روزنامه هفت صبح | پنجشنبه، ۲۶ اسفند، آخرین شماره روزنامه ما منتشر شد و از آن روز تا امروز، ۱۴ فروردین، ۱۶ روز گذشته و دنیا در این نیمماهی که از سال باقی مانده سال ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ گذشت، اتفاقات زیادی به خود دید. اینجا مروری داریم بر این اتفاقات در کشورهای مختلف:
یک: یمن: آخرین تحول در این کشور، یک صلح دو ماهه بود. به ابتکار سازمان ملل و البته به احتمال زیاد با فشاری که عربستان وارد کرد. چرا؟ چون عربستان در نوروز امسال، شاهد خسارتبارترین حمله نیروهای انصارالله بود. حملهای به تاسیسات ذخیرهسازی نفت در جده (همزمان با چند حمله دیگر به مناطق شرقی و حتی پایتخت این کشور) که باعث آتش سوزی مهیبی شد و خاموش کردن آن آتش فقط یک روز زمان برد. این اتفاق در حالی رخ داد که دنیا پس از اتفاقات اوکراین و روسیه و تحریم نفتی روسیه، با افزایش شدید قیمت نفت روبهرو بود و نمیتوانست کاهش عرضه به بازار را تحمل کند.
این حمله البته تنها اتفاق منحصربهفرد در یمن نبود. چند روز قبل از آن پایتخت عربستان نیز مورد حمله قرار گرفته بود و وزیر انرژی عربستان جهان را تهدید کرده بود که این کشور مسئولیتی بابت کاهش عرضه نفت به بازار را به عهده نخواهد داشت. در نهایت، پس از چندین حمله انتقامجویانه و البته کور نیروهای سعودی، آنها به صورت یک جانبه آتش بس را اعلام کردند و پس از آنکه اجازه دادند به صورت محدود، محاصره یمن نیز برطرف شود و یمنیها بتوانند از فرودگاه صنعا و بندر حدیده استفاده کنند؛ در آستانه ماه رمضان، آتش بسی دوماهه در این کشور برقرار شد.
دو: فلسطین: اسرائیلیها در دو هفته اخیر شاهد بدترین حملات انتقامجویانه فلسطینیها در شش سال گذشته بودند. چهار عملیات انتحاری در این دو هفته صورت گرفت که البته دو مورد اول را داعش به عهده گرفت ولی فلسطینیها آن را انجام دادند. مجموعا در این عملیاتها، ۹ اسرائیلی کشته شدند. بدترین حمله در نزدیکی تلآویو رخ داد که گروههای مقاومت فلسطینی آن را انجام دادند و پنج اسرائیلی کشته شدند. یکی از عملیاتها در جنین هم بدون تلفات جانی بود و چهار اسرائیلی در آن زخمی شدند.
در همه عملیاتها به جز عملیات تلآویو، افرادی که اقدام به عملیات کردند توسط نیروهای اسرائیلی هدف قرار گرفتند و جان خود را از دست دادند. اسرائیلیها هم البته در عملیات تعقیب و گریز مبارزان فلسطینی دست به جنایت زدند و فقط ۵ فلسطینی تاکنون در شهر جنین به شهادت رسیدند. این عملیاتها در کنار برخی اتفاقات سایبری ضربه سختی به اسرائیلیها بود. منظورم از این اتفاقات سایبری، هک سایتهای دولتی اسرائیل در آن روزهای آخر سال و نیز هک اطلاعات رئیس موساد و انتشار آن بود.
سه: عراق: در همسایه غربی ما، حرف از انتخاب رئیسجمهور بود. رئیسجمهور را در این کشور باید مجلس انتخاب کند. از میان کردها. تا به حال رئیسجمهور از میان کردهای نزدیک به سلیمانیه یا ائتلاف میهنی (طیف جلال طالبانی) انتخاب میشد. این طیف به ایران نزدیک است. وقتی که در انتخابات جریان صدر، رای بیشتری نسبت به سایر جریانها کسب کرد، با توجه به رویکرد ملی گرایانه فعلی این جریان و تلاش برای دوری نسبت به ایران، این جریان تلاش کرد که رئیسجمهور اینبار از کردهای نزدیک به اربیل یا حزب دموکرات (طیف بارزانی) انتخاب شود.
تلاش برای رئیسجمهور شدن زیباری به مشکل خورد تا اینکه مثلث جریان صدر، بارزانی و ائتلاف اهل سنت به دنبال فرد دیگری به نام ریبر احمد رفتند. جریانهای شیعه اینبار با پولتیک دیگری مقابل جریان صدر ایستادند و تلاش کردند که با آبستراکسیون، مانع تشکیل جلسه مجلس شوند. آبستراکسیون یعنی خروج نمایندگان از صحن علنی مجلس به اندازهای که مجلس از رسمیت بیفتد. این کار تا به حال دو بار انجام شده است.
