روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی| دیروز عباس مسجدی، رئیس پزشکی قانونی اعلام کرد که تعداد افرادی که برای گرفتن تاییدیه تغییر جنسیت به پزشکی قانونی مراجعه میکنند، افزایش چشمگیری داشته. نکته جالبی که در حرفهای مسجدی دیده میشود این است که گویا تا ۴-۵ سال پیش تعداد مردانی که میخواستند تغییر جنسیت بدهند، نسبت به زنانی که چنین درخواستی داشتند بسیار بیشتر بوده .
اما در سالهای اخیر به تعداد زنانی که خواهان انجام چنین جراحی و طی کردن پروسه تغییر جنسیت هستند، آنقدر زیاد شده که آمار آنها در حال فزونی گرفتن نسبت به مردان است. مسجدی در آخر حرفهایش هم گفته که پزشکی قانونی نسبت به این تغییرات آماری هشدارهای لازم را به مسئولان و تصمیمگیران مخصوصا اهالی مجلس داده و تاکید کرده که بررسیهای پزشکی قانونی نشان میدهد همهچیز زیر سر استفاده بیرویه از فضای مجازی است.
البته در آخر هم خیال همه کسانی که نگران این وضعیت هستند را راحت کرده و گفته که پزشکی قانونی بادقت تمام بررسیهای لازم را انجام میدهد و تا وقتی کاملا مطمئن نشود که فرد باید جراحی تغییر جنسیت انجام بدهد، چنین مجوزی صادر نمیکند. او درباره تعداد کسانی که در سالهای اخیر درخواست تغییر جنسیت دادهاند یا موفق به انجام این عمل شدهاند آماری نداده
اما وقتی به حرفهای چهار ماه پیش مهدی صابری، رئیس بخش معاینات روانپزشکی اداره کل پزشکی قانونی تهران مراجعه میکنیم، میبینیم او گفته فقط در تهران تعداد درخواستها دوبرابر چند سال گذشته شده و در حالیکه تا ۱۰سال پیش دو تا سه درصد کل درخواستهایی که به پزشکی قانونی ارجاع داده میشد برای تغییر جنسیت بود، در چند سال اخیر حدود ۶درصد پروندهها مربوط به این درخواست است.
یک نکته مهم که در حرفهای هر دو نفر دیده میشود و نشان میدهد تعداد درخواستها از جهت دیگری هم بیشتر شده، این است که تا چند سال پیش افراد میتوانستند همان ابتدا به دادگاه و پزشکی قانونی مراجعه کنند و در مراحل بررسی معلوم میشد که خیلی از این موارد نیاز به مشاورههای بیشتر یا دریافت دارو دارند اما در چند سال اخیر سازوکاری تعیین شده که افراد بعد از حداقل یک سال طی کردن فرآیند مشاوره و دارودرمانی پیش پزشکان، روانشناسان و مشاوران معتمد قوه قضائیه به پزشکی قانونی مراجعه کنند، یعنی این دوبرابر شدن درخواستها در حالی اتفاق افتاده که فیلتر سختی برای مراجعه به پزشکی قانونی هم در همین چند سال در نظر گرفته شده است. وقتی مسیر کسی را که درخواست تغییر جنسیت میدهد تا زمان جراحی بررسی میکنیم، میبینیم که این افراد واقعا راه سختی در پیش دارند.
از هورمونتراپی تا سوالات بیپایان
مسیر افرادی که میخواهند تغییر جنسیت بدهند تا اندازهای بستگی به این دارد که میخواهند به زن تغییر کنند یا به مرد. راه گرفتن مجوز برای مردان سختتر و عمل جراحی برای زنان دشوارتر است. کسانیکه جسم زنانه دارند اما احساس میکنند هویت جنسی متفاوتی دارند اول از همه باید به روانپزشک معتبر و دارای صلاحیت که مورد تایید قوه قضائیه و پزشکی قانونی باشد مراجعه کنند و یک سال تحت روان درمانی قرار بگیرند.
بعد که روانپزشک مورد نظر تاییدیه لازم را صادر کرد، پیش پزشک متخصص معتمد بروند و سطح هورمونها و وضعیت جسمانیشان بررسی شود و تاییدیه بگیرند که دارای مشکل هورمونی یا اختلال کروموزومی نیستند، بعد با داشتن این مدارک سراغ دادگاه بروند. در این مرحله دادگاه آنها را پیش پزشکی قانونی میفرستد تا مراحل مختلف جدیدی را که اصلا هم ساده نیستند، پشت سر بگذارند. اگر پزشکی قانونی هم آنها را تایید کرد، بعد دوباره به دادگاه برمیگردند تا جواز تغییر جنسیت بگیرند. از قرار معلوم بین طی شدن این مراحل و گرفتن حکم از دادگاه حداقل یک سال فاصله خواهد افتاد تا قاضی مطمئن شود که فرد تغییر عقیده و نظر نخواهد داد.
موضوع در مورد مردانی که احساس میکنند زن هستند کمی پیچیدهتر خواهد بود به این صورت که چنین فردی بعد از دریافت حکم باید حداقل دو سال منتظر بماند تا معلوم شود کاملا در تصمیمش پا برجا است، ضمن اینکه باید از این مدت حداقل یک سال در شکل و پوشش زنانه تردد کند تا بفهمد واکنشها به چه صورت است و در صورت تغییر جنسیت چطور زندگیای در پیش دارد، یعنی بهطور کلی فرد باید به قاضی ثابت کند که حداقل یک سال زنانه زندگی کرده و توانایی زندگی کردن بهعنوان یک زن را دارد.
تازه همه این مسیر سخت قبل از رسیدن به سختترین جای ماجراست، جایی که متقاضی باید تن به تیغ جراحی بسپارد و چندین و چند عمل سخت و پرعارضه را تحمل کند. عملهایی که ممکن است در دفعات اول نتیجه مناسبی نداشته باشند و نیاز به تجدید جراحی باشد. بعد از آنهم کسی که تغییر جنسیت داده باید تا آخر عمر به هورموندرمانی ادامه بدهد و نهتنها وابستگی همیشگی به داروهای هورمونی خواهد داشت، بلکه مصرف این حجم هورمون میتواند برای او عوارض زیادی هم بهدنبال داشته باشد.
ضمن اینکه هزینه جراحیهای اولیه و ضروری برای تغییر جنسیت در بیمارستانهای دولتی بین ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان و در بیمارستان خصوصی بالای ۳۰ میلیون تومان است، در حالیکه کمک هزینه ۵ میلیون تومانی بهزیستی که رسیدن به آن نیاز به گذر از هفت خوان رستم دارد، به زحمت هزینههای مشاوره و داروها را پوشش خواهد داد. گفتوگو با کسانی که عمل تغییر جنسیت انجام دادهاند نشان میدهد بعد از همه این مراحل سخت و طاقتفرسا که بهترین سالهای زندگی یک تراجنسیتی را تلخ میکند، تازه نوبت به کنار آمدن با زندگی جدید میرسد.
بسیاری از آنها میخواهند یک زن یا یک مرد بیعیب و نقص باشند، میخواهند حالا که تمام این مسیر سخت را طی کردهاند جامعه آنها را یک زن یا مرد کامل بشناسد، اینجاست که مشکلات فرهنگی شروع میشوند و بیرحمی جامعه خودش را نشان میدهد. شاید برای همین برخی از بالا رفتن تعداد تقاضاها ابراز نگرانی میکنند. شاید هم بد نباشد در کنار این نگرانی به فکر کم کردن مشکلات و دردهای کسانی بود که در بدنی اشتباهی بهدنیا آمدهاند.
