روزنامه هفت صبح، علی رستگار | در حالی که مذاکرات وین به مراحل حساس پایانی نزدیک شده، سه نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به عنوان اولین مخالفان توافق احتمالی دیروز موضعگیری غیرمنتظرهای داشتند. در واقع به طور همزمان این نمایندگان در اظهاراتی جداگانه یک حرف را تکرار کردند؛ اینکه از گوشه و کنار اخبار خوبی درباره مذاکرات به گوش نمیرسد و مجلس انقلابی اجازه نمیدهد چنین توافقی سر بگیرد.
گروهی می گویند این ها آخرین تلاش های گروهی از نمایندگان برای جلوگیری از روند برجام محسوب می شوند و از نزدیکی آنان به سعید جلیلی و مواضعش حکایت دارند. در حال حاضر این نکته در محافل سیاسی درست یا به غلط رایج است که سعید جلیلی و طرفدارانش در پایداری از مخالفین پیشرفت در برجام هستند. به هرحال سید محمود نبویان، محمود عباسزاده مشکینی و مرتضی محمودوند نمایندگانی بودند که دیروز در صحن علنی و در حاشیه جلسه، نارضایتی خود را از روند مذاکرات وین بیان کردند.
همچنین از وزیر امورخارجه و معاون او یعنی علی باقری کنی به عنوان مذاکره کننده ارشد ایران دعوت شده تا در جلسه با کمیسیون امنیت ملی حاضر شوند. دیپلماتهای ایرانی این روزها در داخل کشور هم به نظر میرسد روزهای پرمشغله و سختی دارند؛ چون دیروز هم گفته شد برای ارائه توضیحات به شورای عالی امنیت ملی رفتند.
حالا باید دید در صورت به سرانجام رسیدن مذاکرات وین شاهد مخالفت جدی و یکپارچه مجلس خواهیم بود یا اتفاقی مشابه تصویب جنجالی و ۲۰ دقیقهای برجام در مهرماه ۱۳۹۴ رخ میدهد. فعلا که مجلس درگیر تصویب دیرهنگام قانون بودجه است و لابهلای حواشی تصویب طرح موسوم به صیانت شاید حتی فرصتی برای چانهزنی درباره توافق وین را نداشته باشد. در عین حال خبر رسیده که آمریکا برای تصمیمگیری ایران ضربالاجل تعیین کرده و شاید ظرف همین هفته تکلیف مذاکرات وین مشخص شود.
مذاکرات در کدام مرحله است؟
طبق پیشبینیهای قبلی مذاکرات باید تا پایان ماه جاری میلادی یعنی ۳ روز دیگر به نتیجه برسد. از اظهارات نمایندگان مجلس هم اینطور برمیآید که مذاکرات به ایستگاه آخر رسیده اما آنها به طور مشخص اشاره کردند که آمریکا قرار نیست تحریمهایی مثل کاتسا و ایسا را بردارد. قانون کاتسا قوانین مربوط به دادو ستد با صنایع موشکی ایران را در بر میگیرد و ایسا هم برای سرمایهگذاری در ایران سنگ اندازی میکند. یکی دیگر از نمایندگان مجلس روی رفع تحریم یوترن هم تاکید کرده.
یوترن در واقع همان چرخه دلار است و تراکنشهای بین بانکی بر اساس دلار از کانال آن صورت میگیرد. وقتی چنین تحریمی اعمال میشود یعنی عملا ما نمیتوانیم هیچ معاملهای به دلار انجام دهیم یا حتی پول حاصل از فروش نفت را از بانکهای خارجی دریافت کنیم. از سوی دیگر علی قلهکی فعال رسانهای اصولگرا هم نوشته: «آمریکا ضربالاجل گذاشته که نهایتا تا امروز یکشنبه ایران باید تکلیف خود را در مذاکرات مشخص کند در غیر این صورت از طرف آنها مذاکره شکست خورده است.» خبرگزاری ایرنا البته از قول یک مقام ارشد در وزارت امورخارجه تعیین این ضربالاجل را تکذیب کرده و گفته به شایعات توجه نکنید.
فاش شدن جزئیاتی از توافق؟
سید محمود نبویان، نماینده نزدیک به جبهه پایداری به تندی با توافق احتمالی از الان مخالفت کرده. این نماینده ۵۶ ساله در بیان مواضع خود به ناچار بخشهایی از توافق را هم فاش کرده. بخشهایی از اظهارات او که در صحن علنی مجلس مطرح شد را عینا برایتان نقل میکنیم:
شاید روزهای آینده قرار باشد توافق هستهای انجام شود اما اگر دقت کنیم در این توافق آنچه مطلوب نمایندگان و ملت ایران است، وجود ندارد. اگر به دولت سابق انتقاداتی داشتیم بحث هیکلی و شخصی نداشتهایم.
