روزنامه هفت صبح، ساعد برقی| درست همزمان با حضور ترانه علیدوستی بهعنوان یکی از لیدرهای ماجرای ۸۰۰ زن- نهضت زنان سینما برای مقابله با آزار جنسی از سوی مردان در سینما- در کن و همزمانی آن با حضور زهرا امیرابراهیمی و فیلمی از گلشیفته فراهانی و حضور پررنگ زنان سینمای ایران در این جشنواره؛ ناگهان برخلاف انتظارات، ماجرای ۸۰۰ زن سیر نزولی بهخود گرفت. و حالا شاهد ریزش ناگهانی برخی از امضا کنندگان بسیار سرشناس هستیم. قبل از این که این نامهای مهم را مرور کنیم بگذارید کمی به سابقه داستان بپردازیم.
استوری کردن بلیت فیلم برادران لیلا در اینستاگرام ترانه علیدوستی آن هم با عکسی از فرهاد اصلانی ماجرا را کلید زد. ترانه در چند مصاحبه به صراحت گفته بود که در کنار فرهاد اصلانی روی هیچ فرش قرمزی قدم نخواهد زد. هنگامه قاضیانی علم اعتراض بلند کرد و اینکه با آبروی مردم نباید اینگونه با سلیقه یکی دو نفر بازی شود. ترانه علیدوستی بلافاصله از این اتفاق عذرخواهی کرد اما شعف و شادمانی او و دیگر اعضای برادران لیلا روی فرش قرمز از چشم ناظرین و همصنفان این گروه پنهان نماند.
حتی مصاحبههای تندوتیز درباره شرایط جامعه و زنان زندان قرچک نیز نتوانست اثر لبخندهای فتوکال و مغازلههای قانونی روی فرش قرمز را از بین ببرد. مکانیسم ماجرا البته در ذات خود همان اتفاقی بود که در یکسال گذشته علیه فرهادی و ابراهیم حامدی و فائقه آتشین هم رخ داده. یعنی نوعی مقاومت منفی در برابر هرگونه نشانه موفقیت (این ربطی به انتقادات احتمالی نسبت به آثار و سخنان این افراد ندارد؛ چهبسا که مستحق این برخوردها هم بودهاند اما کلا از مکانیسم ماجرا حرف میزنیم).
در این میان در تهران ناگهان کتایون ریاحی و لادن طباطبایی پرچم افشاگری علیه بازیگر قدیمی و خوشنام سینمای ایران که همراه گروه به کن رفته بود را بلند کردند و از داستانی در ۲۵سال قبل حرف زدند. سکوت ابتدایی گروه ۸۰۰ زن در برابر این افشاگری ماجرا را باز هم بغرنجتر کرد. ریاحی طعنه زد که گروه و لیدر آن (اشاره به ترانه علیدوستی ) بهخاطر همسفر بودن با این چهره در کن، این افشاگری را عمدا نادیده گرفتهاند. باز هم با مقداری تاخیر افشاگری کتایون ریاحی در صفحه این ۸۰۰ زن استوری شد.
ولی دیوار ترک خورده بود. پانتهآ بهرام در یک لایو اینستاگرامی گفت که مسیر این حرکت منحرف شده و به نفرتپراکنی ختم شده که به کل سینما لطمه میزند و از این حرکت خارج میشود. مستانه مهاجر تهیهکننده و تدوینگر سینما و همسر پژمان بازغی پستی اینستاگرامی گذاشت و با تکیه بر نوع برخورد غیرکینهتوزانه زهرا امیرابراهیمی به هنگام دریافت ماجرا، خود را از حرکت ۸۰۰زن کنار کشید و گفت که این حرکت به شاکله سینما لطمه میزند.
او نوشت: «قرار ما این نبود. میپنداشتم این فعالیت مدنی و راهی که به آن پیوستم، اهرمی است برای توقف آزار و تعرض به زنان جامعه، نه بدنام کردن و فروپاشی روح و روان افراد، آنهم فقط سینما. ولی مدتی است میبینم این اقدام مهم اجتماعی، با روشی غلط به ضد خودش دارد تبدیل میشود و در این میان این فقط سینمای ماست که مورد هجوم بیوقفه قرار گرفته است.»
این پست او با استقبال چهرههایی مثل نیکی کریمی و مهناز افشار و همینطور شبنم زینالعابدین و دنیا مدنی و الناز حبیبی و سحر ولدبیگی و بهنوش صادقی و مهراوه شریفینیا و لاله اسکندری و… روبهرو شد. پست مستانه مهاجر مخالفهای سرسختی هم داشت. دهها کامنت در ذیل پست مستانه مهاجر او را بهجا زدن متهم کردهاند و اینکه افشا شدن اسامی آزارگران منافاتی با اهداف این حرکت ندارد و اینکه او از حرفهای زهرا امیرابراهیمی بهنفع خواستههای خود سوءاستفاده کرده است.
