روزنامه هفت صبح | خبری که دیروز از هامبورگ به ایران رسید حاکی از این بود که «سیدسلیمان موسویفر» معاون مرکز اسلامی هامبورگ از این سازمان اخراج شده است. این اتفاق بعد از این رخ داده که ادعا میشد او به حمایت از تروریسم پرداخته و با حزبالله ارتباطات نزدیکی داشته است. این مسجد آبیرنگ، در واقع قدیمیترین مسجد شیعیان است که اولینبار سال ۱۳۳۲ به پیشنهاد یک تاجر ایرانی بنا شد. اینطور روایت شده که این تاجر برخی از تجار نمازخوان دیگر را در هتل آتلانتیک جمع کرد و اینطور گلایه کرد که در هامبورگ مسجدی برای آنها وجود ندارد.
اینطور شد که آن زمان گروهی از مسلمانان ایرانی تصمیم گرفتند که چنین مسجدی در هامبورگ بسازند و پیشنهاد خودشان را به آیتالله بروجردی ارسال کردند. بعد از موافقت ایشان و پرداخت ده هزار تومان برای ساخت این مسجد از سوی این مرجع شیعه، طراحی آن را برعهده دو معمار ایرانی ساکن آلمان گذاشتند. اینطور بود که مسجد آبی شیعیان در کنار دریاچه آلستر با سبک معماری ایرانی ساخته شد و امروز در لیست مراکز توریستی کشور آلمان قرار دارد.
این مرکز از زمان به شهادت رسیدن سردار قاسم سلیمانی بهخاطر مراسمی که به همین مناسبت برگزار کرد، با فشارهای مختلف روبهرو شده است. دو سال پیش یکبار دیگر هم شایعه بسته شدن این مرکز منتشر و کمی بعد تکذیب شد.این فقط هامبورگ نیست که یک مرکز اسلامی در آن فعالیت دارد. در سوئیس و بریتانیا هم مراکز مشابهی وجود دارد ولی مراکز اسلامی آلمان و برخی از کشورهای اروپایی طبق نظر مرکز اسلامی هامبورگ فعالیت میکنند و بسیاری از برنامهها ازجمله رصد ماه و تشخیص ماه مبارک رمضان و پایان آن و همچنین اوقات شرعی و… براساس نظر این مرکز اعلام میشود.
فارغ از اینکه ادعاهای مطرح شده درباره این مرکز اسلامی چه بوده، این مسجد آبیرنگ تاریخچه مهمی در سالهای گذشته داشته و شخصیتهای بانفوذ زیادی از ایران در آن رفتوآمد کردهاند. اولینبار بعد از موافقت آیتالله بروجردی، او نمایندهای تعیین کرد که به هامبورگ بیاید و امامت مسلمانان شیعی را در این مسجد بهعهده بگیرد. یکی از این چهرههای مهم مسجد آبی هامبورگ، شهید بهشتی بوده. سیدمحمد حسینی بهشتی از سال ۴۳ در مرکز اسلامی هامبورگ فعالیت داشت و سال ۴۹ از آلمان به ایران برگشت.
وقتی ساواک دیگر اجازه خروج بهشتی از ایران را برای او صادر نکرد، ایشان به معاون خود محمد مجتهد شبستری پیشنهاد میکند که برای سرپرستی این مجموعه آماده شود. شبستری ده سال در این مرکز میماند و سال ۱۳۵۷ به وطن برمیگردد و دو سال بعد از انقلاب هم از حوزه انتخاباتی شبستر راهی مجلس میشود. بهخاطر حضور او و شهید بهشتی همیشه تاکید شده که این مسجد در شکلگیری انقلاب ۱۳۵۷ موثر بوده.
بعد از شبستری، محمد خاتمی در سالهای ۱۳۵۷ تا ۱۳۵۹، با تأیید دکتر بهشتی، امامت مرکز اسلامی هامبورگ را برعهده میگیرد. امامت مرکز اسلامی هامبورگ عملا اولین مقام سیاسی بود که خاتمی فعالیت رسمی خود را با آن شروع کرد. او هم مانند شبستری بعد از برگشتن از مرکز اسلامی هامبورگ به نمایندگی از مردم میبد راهی مجلس شد.