مشکلات زیادی در این توافق وجود دارد که ما باید به هوش باشیم، به طور مثال درباره لغو تحریمهای آیسا و کاتسا مطلقا تعهد ندادند. در لیست (sdn) که لیست رفع تحریم ۲۰۰ نفر مد نظر بود به ۹۸۰ مورد رسید اکنون آقایان گفتند تنها تحریم ۲۰ نفر را برمیدارند و بر روی همین موضوع توافق میکنند.
درباره کانورشن یعنی تبدیل ارز تعهد ندادهاند که انجام میشود یعنی وقتی نفت میفروشیم معلوم نیست درآمد ارزی آن را بتوانیم به دست بیاوریم. در بحث تحریمها آمریکا مطلقا تعهد نداده است که از برجام خارج نشود. متأسفانه دوستان تیم قبلی مذاکرات مسئولین اصلی این مذاکرات هستند، نمیخواهم اسم بیاورم، ما سه گروه داریم؛ گروه تحریم، گروه هستهای و گروه اجرایی. مسئولین این کمیتهها همانند کسانی هستند که برجام را فتحالفتوح میدانستند، باید به این مورد خیلی توجه کنیم.
ما میتوانیم از طرف غربی تضمین بگیریم تا در کنگره آن را تصویب کند. شاید بگویند کنگره مخالفت کند، این در حالی است که اکثر اعضای کنگره آمریکا دموکرات هستند و بایدن هم از همین جریان است. لازم نیست که مصوبه کنگره به آن صورت باشد، ما سه نوع داریم، یک دستور اجرایی و یک دستور اجرایی کنگرهای داریم که برای آن رأی نصف به علاوه یک کافی است.
متأسفانه در توافق آماده شده این موارد وجود ندارد، به جای آن که آنها به ما تضمین دهند از برجام خارج نمیشوند از زبان ما در این توافق آمده است که ایران میگوید بایدن گفته است مادامی که ایران به وظایفش عمل میکند، آمریکا از تعهداتش خارج نمیشود یعنی به جای اینکه ما از او تعهد بگیریم، از ما تعهد میگیرد.
درباره اجرا هم قرار بود آمریکا تحریمها را لغو کند، از سوی ما راستی آزمایی شود سپس در مجلس گزارش داده شود بعدا نمایندگان اجازه توافق را بدهند که متأسفانه هیچ کدام از این مراحل وجود ندارد. آن طور که من اطلاع دارم آمده است که غربیها روی کاغذ خواهند نوشت تحریمها را غیب یا برداشتهایم و ایران باید به سمت اجرای تعهدات برود.
بحث سر کاتسا و یوترن است؟
دو نماینده دیگری که نسبت به مذاکرات وین حساسیت نشان دادند عضو کمیسیون امنیت ملی هستند. یک مرتضی محمودوند نماینده ۵۲ ساله خرمآباد که در نشست علنی و لابهلای بررسی لایحه بودجه از فرصت استفاده کرد و اخبار خوبی از مذاکرات وین منعکس نمیشود. این چهره اصولگرا تهدید کرد که منافع ملت اگر در مذاکرات رعایت نشود مجلس انقلابی به موضوع ورود میکند. محمودوند از بقیه نمایندگان دعوت کرد که نسبت به مذاکرات وین توجه جدیتری نشان بدهند.
در عین حال محمود عباسزاده مشکینی سخنگوی کمیسیون امنیت ملی هم تهدید کرده که مجلس اجازه توافق، بدون گرفتن تضمینهای لازم را نخواهد داد. او توضیح داده: «لغو تحریمهایی چون تحریم کاتسا جزو مطالبات ایران است. تحریمهای کاتسا، یوترن و برخی نهادهای ایران برای ما مهم است لذا درخواست کردیم که به صورت مشخص و شفاف حل و لغو شود. اما در چند روز گذشته غربیها مقاومت کردند و به نظر میرسد آمریکاییها هم محاسبه دقیق و درستی از جمهوری اسلامی ندارند، در حالی که آنها برای مذاکرات پیشقدم شدند.» شواهد نشان میدهد حداقل نمایندگان نزدیک به جبهه پایداری میخواهند موضع فعالانهتری نسبت به مذاکرات وین داشته باشند.