مقتدی صدر در برابر این سیاست جریانهای شیعه سیاست دیگری را پیش گرفته و گفته اجازه نمیدهد جریانش به طور مثبت یا منفی در تشکیل دولت جدید دخالت کند و به این ترتیب کار سیاست در عراق را به دیگر جریانها وانهاده است. اگر در هفتهای که در آن هستیم رئیس جمهور عراق تعیین نشود، هر احتمالی از جمله انحلال پارلمان و برگزاری انتخابات مجدد وجود دارد. عراق البته در تعطیلات عید شاهد یک رشته اعتراض از سوی نیروهای شیعی به توهین یک شخصیت سیاسی نزدیک به حزب دموکرات کردستان (بارزانی) به آیت الله سیستانی هم بود که به آتش زدن دفتر این حزب در بغداد منجر شد.
چهار: اوکراین: جنگ به همان منوالی که پیش از عید داشت انجام میشد پیش رفت. روسیه حتی در این ۱۶ روز هم نتوانست منطقه مهمی در اوکراین را تصرف کند هر چند که ماریوپول را تقریبا به محاصره کامل درآورد و حتی میتوان گفت در آستانه اشغال کامل آن است. در این شهر یک مسئله مهم هم حمله روسیه به تئاتر شهر بود که غیرنظامیان به خصوص کودکان در آن پناه گرفته بودند و اوکراینیها مدعی هستند که حدود ۳۰۰ نفر در آن کشته شدند.
اوکراینیها هم چنین میگویند که در این شهر حدود ۵ هزار نفر تاکنون کشته شدهاند. تحول دیگری که در روزهای پایانی تعطیلات رخ داد این بود که نیروهای روسی کمکم از شمال اوکراین از جمله حومه کییف، نیروگاه هستهای چرنوبیل و شهر چرنیهیف عقبنشینی کردند و تمرکز خود را روی اشغال همان بخش شرقی گذاشتند. تحول مهم دیگر این بود که برای نخستینبار از زمان آغاز جنگ شاهد آن بودیم که نیروهای اوکراینی با دو بالگرد به یک انبار نفت در شهر بلگورود روسیه حمله کردند. البته موضع رسمی اوکراین این بود که مسئولیت آن را به عهده نگرفت.
تلاشها برای مذاکره همزمان با تحریمهایی جدید ادامه داشت و روسیه هم تلاش کرد که وضعیت اقتصادی خود را بهبود ببخشد و با صدور دستور پوتین مبنی بر لزوم پرداخت بهای گاز از سوی شرکتهای اروپایی خریدار نفت به روبل، وضعیت برابری واحد پول روسیه در برابر دلار نیز به روزهای قبل از جنگ برگشت ولی اروپا با این سازوکار مخالفت کرده و معلوم نیست در ادامه چه نوع برخوردی میان روسیه و اروپا صورت خواهد گرفت.
برای تامین گاز جایگزین روسیه، در تعطیلات دو قرارداد میان قطر و آلمان و آمریکا و اتحادیه اروپا نیز صورت گرفت. سفر بایدن به لهستان نیز در تعطیلات رخ داد که با توجه به همسایگی این کشور با اوکراین، عملا حضور در منطقه جنگی به حساب آمد. بایدن البته تحت فشارهای سیاسی در آمریکا قرار داد و ترامپ دست در دست پوتین او و پسرش را به فسادهای اقتصادی و سیاسی به صورت مشترک با اوکراینیها متهم میکند، از قراردادهای اقتصادی گرفته تا دست داشتن در آزمایشهای میکروبی در این کشور.
پنج: کره شمالی: کره شمالی بزرگترین آزمایش موشکی خود بعد از سال ۲۰۱۷ را انجام داد و موشکی را شلیک کرد که بعد از رفتن به ارتفاع ۶ هزار و ۲۰۰ کیلومتری کره زمین به پایین آمد و در ۱۵۰ کیلومتری ساحل ژاپن وارد دریا شد. این موضوع و به خصوص تبلیغات صورت گرفته روی آن باعث شد که این کشور نیز دوباره به عنوان یک تهدید در عرصه جهانی مطرح شود هر چند که ظاهرا خیلی برای دولت آمریکا در اولویت قرار نگرفته است.
شش: نشستهای خاورمیانه: به فاصله چند روز سه نشست مهم در منطقه خاورمیانه برگزار شد که ظاهرا اصلیترین موضوع آن ایران بود. نخستین نشست در شرمالشیخ مصر بود با حضور نفتالی بنت، نخست وزیر اسرائیل و بن زائد، ولیعهد ابوظبی و السیسی رئیس جمهور مصر و بعد از آن نشستی در عقبه اردن برگزار شد با حضور الکاظمی رئیس جمهور عراق و ملک عبدالله پادشاه اردن و باز هم بن زائد ولیعهد ابوظبی و السیسی رئیس جمهور مصر و پس از اینها نیز یک نشست بین وزرای خارجه آمریکا و اسرائیل با چهار کشور عربی که با اسرائیل اقدام به عادی سازی روابط کرده بودند برگزار شد.
