روزنامه هفت صبح، نگین باقری| دولت که نیمه اول امسال را به رایزنی با بانک مرکزی و مجلس برای واردات خودرو گذرانده بود، این روزها برنامه جدیدی هم برای واردات لوازم خانگی دارد که احتمالا اجرای آن به نیمه دوم سال میافتد. در حالی که هنوز آئیننامه واردات خودرو منتشر نشده، دیروز سخنگوی وزارت صمت خبر داد که آنها به فکر واردات لوازم خانگی هم هستند. امید قالیباف در این نشست خبری مدافع واردات بود و درباره این حرف میزد که واردات تا ابد نمیتواند ممنوع بماند.
بانک مرکزی تا همین روزهای اخیر هنوز با تامین منابع ارزی واردات خودرو هم موافقت نمیکرد؛ حالا ولی همه چیز با همین هفته پیش تفاوت دارد. زمزمه واردات لوازم خانگی نشان میدهد که احتمالا منابع جدید ارزی در راه است که انعطاف وزارت صنعت و البته بانک مرکزی را نه فقط نسبت به واردات خودرو بلکه به واردات لوازم خانگی هم بیشتر کرده. از سوی دیگر طرح ممنوعیت واردات لوازم خانگی با شعار پیشرفت صنایع ایرانی شکل گرفته بود. اما حالا داستان عوض شده است!
آیا دولت به دنبال تکرار تجربه ریزش قیمت خودرو در بازار لوازم خانگی است؟
نکته این نشست خبری در این بود که قالیباف در مورد مسئله چالش برانگیز واردات خودرو سرانجام درباره رونمایی از آئیننامهای حرف زد که وعده آن خرداد ماه از سوی دولت داده شده بود. ….به تعویق افتادن آئیننامه باعث شد که در یک ماه گذشته دو تاریخ متفاوت برای واردات خودرو پیشبینی شود.
معاون وزیر گفته بود که شهریور ماه این پروژه شروع خواهد شد اما چند روز پیش نماینده مجلس پیشبینی کرده بود که تازه شهریورماه آئیننامه رونمایی و آذرماه واردات خودرو نهایی خواهد شد. دیروز قالیباف وعده هفته آینده را برای رونمایی از این آئیننامه داد.همانطور که پیشبینی میشد او تایید کرد که قرار است سقف قیمت خودروهای وارداتی ۲۰ هزار دلار باشد اما توضیحی درباره شایعات دیگر از جمله اینکه سقف کلی واردات از سوی دولت چقدر است و واردات در مقابل صادرات چه کالایی انجام شود نداد.
یک نکته مهم این نشست خبری این بود که قالیباف گفت برای واردات با خودروسازهایی همچون تویوتا، ژاپن و همچنین شرکتهای خودروساز آلمانی، چینی و هندی مذاکراتی شده است. حالا این مذاکرات از سوی کجا انجام شده؟ انجمن واردات خودرو که میگوید آنها هیچ مذاکرهای با خودروسازی در دنیا نداشتهاند. دادفر، رئیس انجمن واردکنندگان به هفت صبح میگوید که او و واردکنندههای دیگر جلسات ثابتی دارند و هیچ کدام از اعضا خبری از این موضوع ندارند. اظهارات دادفر و تحلیل او درباره واردات خودرو را بخوانید:
«احتمالا واردکنندههایی که با تویوتا و کشورهایی که آقای قالیباف گفته مذاکره کردهاند عضو انجمن واردات نیستند. به این خاطر که نماینده تویوتا در ایران شرکت ایرتویا و عضو انجمن ماست. نماینده ماموت خودرو و آرین موتور(که نمایندگی های فولکس آلمان و میتسوبیشی ژاپن را بر عهده دارند) هم عضو گروه ما هستند ولی آنها هیچ خبری از مذاکره برای ورود خودرو در ماههای آینده ندادهاند. اینکه یک مقام دولتی با این برندها مذاکره کرده باشد آن هم وقتی تحریم برداشته نشده کمی عجیب است. شاید بخش خصوصی خود بتواند تحریم را دور بزند و مذاکره کند اما من بعید میدانم مذاکره با این کشورها صحت داشته باشد.»
بررسی اظهارنظرهای دیروز قالیباف و همچنین یکی از معاونان این وزارتخانه میتواند نشان دهد که بخشی از این مذاکرات را خودروسازان بزرگ انجام دادهاند. منطقی قبلا گفته بود که قرار است با آزاد شدن واردات دو خودروساز بزرگ کشور بخشی از نیازهایشان را با واردات تامین کنند و خودروهای اقتصادی را در نیمه دوم سال آینده راهی بازار خواهند کرد. دیروز هم قالیباف اشاره کرده که خود خودروسازان نیز با شرکتهای خودروساز دنیا مذاکره کردند. به همین خاطر واردکنندهها هم حدس میزنند که بخشی از این مذاکره از سوی خودروسازان انجام شده باشد.
مجیدرضا حریری، عضو اتاق بازرگانی میگوید که فعلا نه هیچ جای خوشبینی وجود دارد و نه بدبینی. اظهار نظر او را در گفتوگو با هفت صبح بخوانید: ممکن است آئیننامه واردات خودرو در دولت تصویب شده باشد اما اگر بانک مرکزی ارز نداشته، باشد ارز آن را تامین نخواهد کرد یا تامین آن را بسیار به تعویق خواهد انداخت. به همین خاطر دولت در حال حساب کردن روی منابع ارزی است که قرار است بعدا به حساب او واریز شود. در واقع دولت نه فقط برای واردات، بلکه برای پرداخت حقوق و دستمزدها هم روی این منابع ارزی حساب باز کرده.
