روزنامه هفت صبح، علی رستگار | دوشنبهشب رکورد سنگینترین ترافیک تهران در سال ۱۴۰۰ ثبت شد. به گفته معاون حملونقل و ترافیک شهرداری در این شب، طول ترافیک ۴۱درصد در مقایسه با دو شب قبل افزایش داشت. شهروندان ساعتهای متمادی در معابر شهر گیر افتاده بودند و این وضعیت تا نیمهشب ادامه داشت. بسیاری از کاربران نوشتند ساعتها سر جای خود مانده بودند و خودروهایشان تکان نمیخورد. اتفاقی که حداقل در سالهای اخیر مشابه آن را کمتر تجربه کرده بودیم.
بعضی از غیبت نیروهای پلیس راهور در معابر و برهم خوردن نظم ترافیکی گلایه داشتند. گزارشها نشان میدهد کورترین گره ترافیکی هم در منطقه سه تهران ایجاد شده؛ جاییکه مرکز ثقل و نقطه تقاطع بزرگراههای اصلی شهر محسوب میشود. ترافیک جنونآمیز دوشنبهشب این زنگ خطر را بهصدا در آورده که آیا در روزهای آخر اسفند قرار است شاهد ترافیک وحشتناکتری هم باشیم؟ پای بحث درباره اتفاقات دوشنبهشب به جلسه اضطراری شورای شهر تهران با مدیران شهرداری و پلیس راهور هم باز شد. چند نکته کلیدی از سوی مسئولان بهعنوان دلایل ترافیک سنگین پایتخت عنوان شده اما باید دید آیا راهحل فوری هم برای مهار آن در روزهای آتی وجود دارد؟
یک: بارش باران و آبگرفتگی معابر
همزمان با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال، حجم بارشها افزوده شده. روز دوشنبه از همان ساعات آغازین صبح بیوقفه شاهد بارش باران در پایتخت بودیم. معاون اداره کل هواشناسی تهران اعلام کرده در این ۲۴ ساعت بیش از ۲۰ میلیمتر بارش باران در ایستگاه شمیران ثبت شده. آبعلی و دماوند و لواسان هم در رتبههای بعدی بودند. این در حالی است که متوسط کل بارش سالانه تهران ۲۳۱ میلیمتر است. بهعبارت دیگر در همین دوشنبه اخیر تقریبا معادل ۹درصد کل سال در تهران شاهد بارش باران بودیم.
این وضعیت طبق پیشبینی هواشناسی در روزهای آینده هم ادامهدار است و هفته بعد با یک تنفس کوتاه مجددا بارشها از سر گرفته میشود. یعنی تقریبا تا پایان سال منتظر هوای آفتابی نباید باشیم. بارش باران به دو علت بهطور مستقیم موجب سنگین شدن بار ترافیکی شهر میشود. اول اینکه تعداد خودروهای شخصی افزایش پیدا میکند. دومین مسئله هم آبگرفتگی معابر است.
صادق جهانی معاون مدیرکل حمل و نقل عمومی شهرداری گفته گزارشهای سامانه ۱۳۷ نشان میدهد بحرانیترین وضعیت آبگرفتگی را در مناطق ۱۲ و ۱۴ داشتند. به گفته او بیش از ۵۰درصد گزارشهای مربوط به آبگرفتگی ناشی از رها شدن زبالهها در جویهای شهر است. جعفر تشکریهاشمی عضو شورای شهر تهران هم گفته ۴۰ نقطه آبگرفتگی در تهران وجود دارد که به سنگین شدن ترافیک شهر دامن میزند.
دو: کمبود وسایل حمل و نقل عمومی
در سالهای اخیر با توجه به مشکلات اقتصادی کشور روند سرمایهگذاری روی توسعه ناوگان حملونقل عمومی تهران کُند شده و از تعداد اتوبوسها کاسته شده و آمار واگنهای خراب مترو بالا رفته. مدیرعامل اتوبوسرانی تهران چندی پیش گفته بود پایتخت ۷۵۰۰ دستگاه اتوبوس جدید نیاز دارد و در مورد مترو هم گفته شده حداقل ۷۰۰ واگن نیاز به اورهال دارد. به این نکته هم البته باید اشاره کنیم که در سالهای اخیر با توجه به شیوع کرونا تبلیغ و تشویق شهروندان به استفاده از وسایل نقلیه عمومی در رسانههای جمعی معکوس شده و تمایل مردم هم برای ایمن ماندن بیشتر استفاده از وسایل نقلیه شخصی است. بعد از فروکش کردن کرونا هم مدتی طول خواهد کشید تا دوباره مردم به وسایل حملونقل عمومی روی بیاورند.
سه: غیبت پلیس راهور در معابر
یکی از نکاتی که شهروندان بهعنوان دلیل ترافیک دوشنبهشب به آن اشاره کردند، جای خالی نیروهای پلیس راهور است. موضوعی که مهدی چمران رئیس شورای شهر هم به آن اشاره کرد. چمران با انتقاد از وضعیت ترافیکی گفته:«بسیاری از نقاطی که ترافیکهای سنگین داشت بهخاطر این بود که مردم از ترافیک حوصلهشان سر رفته بود و خیابان یکطرفه را خلاف آمده و خیابان را بند آورده بودند و پلیس نیز تماشا میکرد. کاری از دستش بر نمیآمد اما اگر از ابتدا کنترل میشد ترافیک اینگونه قفل نمیشد.»
