روزنامه هفت صبح | در حالیکه طرفین مذاکرهکننده در خصوص برجام بهخصوص تیم ایرانی، بهشدت از گفتوگو با رسانهها پرهیز دارند؛ منابع آگاهی که نمیخواهند نامشان فاش شود، دائما در حال صحبت با رسانههای مختلف هستند و از این طریق اطلاعات مربوط به مذاکره هستهای را بیرون میدهند و شاید از این طریق هم سعی میکنند موضع خود را در مذاکره تقویت کنند. حالا مشخص شده که کل دعوای باقی مانده بر سر سه سایت هستهای ایران در آباده، مریوان و تورقوزآباد است که آژانس بینالمللی انرژی اتمی در خصوص احتمال فعالیت نظامی در آن سوالاتی دارد. ۱۰ خبر برگزیده در این خصوص در آخر هفته را بخوانید:
یک: اطلاعات پایگاه خبری «العربی الجدید» به نقل از یک منبع مطلع ایرانی: «انریکه مورا، نماینده اتحادیه اروپا در مذاکرات، پس از ۵ روز مذاکرات فشرده با طرفهای ایرانی و آمریکایی و اطلاع از ملاحظات ایران درباره طرح پیشنهادی اروپا، و در حالیکه موعدی برای پایان مذاکرات تعیین نشده بود و همه انتظار داشتند که مذاکرات چند روز دیگر ادامه پیدا کنند، در نهایت عصر روز دوشنبه پس از دیدار با «رابرت مالی»، رئیس هیات مذاکرهکننده آمریکا و «علی باقری»، رئیس هیات مذاکرهکننده ایران، «متنی نهایی» شامل راه حل مسائل مورد بحث در ۲۵ صفحه ارائه کرد که شامل «تعدیلات جزئی» درباره متن اولیه و پیشنهادی جوزپ بورل بود و از مذاکرهکنندگان ایرانی و آمریکایی خواست که نظر خود را بهصورت «بله یا خیر» بیان کنند.
طرف آمریکایی در جا موافقت خود را اعلام کرد، اما «باقری از این روش ابراز تعجب کرد و گفت که راهحلهای پیشنهادی مورا مطالبات ایران را در نظر نگرفته است». باقری در آخرین جلسه خود با مورا بر ملاحظات خود درباره پیشنهاد اروپا و ضرورت در نظر گرفتن ایران پافشاری کرد و گفت که به هیچوجه نمیتواند این متن پیشنهادی را «متن نهایی» بداند و همچنین تأکید کرد که اختیارات لازم برای اعلام نظر «نهایی» درباره آن را ندارد و لازم است که برای تصمیمگیری به تهران برگردد و وعده داد که «بهزودی» پس از بررسی موضوع در تهران اعلام نظر کند. مورا نیز تأکید کرد که دیگر نکتهای برای مذاکره نمانده و بهاندازه کافی درباره همه موضوعات گفتوگو شده و دیگر وقت تصمیمگیری رسیده است».
دو: گیر ماجرا کجاست؟ ادامه گزارش العربی الجدید را بخوانید: «طرفهای آمریکایی و اروپایی مطالبه ایران درباره بسته شدن پرونده تحقیقات درباره سه تأسیسات هستهای ایران پیش از امضای توافق نهایی را نپذیرفته و آن را «خلاف استقلال آژانس بینالمللی انرژی اتمی» دانستهاند. کشورهای غربی تأکید میکنند که این موضوع بعد از امضای توافق هستهای در سال ۲۰۱۵ مطرح شده و پروندهای جدا از مذاکرات هستهای است.»
سه: روایت ایرنا، رسانه دولت: «در وین بهروز کمالوندی سخنگوی سازمان انرژی اتمی کشورمان آمده بود تا گره مذاکرات در زمینه سه محل مورد ادعا را باز کند. رضا نجفی معاون حقوقی وزارت امور خارجه کشورمان هم حضور داشت. اما اعلام پایان روند گفتوگوها از سوی اتحادیه اروپا، اقدامی شتابزده بود و این گمانه را تقویت میکند که هماهنگکننده اروپایی، به مواضع مقصر وضعیت فعلی برجام (یعنی آمریکا) نزدیک شده است. پیش از آغاز مذاکرات، هیات ایران اعلام کرده بود که در روز عاشورای حسینی (دوشنبه) بنا به مسائل مذهبی مذاکره نخواهد کرد. با این حال به محض دریافت ایدههای مورا، پاسخ و ملاحظات اولیه خود را منتقل کرد.
