روزنامه هفت صبح، وحید پوررضوی | ۱۰دقیقه مانده به ساعت ۹ صبح دیروز اهالی خیابان شمالغرب تبریز، مخصوصا کسانی که در خیابان انقلاب یا همان ۴۲متری یا حوالی اردوگاه الغدیر حضور داشتند، صدای مهیبی میشنوند که بعدا معلوم میشود یک جنگنده ارتش سقوط کرده و کمی بعدتر میفهمند که چه خطری از بیخ گوششان گذشته آنهم به قیمت از دست رفتن جان خلبانهای این جنگنده.
مسئولان ارتش میگویند که این هواپیمای آموزشی که از نوع جنگنده اف۵ بوده از یک ماموریت آموزشی برمیگشته که احتمالا دچار نقص فنی میشود و سقوط میکند.
سقوط تلخی که در آن نهتنها هر دو خلبان جنگنده کشته میشوند بلکه جان یک شهروند هم از دست میرود. اما ماجرا جزئیات مهم دیگری هم دارد؛ مثل اینکه دو خلبان جنگنده که شهید صادق فلاحی و شهید علیرضا حنیفهزاد نام دارند، میتوانستهاند خودشان را نجات بدهند اما این کار را نکردهاند، چراکه هواپیما در حال سقوط در یکی از مناطق حاشیهای و پرجمعیت تبریز بوده و اگر هنگام سقوط بهحال خود رها میشد، معلوم نبود حالا چند نفر قربانی روی دستمان میماند.
گواهی اینکه خلبانهای اف۵ در لحظات آخر بین نجات جان خودشان و ساکنان منطقه، دومی را انتخاب کردهاند، یکی این است که به گفته مقامات ارتش آنها از نظر فنی امکان استفاده از صندلی نجات را داشتهاند و میتوانستند اصطلاحا اجکت کنند، اما این کار را نکردهاند و دوم اینکه شاهدان عینی ماجرا میگویند شاهد تغییر مسیر و سرعت هواپیما در لحظات آخر بودهاند. یکی از این شاهدان که نگهبان یکی از ساختمانهای نزدیک به محل حادثه بوده، میگوید :
«من خودم شاهد ماجرا بودم، وقتی هواپیما داشت نزدیک این منطقه میشد آن را دیدم، دیدم که ابتدا نزدیک بود به مجتمعهای آپارتمانی ماهان برخورد کند که همین کنار هستند اما خلبان با افزایش سرعت هواپیما از این کار جلوگیری کرد تا این حادثه در اطراف ورزشگاه قویدل و فضای باز اتفاق بیفتد و این جنگنده در این محل سقوط کند. چون سرعت جنگنده زیاد بود از ورزشگاه رد شد و به دیوار مدرسه برخورد کرد و باعث آتشسوزی شد. در واقع اگر با همان سرعت ادامه میداد به آپارتمانها میخورد.»
یکی از زنان ساکن همین منطقه هم که برای خرید بیرون رفته بوده هواپیما را دیده که با سرعت خیلی زیاد، به شکل اُریب از بالای خانهها رد شده و بعد بلافاصله صدای خیلی بلندی شنیده و فهمیده که هواپیما افتاده است. او میگوید که کمی بعد دود سیاهی بلند شده و او همان لحظه خدا را بهخاطر اینکه هواپیما روی خانهها نیفتاده شکر کرده، چون دو پسرش در خانه بودهاند.
او که لیلا نام دارد میگوید که بعدا متوجه شده که خلبان تلاش کرده که هواپیما در جاییکه احتمال حضور افراد کمتری وجود دارد، سقوط کند. آخر هم به دیوار مدرسه خورده و چون مدرسه تعطیل بوده اتفاقی نیفتاده است. لیلا میگوید که برای همین هم تصمیم گرفته که برای شادی روح خلبانها خیرات کند.
البته با تمام تلاش خلبانهای جنگنده اف۵ باز هم حادثه یک قربانی میگیرد. راننده بدشانس یک دستگاه پژو ۲۰۶ که درست در نزدیکی محل حادثه بوده است. نگهبان مجتمع مسکونی که در نزدیکی محل حادثه حضور داشته، میگوید: «هواپیما مستقیم به پژو نخورد اما چون خیلی به آن نزدیک بود جابهجا شد و آتش گرفت و راننده هم جانش را از دست داد.» اینطور که چند نفر از شاهدان میگویند حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بعد از وقوع حادثه نیروهای امدادی و نظامی از راه میرسند و شروع به مهار آتش و رسیدگی به وضعیت میکنند.
جنگنده از چه نوعی بود؟
نورثروپ اف۵ نام کامل جنگندهای است که در حادثه صبح دیروز سقوط کرده است. یک هواپیمای جنگنده سبک مافوقصوت نسل سوم آمریکایی که اولین مدل آن در سال ۱۹۵۲ پرواز کرد و ایران در زمان جنگ با عراق ۱۵ فروند از آن را خریداری کرد. نکتهای که بعضی رسانهها به آن اشاره کردهاند خبرهایی است که در سالهای گذشته درباره اختلال در عملکرد صندلی نجات این هواپیماها شنیده شده است. یکبار در خرداد همین امسال خبر فوت دو خلبان در اثر عملکرد ناگهانی صندلیپران اف۵ شنیده شد.
قبلا در شهریور سال ۹۷ مرگ یک استاد خلبان به همین دلیل گزارش شد و چند سال پیش هم یک افسر فنی به دلیل عمل نکردن صندلی نجات جانش را از دست داد. البته در مورد حادثه دیروز گفته میشود که نشانههای زیادی وجود دارد درباره اینکه خلبانها به عمد از صندلی نجات استفاده نکردهاند تا تمام تلاششان را برای کنترل هواپیما و جلوگیری از برخورد آن با منطقه مسکونی بهکار ببندند.
کابوس تجربههای قبلی
برای اینکه بیشتر بفهمیم چه خطری از سر ساکنان مناطق مسکونی اطراف محل سقوط جنگنده اف۵ گذشته، بد نیست کمی به عقب برویم. به حدود ۱۶سال پیش که هواپیمای حامل خبرنگاران به یک ساختمان مسکونی ۱۰طبقه بهنام توحید در جنوب فرودگاه مهرآباد برخورد کرد و علاوه بر ۹۴ سرنشین خودش، جان ۱۴ نفر دیگر را هم گرفت.
محل دقیق سقوط هواپیما مجتمع مسکونی کارکنان نیروی هوایی بود و اینطور که در گزارشها آمده، هواپیما به ساختمان بلوک ۵۲ برخورد کرده که شامل ۳۶ مجتمع مسکونی است، البته از قرار معلوم هواپیما بهصورت مستقیم به این ساختمان نمیخورد، بلکه بدنه هواپیما به بخشی از ساختمان کشیده میشود و همین موضوع هم جان خیلی از اهالی را نجات میدهد.
یک مورد دیگر هم سقوط هواپیما در منطقه مسکونی داشتهایم، همین سه سال پیش یک بوئینگ ۷۰۷ ارتش که مشغول جابهجایی چندین تن گوشت بود، اطراف فرودگاه فتح کرج سقوط کرد و به مجتمعهای مسکونی آسیب وارد کرد، حادثهای که در آن ۱۵ نفر از پرسنل نیروی هوایی ارتش به شهادت رسیدند.
