روزنامه هفت صبح | یکی از کلاسیکترین صداها در تاریخ سیاسی ایران بهزودی خاموش میشود. بخش فارسی رادیو بیبیسی با یک قدمت 82ساله در راستای صرفهجویی 500میلیونی کمپانی بیبیسی تعطیل میشود و دهها نفر از کارمندان این صدای کلاسیک حیلهگر کار خود را از دست خواهند داد. در سال 1319 و دورهای که رادیو به تدریج به یک پدیده اجتماعی در ایران تبدیل میشد بیبیسی فارسی در رقابت با صدای رادیو برلین که در ایران طرفداران خاص خود را داشت راهاندازی شد.
داریم از سال 1940 حرف میزنیم. در اولین سال آغاز جنگ دوم جهانی و شور ناسیونالیستی متمایل به آلمان نازی که در تهران اوج میگرفت و مردم هر روز بعدازظهر با التهاب در میدان توپخانه گرد میآمدند تا صدای رادیو را از بلندگوهای شهرداری بشنوند که عموما حاکی از پیروزیهای ارتش آلمان بود. رادیو تهران چند ماهی بود که راهاندازی شده بود یعنی از اردیبهشت همین 1319 و همراه با رادیو برلین دو منبع اصلی دریافت اطلاعات مردم بودند.
رادیو برلین دو سال قبل بخش فارسی خود را با دستور ژوزف گوبلز راهاندازی کرده بود و بهرام شاهرخ روزی نیم ساعت خبرهای تحولات اروپا را با لحنی تحریککننده و پرهیجان روی آنتن میفرستاد. با شروع جنگ بیبیسی دید که نفوذ اطلاعاتی قدیم خود در ایران را باخته پس با شتاب بخش رادیو فارسی را راهاندازی کرد. حسن موقر بالیوزی که تبار قاجار داشت و بهایی هم بود شد همه کاره بیبیسی فارسی و صدای مخالف بهرام شاهرخ.
به این ترتیب مردم تهران سه صدای مختلف را در رادیوهای خود داشتند؛ یکی از برلین و دیگری از لندن و سومی از تهران.در پایان جنگ برلین دیگر صدای متنفذی نداشت اما بیبیسی در روز جشن غلبه بر آلمان نازی خبرنگار خود ابوالقاسم طاهری را میان مردم لندن فرستاد تا مستقیم این جشن را به مردم تهران که عموما روحیه ضد انگلیسی داشتند منتقل بکند.
بعد از جنگ بیبیسی فارسی سعی کرد نقش مهمتری در تحولات سیاسی ایران ایفا کند که مهمترین آن در دوره نهضت نفت بود و بیبیسی فارسی به دشمن بزرگ مردم ایران و نهضت نفت بدل شد و روایتی رایج وجود دارد که میگوید اسم رمز آغاز کودتا را بیبیسی فارسی به زبان رانده بود: «…اینجا لندن است، رادیوی BBC ، اکنون دقیقا نیمه شب است…»
بد نیست بدانید که مثلا در روزهای پایانی سال ۱۳۲۹ روابط ایران و بریتانیا پس از ملی اعلام شدن نفت ایران تیره شد و این تیرگی بر فعالیت بخش فارسی بیبیسی تأثیر گذاشته بود و کارکنان ایرانی و ایرانی الاصل بیبیسی در جریان کارزار تبلیغاتی دو کشور علیه یکدیگر، برای مدتی اعتصاب کردند و روسای انگلیسی بیبیسی برای ادامه پخش برنامه به زبان فارسی ناچار شدند از انگلیسیهای فارسیدانی استفاده کنند که بعضی از آنها لهجههای غلیظ انگلیسی داشتند.
بیبیسی فارسی در دوران انقلاب 57 هم در تعارض منافع لندن با واشنگتن نقشی دوگانه و مرموز را برعهده گرفت که به خشم جنونآمیز محمدرضا بدل شده بود…خب دیگر سالهاست که عصر موج کوتاه به پایان رسیده است. رادیو بیبیسی به تاریخ پیوست اما بیبیسی فارسی به شکل دیجیتال تمام تلاش خود را برای تاثیرگذاری بر وقایع ایران همچنان به خرج میدهد آن هم در کنار رقبایی گردن کلفت و خوش آب و رنگ در همان لندن.
شرح عکس:تصویر تاریخی ابوالقاسم طاهری در مخابره مستقیم جشن پیروزی برآلمان هیتلری از لندی
