ایران دو نماینده در شبکه شهرهای خلاق دنیا دارد. این شبکه چیست و چه شهرهای دیگری عضو آن هستند؟
یونسکو به غیر از کرمانشاه، نام ۴۸ شهر دیگر را هم آورده که سال ۲۰۲۱ وارد لیست شبکه شهرهای خلاق شده است. شبکه شهرهای خلاق دیگر چه عنوانی است؟ شهرهای خلاق پروژه یونسکو بوده که دستهبندیهای مختلفی دارد و خلاقیت خوراک و غذا فقط یکی از آنهاست.
در این شبکه شهرهای برگزیده به دستههای خلاق در عرصه موسیقی، صنایع دستی، هنرهای محلی، فیلم، ادبیات، موسیقی و … تقسیم میشوند که تا الان هر دو جایگاهی که ایران به دست آورده در بخش خلاقیت خوراکی و غذایی بوده است. اینطور که سرپرست شهرداری کرمانشاه گفته این سازمان در این زمینه جلسات متعددی با فعالان غذا داشته و غذاهای متنوع کرمانشاهی را به دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو معرفی کرده تا بتواند نام شهر خود را در این شبکه ثبت کند. غذاهایی مانند نان برنجی، خورشت خلال، دنده کباب، کاک و … .
اولین بار وقتی یونسکو پروژه شهرهای خلاق از نظر غذاشناسی را شروع کرد پوپایان، شهری در کلمبیا در جایگاه اول دنیا قرار گرفت و میزبان کنگره غذاشناسی شد. سال ۲۰۱۵ در این لیست اسم رشت هم آمد که به خاطر پخت غذا در گمجهای سنتی و تنوع غذایی در این لیست قرار گرفت. دیگر چه شهرهایی در لیست خوشخوراکها قرار دارند؟ تا الان این سازمان اسم ۹۰ شهر را از ۲۹۵ کشور دنیا در لیست شهرهای خلاق خود قرار داده ولی برخی از شهرها از نگاه توریستها معروفتر هستند که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
برترین کشورهای خوشخوراک
امسال دو اتفاق در لیست خوشخوراکها افتاد. از همسایههای کشور ما آذربایجانیها شهر لنکران را برای یونسکو انتخاب کردند که در جنوب این کشور قرار دارد و نزدیک مرز ایران است. در فرهنگ تالشی آنها غذاهای متنوعی وجود دارد که شامل لونگی، کلوچه لنکران، مرجی پلو (عدس پلو)، پلو سفید، کدو تنبل پلو و ترشکباب (کباب ترش) میشود. اتفاق دیگر این بود که شهری از عربستان سعودی هم در لیست به روز شده یونسکو وجود داشت.
شهر بریده مرکز این شبه جزیره است و به فروش شتر شهرت دارد. از سال ۲۰۰۴ که این پروژه شروع شد تا امروز ۳۶ شهر به عنوان شهر خوشخوراک انتخاب شدهاند که در بین آنها هشت کشور سهم بیشتری داشتهاند. این کشورها شامل برزیل و چین (هر کدام دارای چهار شهر)، ترکیه، ایتالیا (هر کدام دارای سه شهر)، کلمبیا، مکزیک، اسپانیا، آمریکا و ایران (هرکدام دارای دو شهر) هستند.
خوشخوراکهای توریستی برای ایرانیان
اسم دو شهر ترکیه سال ۲۰۱۵ و یکی هم سال ۲۰۱۹ وارد این لیست شد. یعنی شهرهای ختای و غازی عینتاب اول و بعد هم شهر افیون قرهحصار به عنوان شهر خلاق در غذا انتخاب شدند. دقیقا این لیست مشخص نکرده که این شهرها به خاطر کدام غذا چنین شهرتی پیدا کردهاند اما غازعینتاپ را معمولا به کبابها و به خصوص باقلواهای آن میشناسند. گویا اصلا منشا باقلوا این شهر بوده که منبع صادراتی این شیرینی هم به حساب میآید. به غیر از شهر لنکران جمهوری آذربایجان در همسایگی ایران، در این لیست اسم شهر Phetchaburi تایلند و کوچینگ مالزی هم وجود دارد که از مقاصد توریستی ایرانیان هستند.
معروفترین شهرهای خلاق خوراک در دنیا
شهرت برخی از این شهرها خیلی بیشتر از بقیه است. مثلا «چنگدو» یکی از شهرهای چین و مرکز استان سیچوان در جنوب غربی این کشور محل تولد معروفترین غذاها از جمله نودل و میانوعدههای چینی بوده. آشپزهای چینی به خاطر جسارتشان در کل دنیا مشهور هستند.
با اینکه ما یک تصویر مشابهی از کلیت غذاهای چینی در ذهنمان داریم ولی این کشور آنقدر بزرگ است که هر منطقه غذای متمایز خودش را دارد. در بین همه این غذاها ۸ مورد از شهرت بیشتری برخوردار هستند که اسامی آنها برای ما کاملا ناآشناست. ولی مثلا اگر قرار باشد یکی از آنها را نام ببریم باید به جیانگو سو اشاره کنیم که جزو این «هشت غذای مشهور چینی» است. اینطور که برخی از بلاگرها و توریستها نوشتهاند شهر «چنگدو» هم گویا به خاطر طبخ این غذا وارد لیست یونسکو شده. چیزی که غذاهای این شهر را بین توریستها شهره کرده آن طعم تند و بیحسکننده فلفل استان (سیچوان ) است که در بازارهای غذای به هر غذایی اضافه میشود.