اما اتحادیه اروپا در اقدامی یکجانبه تصمیم گرفت که پیشنهادات مطرح را شده را بهعنوان متن نهایی توصیف و پایان مذاکرات را اعلام کند. هرچند در متن پیشنهادی انریکه مورا پیشرفتهایی حاصل شده اما قطعا متن ارائه شده از نظر ایران نهایی تلقی نمیشود. بهنظر میرسد که این اظهارات و پافشاری بر نهایی بودن متن، اسم رمز جدیدی است که بعد از شکست تاکتیک ضربالاجلهای تصنعی، برای اعمال فشار علیه ایران بکار گرفته شده است. در این میان اتحادیه اروپا باید مراقبت کند که از اصل بیطرفی در گفت وگوها خارج نشود.»
چهار: روایت روزنامه ایران، روزنامه دولت در شماره روز پنجشنبه: «در مقام مقایسه پیشنویس کنونی به مراتب در زمینه رفع تحریمها، امکان بازگشت پذیری سریع و حفظ دستاوردهای هستهای از پیشنویس ضعیف دولت گذشته بهتر شده است. با وجود این پرونده مذاکرات تا زمانی که خطوط قرمز منافع کشورمان تأمین شود باز خواهد بود. این وضعیت تا زمانی میتواند ادامه یابد که منجر به توافقی پایدار و همراه با رفع مؤثر تحریم و راستیآزمایی شود و بهانههایی مانند پروندههای ادعایی به عنوان اهرم فشاری علیه کشورمان مختومه اعلام شود. در غیر این صورت امضای توافقی ضعیف هر چند با منافع کوتاه مدت که به تکرار وقایع تلخ پس از برجام منتهی شود نه تنها در جهت منافع ملی نیست که تنها خوشایند دشمنان منطقهای و جهانی کشورمان خواهد بود.»
پنج: روایت محمد مرندی، مشاور تیم مذاکرهکننده در گفتوگو با باشگاه خبرنگاران: «متنی که الان وجود دارد نتیجه ماه ها مذاکره و فشار مذاکره کنندگان ایرانی با استفاده از منطق و ابزار و اهرمهای فشار کشور است. به بیانی دیگر آخرین متنی که الان در پایتختهاست و مورد مطالعه قرار میگیرد تفاوتهای بسیاری با گذشته دارد. در این دور ایران توانست امتیازات بسیاری را چه در مذاکرات وین در اواخر سال گذشته و چه در دوران پس از آن بگیرد. بسیاری از نخبگان حکومتی کشورهای غربی و همچنین افراد رسانه های فارسی زبان مستقر در خارج کشور، از روند مذاکرات و امتیازگیری ایران ناراضی بودند. (اما) طرف غربی میگوید یا ادعا میکند که بیش از این توان عقب نشینی ندارد.
حالا مسئولین باید بررسی کنند و ببینند آیا این متن به اندازه کافی تأمینکننده منافع مردم هست یا خیر. در هر حال، پرونده اتهامات دروغین علیه ایران در آژانس باید حل شود. پرونده اتهامات بیاساسی که شورای حکام با فشار حکومتهای غربی به ایران مطرح می کند، باید کاملا حل بشود تا بتوان توافق هستهای را احیا کرد. اگر این پروندهها بسته نشود آمریکا با استناد بر اتهامات دروغین مجددا ایران را تحت فشار قرار می دهد و عملا نتیجه مذاکرات را از بین می برد. باتوجه به اینکه شورای حکام یک شورای تخصصی و علمی نیست و صرفا یک شورای سیاسی است و اعضای آن نمایندگان کشورها هستند و غربی ها در این شورا تسلط بالایی دارد، از همین رو برای اینکه ما بتوانیم توافقی را اجرا کنیم باید اول تکلیف این اتهامات دروغین را روشن کنیم.»
