روزنامه هفت صبح | دیروز ویدئویی منتشر شد که شبکههای اجتماعی را بههم ریخت. ویدئویی چندثانیهای که نمایندههای مجلس را در حال رایگیری نشان میداد. صدایی در این ویدئو شنیده میشد که دستهای به موافقت بالا رفته را میشمرد و میگفت: «مثبت، مثبت، مثبت… هجده مثبت، یک منفی. فقط یک نفر مخالف.» این ویدئو لحظههای آخر رایگیری درباره طرح موسوم به «صیانت» را در کمیسیون مشترک بررسی این طرح نشان میداد.
در توضیحات بیشتر آن هم آمده بود که تنها مخالف این طرح در کمیسیون، جلال رشیدیکوچی نماینده مردم مرودشت بوده که فرصت کمی هم برای صحبت پیدا کرده، چیزی در حدود دو دقیقه. او در این دو دقیقه گفته که من تازه نسخه طرح را گرفتم و آنهایی که هی زنگ میزنند و تهدید میکنند که رای موافق بده، شما تصمیم خودتان را گرفتهاید و کار خودتان را هم میکنید اما حرف ما را هم بشنوید.» او چند جمله هم درباره اینکه چرا با طرحی که به محدودیت بیشتر منجر شود، مخالف است گفت. بعد هم رایگیری شد و کلیات طرح رای آورد و تمام شد اما حاشیهها تمام نشد.
حالا واقعا صیانت میشویم؟
حالا که اعضای کمیسیون مشترک برای طرح صیانت از کاربران فضای مجازی دستهای موافقشان را بالا بردهاند، از فردا قرار است اتفاق خاصی بیفتد؟ پاسخ منفی است. اگرچه هر قدمی که در راستای محدودتر کردن دسترسی به اینترنت، اپلیکیشنها و… برداشته شود، میتواند بسیار ترسناک باشد اما فعلا اعضای کمیسیون مشترک به «کلیات» طرح رای دادهاند و حالا کمیسیون میرود که طی هفتهها و شاید ماههای آینده جزئیات آن را بررسی کند.
اما به هرحال این طرح طبق اصل هشتاد و پنج قانون اساسی نیازی به بررسی در صحن علنی ندارد و برای تبدیل شدن به قانون مستقیما به شورای نگهبان خواهد رفت. پس از این جنبه می توانید کمی دلهره داشته باشید. چون وقتی کلیات یک طرح جنجالی اینگونه سریع و با اکثریت قاطع تصویب می شود بعید است در جزئیات هم بحث و جدلی در بگیرد . مضاف بر این که ریاست مجلس هم در موضعگیری دوپهلوی خود چندان مانعی برای تبدیل این طرح به قانون ایجاد نخواهد کرد.
خانم زهره الهیان یکی از نماینده عضو کمیسیون ویژه بررسی طرح که خودش هم به کلیات آن رای مثبت داده ، بعد از حاشیههای زیادی که تصویبش در کمیسیون پیدا کرد، در صحن علنی مجلس تذکر داد و به گلایه گفت چرا علیه مجلس و طرح صیانت حاشیهسازی میشود، در حالیکه تازه کلیات بررسی شده و قرار است بررسی روی جزئیات آن ادامه پیدا کند. الهیان گفت که تا همینجا هم حدود ۴۸ جلسه تخصصی برای بررسی طرح برگزار شده که در آن نمایندههای پلیس فتا، مرکز پژوهشهای مجلس، مرکز ملی فضای مجازی و فعالان بخش خصوصی حضور داشتهاند، به همین دلیل هم درست نیست که مجلس را به دیکتاتوری متهم کنند و بعضی نمایندهها مباحثی را علیه کمیسیون ویژه مطرح کنند.
احتمالا اشاره او به حرفهای همان یک عضو مخالف طرح در کمیسیون است که بعد از جلسه در توئیترش اعلام کرد مشغول تلاش برای لغو بررسی طرح در کمیسیون و برگرداندن آن به صحن است. او نوشت: «امروز در جواب دغدغه و مطالبه آحاد مردم شریف ایران اسلامی، وفق تبصره ۲ ماده ۱۶۷ آئیننامه داخلی مجلس تقاضای لغو بررسی طرح صیانت در کمیسیون مشترک و بازگشت طرح به صحن مجلس را مطرح کردم که تاکنون به امضای ۵۵ نفر از نمایندگان محترم رسیده است و در حال افزایش تعداد امضا میباشد.»
نمایندههای دیگری هم علیه طرح موضع گرفتند، ازجمله علیرضابیگی، نماینده تبریز که در یک فایل ویدئویی گفت: «طرح صیانت با اصول متعدد قانون اساسی و فصل حقوق ملت مغایرت دارد.» و مجلس اجازه نمیدهد که حق مداخلهاش در این مورد سلب شود.
واکنش محمدجواد آذریجهرمی، وزیر ارتباطات دولت حسن روحانی هم مورد توجه قرار گرفت، او بلافاصله بعد از انتشار خبر تصویب طرح در کمیسیون، در توئیترش نوشت: «نازک آرای تن شاخه گلی که با جانش کشتم و به جان دادمش آب، ایدریغا به برم میشکند.»