غذای معروف دیگری هم در این شهر به اسم مرغ کونگ پائو وجود دارد که گویا نام نگهبان کاخی در اواسط سال ۱۸۰۰ میلادی بوده. شیوه پخت آن هم به این شکل است که ابتدا مرغ را به یک نوشیدنی الکلی آغشته میکنند و با بادامهندی و فلفلهای مختلف و سبزیجات میپزند. این غذا تقریبا در هر رستوران چینی پیدا میشود. غذاهای معروف «چنگدو» عبارتند از ماپو توفو، گوشت خوک دوبار پخته شده و نان برنجی.
غذاهای معروف نروژ، کره و برزیل
شهر برگن دومین شهر بزرگ نروژ است که به خاطر داشتن بندر بزرگ، سابقه زیادی در تجارت غذاهای دریایی دارد و تا امروز میزبان کنفرانسهای متنوعی در حوزه غذاهای دریایی هم بوده. همچنین در کره جنوبی شهر توسان شهرت غذایی زیادی دارد. اسم این شهر بیشتر به خاطر محصولات کشاورزی و سنتهای غذایی قدیمی در لیست یونسکو قرار گرفته است. توسان در بین مردم کره بیشتر به یک نوع غذای مکزیکی که با نان تورتیلا پخته میشود مشهور است. بلم هم شهری در برزیل بوده که به خاطر موقعیت جغرافیایی خود تنوع غذاهای دریایی در آن بالاست. بازار اغذیه تاریخی معروفی به اسم Ver-o-Peso هم در این شهر وجود دارد که در کل کشور بسیار مشهور است.
از ایتالیا چه خبر؟
بسیاری از مردم به ایتالیا سفر میکنند تا به رم، فلورانس، ونیز و میلان بروند. اما وقتی موضوع گشتوگذار و تجربه امتحان کردن غذاهای سنتی این کشور باشد باید کمی بزرگتر فکر کرد. گویا شهر آلبا در ایتالیا به خاطر داشتن دو ویژگی در این لیست یونسکو آمده. اول ترافلهای سفید و دوم تاکستانهای معروف آن.
آلبا به پایتخت ترافلهای سفید هم معروف است و هر ساله در آن جشنواره ترافل برگزار میشود. ترافل سفید چیست؟ در زبان فارسی واژه دقیقی برای آن نداریم ولی ترافل سفید چیزی شبیه قارچ است که کمیاب بوده و بیشتر در جنوب اروپا دیده میشود. مثلا «ریزوتوی ترافل» یکی از معروفترین غذاهایی است که با این قارچ طبخ میشود و علاوه بر قارچ داخل ترکیبات آن خامه، برنج، سبزیجات و غذاهای دریایی هم وجود دارد.
ترکیب فرهنگ چینی پرتغالی
ماکائو هم شهری در چین است که به خاطر اینکه قبلا مستعمره پرتغال بوده در آشپزی از فرهنگ پرتغالی زیاد تاثیر گرفته. حالا جالب اینکه آنها غذایی به اسم مرغ آفریقایی دارند که شامل ادویهای مثل فلفل پری پری میشود. این فلفل را پرتغالیها در موزامبیک کشف کردند و به آسیا آوردند. در این شهر جشنوارههای غذایی مختلفی از جمله جشنواره ماکائو (از دهم تا بیست و ششم نوامبر هر سال) برگزار میشود؛ جشنوارهای که هیچ رویداد سنتی مربوط به غذای دیگری با آن نمیتواند رقابت کند. بیشتر این غذاها معمولا ترکیبی از فرهنگ خوراکی پرتغال و چین هستند که گویا اینطور که بلاگرهای مختلف روایت کردهاند بیشتر آنها طعمی دیوانهکننده دارند.
پروژه شهر خلاق چیست؟
شهر خلاق خوراک بخشی از پروژهای است که یونسکو سال ۲۰۰۴ آن را برنامهریزی کرد. ملاکهایی که خلاقیت شهرها را در غذاها بررسی میکنند متنوع هستند. پر جنب و جوش بودن رستورانها، تنوع غذاخوریها، دانش محلی غذا، بازارهای غذای سنتی،جشنوارههای غذا، احترام به محیطزیست و ترویج محصولات محلی پایدار و این دست معیارها در انتخاب شهرهای خلاق تاثیر میگذارند.
آمدن اسم آنها در لیست هم به این شیوه است که شهرها پیشنهادهایی را به یونسکو میدهند تا سالی یک بار آنها بررسی و بهترینهای دنیا انتخاب شوند. در این لیست اسم هیچ شهری از آمریکا قرار ندارد به خاطر اینکه قوانین یونسکو میگوید فقط شهرهایی که عضو یونسکو هستند میتوانند تقاضای شرکت در این لیست را بدهند. آمریکا سال ۱۳۹۷رسما تصمیم گرفت که از یونسکو خارج شود.