این مجلس هیات امنایی هم دارد که اغلب از بازاریان ایرانی مقیم آلمان محسوب میشدند که اخیرا افراد دیگری مانند چند پزشک هم به ترکیب آنها اضافه شده اند. برخی دیگر از فعالیت افراد در این مسجد، جمعآوری کمکهای خیره بوده. برای مثال گفته شده هنگامی که زلزله بم رخ داد مرکز اسلامی هامبورگ هزینههای ساخت یک بیمارستان در آن منطقه را تقبل کرد و آن بیمارستان با جمعآوری کمکهای مردمی ساخته شد.
در سالهای مختلف این مسجد محل برگزاری مراسم دیگری هم بوده. برای مثال سوم اکتبر به مناسبت اتحاد آلمان شرقی و غربی، یک روز تعطیل رسمی در آلمان است اما مرکز اسلامی هامبورگ هر سال برنامه موازی در این محل برگزار میکند. این مسجد که جزو بنیانگذاران نامگذاری این روز بهنام روز باز مساجد است، معمولا نمایشگاههای مختلفی مانند نمایشگاههای خطاطی و هنرهای دیگر دارد و در این روز میزبان مسلمانان آلمان میشود.
تا امروز مدیریت این مرکز بهجز محمد خاتمی، به فقیه یزدی دیگری هم واگذار شده که البته او هم مانند خاتمی سابقهای در حوزه شعر و نویسندگی داشته و هم مانند شبستری در دانشگاههای آلمانی به تدریس پرداخته. سیدعباس حسینی قائممقامی علاوه بر امامت در این مسجد، تئولوگ دینی هم بود. قائممقامی روحانی متولد سال ۱۳۴۷ در خانواده قائممقام فراهانی بود که در سال ۱۳۷۴ برای ادامه تدریس خود به دانشگاه برکلی دعوت به کار میشود و سه سال بعد دوباره به ایران برمیگردد.
چهار سال بعد از این تاریخ دوباره به آلمان برگشته و اینبار بهعنوان امام و مدیر مرکز اسلامی هامبورگ و رئیس آکادمی اسلامی آلمان مشغول به فعالیت میشود.یکی از روزهای سخت این مرکز به دولت محمود احمدینژاد و موضعگیریهای او درباره هولوکاست مربوط میشود که قائممقامی در این زمینه مواضع رئیسجمهور کشور خود را نقد کرد تا از فشار بر این نهاد شیعی جلوگیری کند.
او بعد از این اتحادیه اروپایی علماء و تئولوگهای شیعه را هم تاسیس میکند و به ریاست این اتحادیه انتخاب میشود. قائممقامی تا امروز دو بار نامزد خبرگان شده که اگرچه اطلاعاتی درباره دفعه اول حضور او در این انتخابات وجود ندارد اما سال ۱۳۹۴ از سوی شورای نگهبان ردصلاحیت شده است.
سال ۲۰۰۹ هم مدیر جدیدی از راه میرسد. مدیر جدید (آیتالله رضا رمضانی گیلانی) از مرکز اسلامی وین به هامبورگ میآید و نماینده مرجعیت شیعه فعال میشود. او بعد از این در ایران بهعنوان یکی از اعضای مجلس خبرگان فعالیت خود را ادامه میدهد. موسویفر که حالا ملزم به خروج از هامبورگ شده درواقع معاون دکتر محمد هادی مفتح، رئیس کنونی این مرکز است که پس از آیتالله گیلانی اداره این مسجد را برعهده گرفته. در سالهای گذشته مدیران و همچنین معاونهایی که در این مسجد رفتوآمد کردهاند همگی با زبان آلمانی آشنایی داشتند و معمولا بهجز فقه، به هنر و عرفان علاقهمند بودهاند.