شش: نکته عجیب در روز پنجشنبه این بود که شامگاه چهارشنبه، وزیر امور خارجه در گفتوگو با وزیر خارجه ترکیه با اشاره به مذاکرات اخیر وین برای رفع تحریمها گفت: «ما پیام خود را از طریق اروپاییها به آمریکا منتقل کردهایم. امیدواریم طرف آمریکایی با نگاه واقعبینانه و عملگرایانه و پذیرش خواستههای برحق و قانونی جمهوری اسلامی ایران، زمینه برای توافق پیرامون متن نهایی را فراهم آورد.» اما روز پنج شنبه نور نیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی گزارش داد، «هنوز هیچ جلسهای در سطح عالی برای بررسی ایدههای هماهنگکننده اتحادیه اروپا در تهران تشکیل نشده است و بر اساس روابط معمول پس از اتمام فرآیند برررسیهای کارشناسی، نتایج اولیه برای جمعبندی نهایی بهه سطوح تصمیمگیری ارائه خواهد شد.»
هفت: روزنامه آمریکایی «والاستریت ژورنال» روز پنجشنبه طی گزارشی نوشت که به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا برای احیای برجام دست یافته است. به نوشته این روزنامه آمریکایی، گزینه «پاسخدهی فوری» ایران به آژانس درباره ذرات اورانیوم کشف شده در مکانهای اعلام نشده هستهای منظور شده است. در ازای آن نیز شورای حکام آژانس، «پرونده این موضوع را خواهد بست». گزارشها حاکی است که اتحادیه اروپا تا ۱۵ اوت (۲۴ مرداد) به ایران فرصت داده تا جواب نهایی خود به متن پیشنهادی را ارائه کند.
هشت: روسها هم به موضع خاص خود ادامه دادند و خبرگزاری دولتی تاس روسیه، روز پنج شنبه در گزارشی بهنقل از ایوان نچایف، معاون رسانهای وزارت خارجه روسیه، نوشت کار بر روی «احیای توافق هستهای» با حکومت ایران تنها هنگامی پایان مییابد که منافع همه طرفها تامین شود و میخائیل اولیانوف نماینده روسیه نزد سازمانهای بینالمللی در وین روز جمعه به خبرنگاران گفت متن ارائهشده از سوی اروپائیان بد نیست و ایران فقط در مورد چند کلمه از متن سوالاتی مطرح کرده و تقریبا به طور کامل توافق بر سر پیشنهادهای اروپا صورت گرفته اما در عین حال در توییتر خود نوشت کمیسیون مشترک برجام به هماهنگ کننده اتحادیه اروپا اجازه نداده که این متن را نهایی بداند.
۹ : در روز جمعه یک دیپلمات ایرانی مطلع از روند مذاکرات برجام، در گفتوگو با ایرنا اعلام کرد که ایران در حال بررسی پیشنهادهای دریافتی اروپا است تا نسبت به تامین خواستههای خود در زمینه مسائل مرتبط با مسایل پادمانی، تحریمها و تضمین اطمینان حاصل کند. تهران باید بررسی کند که آیا این پیشنهادها، تضمینکننده خواستههای ایران در حوزههای مختلف، از جمله ادعاهای سیاسی مرتبط با مسائل پادمانی، تحریم و تضمین برای پایداری توافق، است یا خیر.
۱۰: و در نهایت سایت نورنیوز در شامگاه پنجشنبه نوشت: «اخبار رسیده حاکی است با وجود انتشار برخی خبرهای جعلی از سوی رسانههای خارجی و همچنین گمانهزنیهای بیپایه که در داخل توسط افراد و رسانههای غیر مسئول طرح میشود، هنوز روند کارشناسی ادامه داشته و هیچ تصمیم سلبی یا ایجابی درباره ایدههای طرح شده از سوی هماهنگکننده اتحادیه اروپایی اتخاذ نشده است.»