صنم حقیقی که خواهر مانی حقیقی و وکیل دعاوی است، بحث پردامنهای را با مستانه مهاجر در ذیل این پست بهراه انداخت که بههرحال برای آگاهی از نگاههای متنوع به این موضوع جالب توجه است. پیش از این منیژه حکمت و طناز طباطبایی هم از همراهی با این حرکت خودداری کرده بودند.
باید دید در برگشت از کن این حرکت به کجا میرسد.همانطور که حدس زده میشد اتفاقات کن با واکنشهای با تاخیر اما گسترده رسانههای اصولگرا روبهرو شده است. رئیس سازمان سینمایی در بیانیهای که دیروز هم به آن اشاره کردیم از پوشش، رفتار و مصاحبههای کاروان اعزامی به کن انتقاد کرده و از خانه سینما خواهان گزارشی در این موارد شده است. در بخشی از این بیانیه آمده:« تجربه بزرگان سینمای ایران بهخصوص بزرگانی که در آنسوی مرزها چهرهای شناختهشدهتر دارند، همچون مرحوم کیارستمی، مجید مجیدی و… نشان داده است که سینماگر نه با رفتارهای هنجارشکنانه و خلاف عرف ملی و بینالمللی و نمایش پوپولیستی و نازل بلکه با آثار و رهیافتهای سینمایی و هنریاش است که میتواند وجهه ماندگار و جهانی کسب کند.»
روزنامههای ایران، جام جم، جوان و کیهان به نوبت انتقادات سنگینی را علیه کاروان برادران لیلا و همینطور جایزه دادن به فیلم عنکبوت مقدس بهراه انداختند. کیهان دیروز نوشت: «جشنواره کن ۲۰۲۲ نیز با همین رویکرد سیاستزده و ضدنژادی اقدام به انتخاب فیلمها و سینماگران ایرانی کرد. به این ترتیب که آثاری توهینآمیز علیه ایرانیان و دین اسلام را بهعنوان نماینده سینمای ایران انتخاب کرد! بنابر اظهارنظر حاضران در جشنواره کن امسال، فیلمهای ایرانی پذیرفته شده در کن ۲۰۲۲ بیش از قوت هنری و سینمایی بهخاطر تصاویر ضدایرانی و ضداسلامی پذیرفته شدند…
یکی از این آثار، فیلم «عنکبوت مقدس» بود… فیلم «عنکبوت مقدس» رفتار یک قاتل زنجیرهای که در اثر اختلال روانی اقدام به قتل میکرد را به ارزشهای ایرانی- اسلامی نسبت داده است! تا آنجا که بیبیسی فارسی، با تیتر «قتل زنان بهنام خدا» به استقبال این فیلم رفته است! جایزه بهترین بازیگر زن جشنواره کن ۲۰۲۲ به بازیگر این فیلم که یک مهاجر سابقا ایرانی است اعطا شد و او در سخنان خود از درد و رنج مردم ایران و بهخصوص آبادان عزیز گفت.
او بهرغم اینکه در تمام این سالها هیچ محدودیتی برای سفر به ایران نداشته، ترجیح داده هرگز به ایران بازنگردد و درنتیجه سالهاست در انتخابی خودخواسته ارتباطی با مردم ایران نیز ندارد که اکنون داغدار رنج و درد آنها باشد! بر این اساس بهتر بود در تریبون این جشنواره از مشکلات و دردسرهای جامعه مهاجران در اروپا سخن میگفت. مشکلاتی که خودش در تمام این سالهای سختی و بیکاری از نزدیک لمس کرده و طعم شهروند درجه دو بودن را چشیده است… اگرچه ممکن بود دیگر بهعنوان یک ایرانی(!) در جشنوارههای غربی مطرح نشود. البته از کسی که برای ارتزاق روزانهاش مجبور به بازی در فیلمی ضدایرانی شده که نهتنها ایران بلکه حتی طعنه به بارگاه امام مهربان ایرانیان و شیعیان در مشهد را نیز روا میدارد؛ انتظار این حد از آزادگی بیجاست.
بهنظر اغلب منتقدین و کارشناسان سینمایی در کن، جایزه حق بازیگران دیگر بوده ولی جایزه را به بازیگر فیلم «عنکبوت مقدس» دادند چون روی این فیلم سرمایهگذاری کرده بودند و به دلیل ضعف فیلم، نمیتوانستند جایزه بهترین فیلم یا کارگردانی را به آن بدهند و برای اینکه این فیلم ضدایرانی و ضداسلامی را مطرح کنند، باید جایزهای به آن میدادند که بازیگر مهاجر، بهخاطر حاشیههایی که در جشنواره ایجاد کرده بود، مورد توجه قرار گرفت.»زلزلههای کن ادامه دارد؟ با بازگشت کاروان سنگین و پرحاشیه برادران لیلا، شرایط چگونه رقم زده میشود؟ این فیلم پرهزینه ۳۰ میلیارد تومانی اکران خواهد شد؟ صبر میکنیم.
