روزنامه هفت صبح | یک بیانیه ناگهانی در قم از یک عالم شیعیان که در چند سال گذشته حضور کمرنگی در عالم سیاست داشت، بغداد پایتخت عراق را به تلاطم کشاند. آیتالله کاظم حائری از علمای ساکن قم که خود زاده نجف و از شاگردان آیتالله محمد صدر در عراق بوده و بیش از پنجاه سال است که مقیم ایران است در یک بیانیه ناگهانی ضمن اعلام کنارهگیری از مرجعیت بهخاطر کهولت سن (ایشان ۸۴ساله هستند) با جملاتی صریح مقتدی صدر را نشانه رفتند و طرفداران روحانی جوان و آتشین مزاج عراق را به حمایت از آیتالله خامنهای فراخواندند و وجود حشدالشعبی را امری ضروری دانستند. مثلا در جایی گفتهاند:
«بر فرزندان دو شهید صدر که رحمت خدا بر آن دو باد، لازم است که بدانند که دوستی آن دو شهید اگر با ایمان به روش آن دو در عمل صالح و با پیروی واقعی از اهداف آن دو (که بهخاطر همین اهداف شهید شدند) همراه نباشد، کفایت نخواهد کرد و بدانند که مجرد ادعا یا نسبت خویشاوندی به آن دو شهید کفایت نمیکند و هر کس تلاش کند بهنام آن دو شهید بین فرزندان امت و مذهب تفرقه بیاندازد یا بهنام آن دو رهبری را برعهده گیرد درحالیکه فاقد اجتهاد یا دیگر شرایط مشروط در رهبری شرعی است، در واقع صدری نخواهد بود هرچند چنین ادعایی کند یا نسبتی داشته باشد.»
این بیانیه برای مقتدی صدر پسر ۴۸ساله آیتالله محمد صدر و البته داماد آیتالله محمدباقر صدر، بسیار سنگین ازآب درآمد. در واقع یک مرجع تقلید بزرگ عراقیتبار رسما مقتدی صدر را رد صلاحیت کرد. آنهم از کسی که خودش را در قواره یک رهبر سیاسی مقتدر تصور میکند و در میان شیعیان تندرو عراق بهخصوص در شهرک صدر طرفداران بیشماری دارد. و مهمتر از آن اینکه این بیانیه هرچند از یک عالم شیعی عراقیتبار صادر شده اما مرکز صدور آن قم بوده است. مقتدی صدر هم در نامه کناره گیری خود از فعالیت های سیاسی به تعریض نسبت به جایگاه آیتالله حائری دست زد و حتی کناره گیری آیت الله حائری از مرجعیت را تحت فشارهای بیرونی خوانده است .
مقتدی صدر بخشی از وجهه سیاسی خود را از خاندان پرشکوه خود وام گرفته است. خاندانی که در میان شیعیان عراق بهشدت مورد احترام هستند. نامهای پرتلالویی مثل صدرالدین صدر و پسر بزرگوارش موسی صدر، محمد صدر و محمدباقر صدر نامهایی هستند که در حیات سیاسی عراق و لبنان و حتی ایران نقشی پررنگ ایفا کردهاند.
بخشی از حرکت اسلامی دهه چهل و پنجاه ایران در امام موسی صدر خلاصه میشد که آن زمان رهبر شیعیان لبنان بود و در عراق هم پسر عموی جوانترش یعنی محمد باقر صدر با تکیه بر پایگاه علمی خود عملا به چشم و چراغ جوانان شیعه در عراق بدل شده بود و در این میان خواهرزاده موسی صدر با خاندان خمینی وصلت کرد و اینگونه خاندان صدر به خاندان آیتالله خمینی هم متصل شد.
میراث خاندانی چنین با شکوه و عظمت حالا به مقتدی صدر روحانی تکرو و متنفذ رسیده است که عزم جزم کرده که حضور خودش را بهعنوان مهمترین روحانی سیاسی عراق تثبیت کند و در این راه هدف شماره یک خودش را کاهش نفوذ راهبردی ایران در عراق دانسته آن هم با تکیه بر محبوبیت خاندان بزرگ خود و احیای ناسیونالیسم عربی و عراقی.
پس از نزدیکی با عربستان و امارات ابایی ندارد و به شکل علنی مخالفت خود را با سازمان حشدالشعبی اعلام میکند. بارها و بارها سیستم قانونی و امنیتی بغداد را به چالش کشیده است و بهخاطر جهتگیری کلیاش علیه حضور ایران، با کارت سبز پنهان دولت مستقر در عراق هم مواجه شده است. حالا بیانیه آیتالله حائری چنان مقتدی را خشمگین ساخته که اعلام کنارهگیری از همه مناصب و برنامههای سیاسی خود را اعلام کرد و در عین حال در مقابل شورش طرفدارانش و رخنه آنها در منطقه سبز سکوت اختیار کرد.
او امیدوار است که تداوم حضور هوادارانش، تزلزل ناشی از بیانیه آیتالله حائری را خنثی کند. بغداد دیروز در آشوب بود و هر اتفاقی که بیافتد به شکل مستقیم بر تشدید یا تضعیف نفوذ ایران در عراق تاثیر مستقیمی خواهد داشت. به نظر می رسد راه برون رفت از این کلاف پیچیده گردننهادن به ابزار قانون و دموکراسی باشد که البته دورنمای چندان مشخصی در پیش رو ندارند.