او حتی پیشنهاد کرد پلیس راهور اگر نیرو کم دارد از بسیج کمک بگیرد. محمدحسین حمیدی، رئیس پلیس راهور تهران بزرگ البته در پاسخ به انتقادات گفته ماموران بهصورت فیزیکی از ساعت ۴ صبح تا نیمهشب سرپا بودند. به گفته او حتی عوامل اجرایی جنوبشهر به هسته شمالی شهر منتقل شدند و رئیس مناطق ۱۵، ۱۶، ۱۸ و ۱۹ در حوزههای شمالی هم در حوزههای شمالی مستقر شدند. این جمله از رئیس پلیس راهور تهران را هم درباره شرایط عجیب منطقه سه تهران بخوانید: »منطقه ۳ درهمتنیدگی معابر را دارد …بزرگراه صیاد به مدت یکساعت بسته شد تا حجم ترافیک در منطقه ۳ افزایش نیابد. این اقدام باعث ایجاد نارضایتی شده بود اما اگر این اتفاق نمیافتاد بار پاسداران و حوزه اطراف تا صبح هم تخلیه نمیشد.»
چهار: فرسودگی تجهیزات ترافیکی شهر
صابون کمبود بودجه به تن تجهیزات ترافیکی سطح شهر هم خورده. به گفته جعفر تشکریهاشمی، حدود ۲۰ چراغ راهنمایی و رانندگی به دلیل نقص فنی در تقاطعها دچار قطع برق شد که منجر بهشدت گرفتن بحران شده بود.
پنج: خرید شب عید شهروندان
مجتبی شفیعی، معاون شهردار تهران دیروز در یک گفتوگوی زنده با شبکه سه سیما گفت یکی از عوامل افزایش ترافیک دوشنبهشب افزایش سفرهای درونشهری برای خریدهای شب عید پس از دو سال بود. این نکته درستی است که شرایط نوروز ۱۴۰۱ با توجه به کاهش آمار کرونا در کشور با دو سال اخیر متفاوت خواهد بود. دید و بازدیدهای عید و معاشرتهای خانوادگی رونق بیشتری مییابد و در نتیجه بازارهای شب عید هم شلوغتر میشود اما آیا این اتفاقات ناگهان در شب ۱۷اسفند رخ داده؟ بهنظر میرسد این شرایط جدید تاثیر خود را از چند روز پیش گذاشته و مبدا آن از پریشب نیست.
ترافیک تهران بیشتر از دوران ماقبل کرونا
بررسی آماری شهرداری تهران نشان میدهد متوسط ترافیک اسفند ۱۴۰۰ در مقایسه با سال ۱۳۹۷ یعنی قبل از شیوع کرونا هم افزایش پیدا کرده است. بخشهایی از اظهارات همایون فتاحی، مدیر مرکز کنترل ترافیک را در این زمینه بخوانید:
در روز دوشنبه، بارندگیهایی که از روز جمعه سیزدهم اسفند بهصورت پراکنده آغاز شده بود، به اوج خود رسید و شاهد بارش مداوم باران در این روز بودیم. بنابراین ترافیک معابر بهویژه در اوج عصرگاهی با افزایش قابل توجه مواجه شد. در این روز شاهد بیشترین TCI (ترافیک متوسط کل سال) از ابتدای سال تاکنون بودیم که به ۳۸درصد رسید. قبل از آن بیشترین TCI متعلق به شنبه ۲۷ آذر با ۳۵درصد بود که در آن روز هم شاهد بارندگی مداوم بودیم.
در کل میانگین ترافیک روزهای کاری شانزده روز اول اسفند ۱۴۰۰ نسبت به روزهای مشابه در دوران قبل از کرونا یعنی ۱۶ روز اول اسفند ۱۳۹۷ در اوج ترافیک صبحگاهی ۳۵درصد کاهش و در اوج ترافیک عصرگاهی ۰/۸۱درصد افزایش داشته و در مجموع کل شبانهروز ۲/۸۷ درصد افزایش در طول صف ترافیک در معابر شهر تهران داشتهایم.
متوسط تغییرات ورود به محدوده کنترل آلودگی هوا ۱۰درصد افزایش داشته است. بررسی میانگین هفتگی TCI نشان میدهد که از ابتدای سال تاکنون سه روز ابتدای هفته گذشته بیشترین میانگین شاخص تراکم ترافیک را داشتهایم. در سه روز ابتدای هفته گذشته به ترتیب نقص فنی خودرو، تصادف و موارد اجرایی بیشترین وقایع تأثیرگذار بر ترافیک بوده است.
راهحل چیست؟
برای حل مشکل ترافیک تهران در این ۱۰ روز پایانی باقیمانده از سال طبعا روی راهحلهای بلندمدت مثل نوسازی ناوگان حملونقل عمومی شهر نمیشود حساب کرد. احمد صادقی، نماینده شورای شهر چند ایده را بهصورت پیشنهاد مطرح کرده. یکی اینکه ساعت کاری ادارات دولتی کاهش پیدا کند یا شناور شود. بهای حملونقل عمومی نیمبها شود تا شهروندان برای استفاده از آن تشویق شوند.
از ظرفیت اتوبوسهای بینشهری برای جابهجایی مسافران داخل شهر استفاده شود. در کل شهر تردد خودروها را زوج یا فرد کنیم تا ازدحام خودروها کاسته شود. کارمندان مجددا دورکار شوند. برای رانندهها تاکسی اینترنتی و شهری مشوقهایی برای ارائه خدمات در نظر گرفته شود. شهرداری هم اعلام کرده که قصد دارد با تامین هزینه تعمیر بخشی از ناوگان عمومی غیرفعال، آنها را به کار گیرد. یک راهحل هم البته میتواند تمدید ساعت کار متروی تهران تا ۱۲ شب باشد.
