روزنامه هفت صبح| امروز یکشنبه به وقت برزیل، بیش از ۱۵۰میلیون نفر فرمانداران و اعضای شوراها، نمايندگان مجلس و سناتورها را انتخاب میکنند ولی تمرکز بیشک بر مبارزه ریاست جمهوری میان رئیسجمهوری فعلی ژايير بولسونارو و رئیسجمهور سابق لوییز ایناسیو «لولا» داسیلوا خواهد بود.
انتخابات بهشدت قطبیشده؛ که اگر هیچیک از ۱۱ نامزد نتوانند بیش از ۵۰درصد آراء را بهدست بیاورند رایگیری به دور دوم کشیده خواهد شد. با این حال نظرسنجیهای اخیر برزیل نشان میدهند که احتمال پیروزی رئيسجمهور سابق بالاست و حتی لولا میتواند در همان دور اول کار را بهنفع خود تمام کند. طبق آخرین نظرسنجیهای رسمی منتشر شده توسط موسسه نظرسنجی «دیتا فالیا» پیش از برگزاری سومین مناظره تلویزیونی، ۴۸درصد رایدهندگان در نظر دارند به لولا داسیلوا رای دهند. این میزان در مورد ژايیر بولسونارو ۳۴درصد است.
در آخرین مناظره چه گذشت؟
مناظره تلویزیونی دو نامزد اصلی انتخابات که تحلیلگران ازآن بهعنوان «قطبیترین» انتخابات این کشور یاد کردهاند؛ با سخنان «تنفرآمیز» همراه شد. این رویارویی تلویزیونی میان ژايیر بولسونارو، رئیسجمهور فعلی برزیل با لولا داسیلوا، رئيسجمهور پیشین و رقیب اصلی او در انتخابات ریاستجمهوری این کشور که روز یکشنبه دوم اکتبر برگزار میشود، به «تشنج» کشیده شد.
ایندو که مطرحترین نامزدهای جناح راست و چپ ریاستجمهوری پهناورترین کشور آمریکای لاتین هستند همدیگر را متهم به «دروغگویی» و «فساد» کردند. در این مناظره حدودا ۳ساعته که در ساعات پایانی شامگاه انجام شد، مردم بیش از اینکه شاهد پاسخ سوالات و دغدغههای بیشمار خود باشند شاهد تسویهحساب شخصی دو «دشمن» دیرینه بودند.
مجری این مناظره مجبور شد بارها با قطعکردن سخنان طرفین قواعد مناظره را به آنها یادآوری کند. در مجموع صحبتهای ۷ نامزد (از مجموع ۱۱ کاندیدای رسمی) که در این مناظره شرکت کرده بودند، فاقد پیشنهادهای عینی بود و بیشتر تحتالشعاع مبارزه دو چهره اصلی این انتخابات بود.
ژايیر بولسونارو ۶۷ساله در همان ابتدا رقیب ۷۶ساله خود را به فساد متهم کرد. لولا در واکنش به اتهامات مطرح شده از سوی بولسونارو با اشاره به اینکه فلاویو، پسر ژايیر بولسونارو در مظاناتهام به اختلاس قرار دارد گفت: «واقعا زشت است که یک رئیس جمهور بدون وقفه دروغ بگوید… چطور میتوانی در آینه به خود نگاه کنی وقتی میبینی چه مسائلی در زمان تو رخ داده؟ مردم روز ۲ اکتبر تو را خانهنشین خواهند کرد.»
چرا این انتخابات مهم است؟
بهطور کلی میتوان پنج دلیل برای اهمیت این انتخابات ذکر کرد:
یک: دین: در برزیل که زمانی بزرگترین کشور کاتولیک جهان محسوب میشد اکنون نزدیک به ۷۰ میلیون نفر پیرو کلیساهای مختلف انجیلی هستند و حدود یکسوم کل جمعیت را تشکیل میدهند. سیلاس مالافایا، رهبر بزرگترین کلیسای انجیلی برزیل از پرنفوذترین حامیان رئیس جمهوری افراطی کنونی بهشمار میرود و در سال ۲۰۱۸ هم پشتیبان بولسونارو بود. برآورد میشود در انتخابات دوره قبل بیش از ۷۰درصد پیروان کلیسای انجیلی به بولسونارو رای دادهاند.
