روزنامه هفت صبح | ایران شامگاه دوشنبه، پاسخ خود به بسته اروپایی را با یک نامه الکترونیک برای جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اروپا فرستاد. «نبیلا مسرلی»، سخنگوی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز سهشنبه به خبرنگار ایرنا گفت: ما پاسخ ایران را عصر گذشته دریافت کردیم. در حال مطالعه آن و رایزنی با سایر مشارکتکنندگان برجام و ایالات متحده پیرامون مسیر پیشرو هستیم.
حالا دو سوال وجود دارد؛ نخست اینکه جواب ایران چه بوده است؟
یک: رسانه قطری «العربی الجدید» دیروز نوشت متن پیشنهادی اروپا شامل: وعده آمریکا درباره رفع تحریمهای ثانویه برخی شرکتهای اقتصادی وابسته به سپاه و اعلام آمادگی برای حل مسئله ضمانتها و نیز اختلافات ایران و آژانس بهصورتی سازنده و مثبت است.
ایران درباره اولی (سپاه) گفته وعده شفاهی آمریکا باید مکتوب شود.
درباره دومی، تهران در پاسخ خود بر ضرورت دستیابی به ضمانتهای اقتصادی جدیتر برای تضمین بقای توافق هستهای و برداشته شدن تحریمها و تسهیل فعالیت شرکتهای خارجی با ایران و تضمین ادامهدار بودن این فعالیتها شده و در اینباره ایدههای تازهای را مطرح کرده است. ایران در این خصوص بر «تعیین سازوکاری برای تضمین عملی رفع تحریمها و نه فقط رفع آنها روی کاغذ» پافشاری کرده است.
در مسئله آژانس، در پیشنویس آمده که واشنگتن آماده است که در جلسه آتی شورای حکام آژانس بینالمللی پرونده پادمانی را ببندد به شرطی که آژانس در گزارشی پایان اختلافاتش با ایران را اعلام کند.
به این منظور متن اروپا شامل پیشنهاد یک جدول زمانی برای همکاری ایران و آژانس برای حل مسئله پادمانی (مربوط به معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای) تا پیش از نشست آتی شورای حکام در سپتامبر آینده است. ایران در این خصوص هم خواستار مکتوب شدن وعده آمریکا شده است.ایران همچنین برخی تعدیلات جزئی درباره برخی اصطلاحات و واژهها در متن پیشنهاد اتحادیه اروپا را مطرح کرده تا مانع از سوءتفاهم بعدی یا امکان تفسیرهای گوناگون از آنها شود.
دو: سیانان به نقل از یک منبع دیپلماتیک خبر داد که تهران در پاسخ خود به متن پیشنهادی برای احیای توافق هستهای (برجام)، خواستار گرفتن تضمین در مورد دریافت غرامت در صورت خروج دوباره آمریکا از این توافق شده است. با این حال هیچ راهحل واقعیای برای این درخواست ارائه نشده است. این منبع همچنین گفت: «بهنظر میرسد پیشرفتهایی در نزدیکتر کردن دیدگاهها بهویژه در موضوع تحریمهای غیرمستقیم شرکتهای ایرانی شاغل در خارج از کشور حاصل شده است.»
سه: «میخائیل اولیانوف» نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین و مذاکرات رفع تحریمها، پاسخ ایران را سازنده توصیف کرد و گفت: ایران پیشنهاد کرده است که تضمینهای مربوط به حفظ توافق در آینده تقویت شود. به گفته او توپ اکنون در زمین دولت آمریکاست.
چهار: با این حال روایت منفی از ماجرا آن است که سایت نورنیوز داده و در آن مدعی شده که در ایدههای طرح شده از سوی هماهنگکننده اتحادیه اروپایی همچنان به برخی دغدغههای ایران که ذیل سه محور اصلی در مذاکرات دنبال شده، پاسخ شفافی داده نشده و نظرات اعلام شده به اتحادیه اروپایی از سوی ایران نیز ناظر بر ضرورت تامین مطالبات قانونی کشورمان است.
سوال دوم این است که گام بعدی چیست؟
شبکه قطری الجزیره به نقل از یک مقام ایرانی که نامش فاش نشده، اعلام کرد: «ما تا پایان روز چهارشنبه منتظر پاسخ به نکاتی که مطرح کردیم، هستیم.» اما برخی دیپلماتها و مقامات نیز به خبرگزاری رویترز گفتهاند حتی اگر تهران و واشنگتن پیشنهاد نهایی اتحادیه اروپا را نپذیرند، احتمالا هیچکدام از طرفین مرگ توافق را اعلام نکنند چراکه وجود این مذاکرات بهنفع طرفین محسوب میشود.
واکنش آمریکا
ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز دوشنبه در کنفرانسی خبری اعلام کرد که ایالات متحده نقطه نظرات خود درخصوص پیشنویس نهایی اتحادیه اروپا بر سر احیای برجام را بهطور خصوصی و مستقیم به جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا خواهد رساند. به گزارش رویترز، پرایس عنوان کرد که آنچه در پرونده هستهای ایران قابل مذاکره است، تکمیل شده و تنها راه برای بازگشت متقابل به توافق هستهای با ایران این است که تهران مطالبات فرعی خود را کنار بگذارد. او تهدید کرد که اگر ایران نتواند بازگشت به برجام را بپذیرد، آمریکا آماده اعمال تحریم خواهد بود. ند پرایس گفت: ما هیچ برنامهای برای کاهش یا تعلیق تحریمهای اعمال شده علیه ایران که به پرونده هستهای مربوط نیست، نداریم.
واکنش اسرائیل
آنطور که میدلایست نیوز نوشته؛ رسانه رسمی اسرائیل (کان) خبر داد که در پی ارسال پاسخ ایران به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا درباره احیای توافق هستهای، مقامات اسرائیلی فشارهای خود در اینباره را بر واشنگتن تشدید کردهاند. با ارسال پاسخ ایران، اسرائیل نگران است که آمریکا در مسائل مربوط به بازرسی تأسیسات هستهای ایران و افزایش غنیسازی اورانیوم و محدودیتهای مطرح شده در توافق هستهای بهنفع ایران عقبنشینی کند. در این راستا، «یان حولاتا» مشاور امنیت ملی اسرائیل با همتای آمریکایی خود «جیک سولیوان» تماس گرفته است.