یعنی کشورهای بحرین و مراکش و امارات و مصر. در مسئله عادی سازی روابط با اسرائیل این دو خبر هم مهم بود که سنگاپور بعد از ۵۲ سال، سفارت خود را در اسرائیل افتتاح کرد و اندونزی، دو نماینده پارلمان اسرائیل را به این کشور راه داد که این اتفاق در ۳۰ سال اخیر بیسابقه بوده است.
هفت: چین: در روز اول عید یک بوئینگ در این کشور سقوط کرد و قریب به ۱۴۰ نفر از مسافران و خدمه آن کشته شدند. در صحنهای دراماتیک در حالی که هواپیما به صورت کاملا عمودی به زمین اصابت کرد و منفجر شد و طوری آتش سوزی رخ داد که جسد هیچ یک از این افراد کشف نشد. بعد از آن هم چین درگیر یک کرونای شدید شد. از ۱۴ تا ۲۸ مارس، حدود ۲۷ هزار و ۶۱۴ مورد کرونا در این کشور ثبت شد که ۲۰درصد از کل مبتلایان در این کشور از ابتدای اپیدمی بود و باعث شد حتی شهر شانگهای در این کشور به طور کامل قرنطینه شود.
هشت: تورم در کشورهای اروپایی: در عید تصاویری دیدیم از آلمان که با کمبود روغن مایع روبهرو شده بودند. یکی از تاثیرات جنگ اوکراین. آمارهای اقتصادی هم که از تورم در کشورهای اروپایی منتشر شد نشان میدهد گرانی در این کشورها بیداد میکند. تورم اتحادیه اروپا به هفت و نیم درصد رسیده که بیشترین میزان در تاریخ است. تورم آلمان ۷٫۳ درصد است یعنی بیشترین میزان از سال ۱۹۸۱٫
ترس از همین تورم، که بخشی از آن ناشی از افزایش قیمت سوخت بود در کنار عدم همراهی کشورهای تولیدکننده نفت باعث شد آمریکا و حدود سی کشور دیگر به اصطلاح آتش به مالشان بزنند و حدود ۱۸۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک خود را ظرف شش ماه آینده به بازار عرضه کنند تا قیمت به حوالی صد دلار برگردد. با این حال ظاهرا این کارها نمیتواند خیلی گرهی را باز کند. نشان به آن نشان که ترکیه از همین جمعهای که گذشت بهای گاز خانگی را ۳۵ درصد افزایش داد و تعرفه برق و گاز در بریتانیا ۵۴ درصد افزایش پیدا کرد.
۹ : پاکستان: اتفاق مهمی که در پاکستان رخ داد این بود که در اواخر تعطیلات نوروز، اپوزیسیون این کشور به رهبری آصف علی زرداری و نوازشریف، توانستند حد نصاب لازم برای رای عدم اعتماد به عمران خان، نخست وزیر فعلی این کشور را به دست بیاورند و قرار است امروز یعنی یکشنبه این موضوع به رای گذاشته شود. عمران خان گفته پای آمریکاییها در ماجرای برکناریاش در میان است.
۱۰: ماه رمضان: و در پایان، باز هم اختلاف بر سر استهلال و روز اول ماه رمضان در کشورهای مختلف. در عراق، شیعیان یک روز دیرتر نسبت به تقویم ایرانیان، ماه شعبان را آغاز کردند و روز شنبه ۱۳ فروردین که در ایران روز ۳۰ شعبان بود، در آن کشور روز ۲۹ شعبان حساب میشد. فارغ از این اختلاف، در نخستین روز ماه رمضان نیز مجددا اختلافی بین کشورهای شیعی و سنی دیده شد. عربستان و کشورهای تبعه این کشور از حیث تقویمی یعنی امارات، کویت، قطر، عمان و بحرین و نیز مصر، روز شنبه را آغاز ماه رمضان اعلام کردند.
سوریه و اهل سنت عراق و لبنان نیز چنین کاری را صورت دادند ولی از نظر عموم شیعیان احتمالا امروز یعنی یکشنبه آغاز ماه رمضان است مگر اینکه مرجع شیعیان عراق یعنی آیت الله سیستانی به خاطر آن اختلاف در ابتدای ماه شعبان، امروز را هم آخر ماه شعبان اعلام کند که در این صورت برای مقلدان ایشان، روز دوشنبه روز آغاز ماه رمضان خواهد بود.