امید مخالفان
حالا خیلیها میگویند که امید مخالفان پیشرفت طرح تبصره دو ماده ۱۶۷ آئیننامه داخلی مجلس است که میگوید چنانچه ۱۵ نفر از نمایندهها درخواست لغو رسیدگی طرح یا لایحه تا قبل از تایید شورای نگهبان از مجلس داشته باشند، این تقاضا در همان جلسه اعلام و در جلسه بعد مطرح شده و درباره آن رایگیری میشود.
رسانه نباید به ما تحمیل کند
واکنشها در فضای مجازی تا جایی بالا گرفت که غیر از تذکر زهره الهیان در مجلس، نمایندههای دیگری که در کمیسیون به طرح رای مثبت داده بودند، مجبور به موضعگیری شدند. یکی از آنها رضا تقیپور بود که ریاست کمیسیون مشترک را هم بهعهده دارد. او خط و نشان کشید که اجازه نمیدهند مافیای رسانهها نظر آنها را تغییر دهند و گفت: «این فضایی که مطرح میکنید، صرفا برای امروز نیست و بسیاری از حرفهای ما تاکنون تقطیع، تحریف و تخریب شده است.
کتاب جنگ رسانههای اجتماعی توسط یک آمریکایی نوشته شده است و اگر به این کتاب مراجعه کنید، میبینید که تمام آن تاکتیکها در کشور ما پیاده میشود. مقام معظم رهبری فرمودند که در جنگ نرم هدف دشمنان تغییر رفتار مدیران است و الان هم میخواهند با دیکتاتوری رسانهای خود کاری کنند که مسئولان و مدیران ما در تصمیمات خود تغییر ایجاد کنند. رسانه نباید به ما تحمیل کند که چه تصمیمی را اتخاذ کنیم.»
اینستاگرام را زمین خواهیم زد
فضای داغی که تصویب کلیات طرح در کمیسیون ویژه ایجاد کرد، باعث شد که حرفها و مصاحبههای این چندوقت اخیر دوباره دیده شوند، ازجمله مصاحبهای که اخیرا حجت الاسلام میرزایی عضو کمیسیون انجام داده و در آن در مورد بخشی از طرح که میگوید اپلیکیشنهایی مانند اینستاگرام و واتساپ باید نمایندهای در ایران داشته باشند، میگوید: «ما به هیچوجه ماجرای برجام را اینجا تکرار نخواهیم کرد. من به شخصه اجازه نمیدهم که آمریکا از آن سر دنیا برای مردم من در اینجا تصمیم بگیرد.
اگر آمریکاییها میخواهند از شرایط فعالیت در ایران سود ببرند و میلیاردها میلیارد دلار از این فعالیت منفعت داشته باشند، باید شرایط مردم ایران را هم رعایت کنند.» البته او تاکید میکند که تا زمانیکه جایگزین مناسب از نظر کیفیت در داخل کشور وجود نداشته باشد، اینها فیلتر نخواهند شد اما با محدودیت ترافیک مواجه میشوند. بخش دیگری از حرفهای او که مورد توجه قرار گرفت، به همین جایگزینی مربوط بود. او گفت:
«اینستاگرام اگر ببیند فعالیتش در ایران محدود شده و بازارش را در ایران از دست داده، محاسبه میکند و میبیند که این موضوع برایش نمیصرفد و احتمال اینکه با شرایط ایران راه بیاید وجود دارد.» او در بخش دیگری میگوید که سیاستگذاران میتوانند با معرفی کردن نمونههای چینی یا روسی شبکههای اجتماعی مثل کیوکیو به مردم، آنها را تشویق کنند که به این پلتفرمها کوچ کنند. او پیشبینی میکند که مردم از این کار استقبال میکنند و در نهایت اینستاگرام زمین میخورد.
میرزایی به قسمت دیگری از طرح که به گوشیهای تلفن همراه مربوط است و به افزایش تعرفه واردات گوشیهایی که اپلیکیشنهای خارجی فهرست سیاه را بهصورت پیشفرض ارائه کنند، میپردازد و میگوید درست است که با این کار قیمت گوشیهایی که سیستمعامل اندروید دارند بالا میرود اما میتوان گوشیهایی که سیستمعاملشان اندروید نیست، جایگزین کرد.
محدودیت شروع شده؟
وسط این گیر و دار سایت تبیان که نزدیک به اصولگرایان و سازمان تبلیغات اسلامی محسوب میشود خبری در مورد دلیل اختلال در دسترسی به بعضی سایتها و پلتفرمها منتشر کرد. تبیان میگوید که دولت کاهش ترافیک بینالمللی را بهصورت چراغ خاموش شروع کرده است.
این سایت مینویسد: «پیگیریهای تبیان حاکی از آن است که مسئولان بهدنبال اجرای محدودیت سقف سرویس اینترنت بینالمللی هستند و در شورایعالی فضای مجازی در خصوص اجرای این تصمیم به جمعبندی رسیدهاند. در جلسه اخیر شورایعالی فضای مجازی با حضور مقامات عالی دولت تصمیم گرافتند سقف ترافیک سرویس بینالمللی را محدود کنند که با اجرای این مصوبه در روزهای اخیر شاهد اختلال در اینترنت بینالمللی هستیم.»