پس سختگیریهای واردات را کم میکند که دلارها وارد و تبدیل به ریال شود. اگر هم این اتفاق ها رخ ندهد، دولت هزار آئیننامه هم صادر کند باز چیزی تغییر نخواهد کرد. اگر توافق (برجام ) انجام نشود، چند ماه زمان میبرد که واردکنندهها سفارش خود را در سامانه ثبت کنند، بعد در پیچ دریافت ارز قرار میگیرند و در نهایت هم دولت تغییر میکند و ماجرا بدون یک قلم واردات تمام میشود. به همین خاطر به نظر من فقط باید منتظر نتایج برجام بمانیم و به این آئیننامهها در این شرایط نه خوشبین باشیم و نه بدبین.
حالا واردات خودرو به کنار؛ واردات لوازم خانگی نهایی میشود؟ کارشناسان این حوزه میگویند واردات لوازم خانگی خارجی راحتتر از خودرو است و حتی امکان دارد پیش از واردات خودروهای جدید، لوازم خانگی از راه برسند. ماجرای ممنوعیت واردات لوازم خانگی به پاییز سال پیش برمیگردد که جمعی از شرکتهای داخلی درخواست خودشان برای جلوگیری از واردات برندهای کرهای را به رهبر انقلاب ارسال کردند. حالا سخنگوی وزارت صمت هم فقط از «احتمال» آزاد شدن واردات لوازم خانگی، به شرط اینکه مورد مشابه داخلی آن وجود نداشته باشد حرف زده.
این یعنی باید منتشر واردات چه کالاهایی باشیم؟ محمد حسین رحیمی دبیر اتحادیه لوازم خانگی در گفتوگو با هفت صبح به این سوال جواب داده: *بیایید از دو جنبه به خبر نگاه کنیم. اگر رهبری میگویند که واردات کالا ممنوع باشد، چطور آقای قالیباف این را عوض میکند؟ ولی اگر واردات به صورت هوشمند باشد و دستور آن را مسئولان نظام بدهند ما هم با آن مخالفتی نداریم. ما در زمان تحریم این قدرت را پیدا کردیم که ۷۰ تا ۸۰ درصد از نیازهای داخلی را تامین کنیم.
به همین خاطر در زمینه اجاق گاز، جارو و شویندهها نیازی به تولیدکننده خارجی نداریم. اما در زمینه ظرفشویی، مایکروویو که امکان تولید آن را نداریم، میشود اقدام به واردات هوشمندانه لوازم خانگی کنیم. واردات هوشمند هم یعنی اینکه نگذارند اجاق گاز بیاید ولی مایکروویو و فر برقی وارد شود. پلوپز و سیب زمینی سرخ کن وارد نشود اما لباسشویی یا قطعات آن وارد شود. بنابراین واردات هوشمند احتیاجی به پنکه برقی ندارد.
کارخانهها همیشه مخالف واردات هستند. ولی آنها در این تنگنای اقتصادی مردم را تنها گذاشتند هر کالا یک قیمت بینالمللی دارد. یک ساید بای ساید داخلی چرا باید قیمت خود را نزدیک به برند بوش تعیین کند؟ در سال گذشته قیمت محصولات داخلی که ۷۰درصد اجزای خود را از قطعات داخلی تامین میکنند هر پانزده روز یک بار افزایش یافت. واردات لوازم خانگی خارجی به بازار ما هم از جهت تکنولوژی و هم قیمت روز تعادل میبخشد. اگرچه ممنوعیت واردات تا حدودی منجر به انحصار شد تا جایی که قیمت ساید بای ساید داخلی به ۶۰ میلیون تومان رسید اما در هر صورت نیازهای داخل بدون مشکل تامین شد و آمار تولید بسیار افزایش یافت.
همه آنهایی که در کار صنعت لوازم خانگی هستند این روی خوش را نشان ندادهاند. برای مثال حبیبالله انصاریان، مشاور عالی و کارشناس صنعت لوازم خانگی درباره اینکه واردات خودرو و لوازم خانگی مشابه هم نیستند این نکات را به هفت صبح مطرح میکند:
لوازم خانگی شامل کالاهایی متفاوتی مانند لوازم برقی و یا ظروف میشود. وقتی در این مدت هم سرمایهگذاری بر لوازم خانگی توسعه یافته و هم مردم از کیفیت لوازم خانگی داخلی راضی هستند چرا باید اقدام به واردات کرد؟ در این مدت جایگاه لوازم خانگی با نگاه مشتری مداری شکل گرفته و بین مردم جا افتاده است. ما اینجا تولیدکنندههایی داریم که با پوشش و تایید برند داخلی لوازمشان را تولید میکنند. با رسیدن به این شرایط چرا حالا باید واردات آزاد شود؟
خودروسازهای بزرگ ما خودروسازهای دولتی هستند ولی ساختار تولیدکنندههای لوازم خانگی، یک ساختار خصوصی است. اگر خودروهای ما اغلب بیکیفیت هستند به ساختار غیررقابتی و دولتی آنها مربوط میشود که با واردات ممکن است به مرور اصلاح شوند. اما مردم از لوازم خانگی تولید داخل رضایت دارند. قیمت لوازم خانگی تولید داخلی با حاشیه سود بسیار کمی به دست مشتری میرسد اما این در مورد خودرو صدق نمیکند. همچنین لوازم خانگی ما از نظر تکنولوژی به تکنولوژی روز مجهز شده اما در مورد خودرو به این توانایی هنوز دست پیدا نکردهایم. به همین خاطر هم اگر واردات آزاد شود میزان تولید لوازم خانگی تا ۳۰ درصد کاهش خواهد یافت و این موضوع منجر به بیکاری بسیاری از جوانان و نیروهای کار خواهد شد.