باورمندان این کلیسا به سرعت در حال رشد هستند و گمان میرود طی یک دهه آینده از جامعه مسیحیان کاتولیک برزیل پیشی بگیرند. مالافایا در بسیاری از همایشهای انتخاباتی راستگرایان دوشادوش بولسونارو در صحنه حاضر شد و با حرارت به برنامههای چپگرایان، از جمله حمایت از قانونی شدن سقط جنین و ازدواج همجنسگرایان تاخت. کلیسای انجیلی برزیل به رهبری مالافایا حدود ۱۵۰ معبد و پرستشگاه در سراسر کشور دارد، مالک یک موسسه انتشاراتی و یک فرستنده تلویزیونی است و شمار پیروان آن ۱۲ میلیون نفر برآورد میشود.
حتی نیمار، ستاره فوتبال برزیل هم به همین دلیل از رئیسجمهور کنونی حمایت کرده است. این فوتبالیست مشهور باشگاه پاریسنژرمن که از جایگاه ویژهای بهویژه در میان نسل جوان برخوردار است و البته مسیحی «معتقدی» است در یک پیام ویدئویی در شبکه «تیکتاک» آشکارا از گرایش به بولسونارو و اعتقادش به مسیح سخن گفته است. نیمار در توئیتر ۵۸ میلیون و در شبکه اجتماعی اینستاگرام حدود ۱۸۰ میلیون دنبالکننده دارد. حمایت آشکار نیمار از راستگرایان افراطی با انتقادهای فراوانی روبهرو شده و او در پاسخ، حمله منتقدان را اقدامی ضددموکراتیک توصیف کرد.
دو: آمازون: لولا در دو دوره ریاست جمهوریاش در برزیل (۲۰۰۳ تا ۲۰۱۰) بر کاهش آهنگ جنگلزدایی در آمازون از طریق مقابله با قطع غیرقانونی درختان، حفاری معدنی و چراندن گلهها در منطقهای نظارت داشت که حفاظت از آن نقش بسیار مهمی در تلاشها برای مهار تغییرات اقلیمی ایفا میکند. ميزان تخریب، پیش از پیروزی بولسونارو در انتخابات سال ۲۰۱۸ رو به افزایش بود ولی از زمان سوگند ریاست جمهوری او در ژانویه سال ۲۰۱۹ آهنگ بسیار شدیدتری پیدا کرده است: گزارشی که مؤسسه پژوهشهای محيط زیستی آمازون اوايل امسال منتشر کرده است مدعی است که جنگلزدایی در دوره بولسونارو ۵۷درصد افزایش يافته است.
براساس گزارشها، جنگلزدایی در دوران ریاست بولسونارو بهطور چشمگیری افزایش یافته است. این رئیسجمهور راست افراطی آشکارا از کاوش تجاری در آمازون دفاع کرده است و بهطور خاص با حفاظت از اراضی بومی مخالف است. او نخستین رهبر برزیل از سال ۱۹۸۸ است که حتی یک حکم هم در حفاظت از اراضی بومی امضا نکرده است. با این حال او در پاسخ به منتقدانش در مورد سیاستهای زیستمحیطی دولت میگوید: «ما در مورد آتشسوزیهای جنگلی در آمازون، بهغیر از آتشسوزیهایی که معمولاً رخ میدهد، چیزی نشنیدهایم».
سه: اقتصاد: برزیل علاوه بر اینکه بزرگترین و پرجمعیتترین کشور آمریکای لاتین است، یکی از ۱۵ اقتصاد برتر جهان و بازیگری اصلی در بعضی از حوزههای تجارت جهانی است. برزیل تولیدکننده اصلی کالاهایی مثل دانههای سویا، گوشت گاو و سنگآهن است و شریک اصلی تجاری آمریکا و چین است. در نتیجه، انتخابات- یا دوره پس از انتخابات- متلاطم، وضعيت محتملی است که باعث نگرانی بینالمللی نیز خواهد شد.
چهار: سلامت انتخابات و احتمال تنش: لئوناردو فونته جامعهشناس و متخصص روابط بینالملل برزیلی معتقد است که «دموکراسی جوان» اين کشور بهخاطر تشکيک مکرر بولسونارو در نظام رایگیری الکترونیک به آزمون گذاشته خواهد شد و این کار باعث گمانهزنیهایی شده است که حامیان این مرد که مشهور است به «دونالد ترامپ نواحی استوایی» ممکن است نسخه خودشان از شورشهای پس از انتخابات در مقر کنگره آمریکا در ۶ ژانویه سال ۲۰۲۱ را داشته باشند.
گفتار تحریککننده و التهابآفرین بولسونارو با قوانينی همراه شده است که مقررات مالکیت اسلحه را در برزیل آسانتر کرده است. از سال ۲۰۱۸، تعداد تفنگهایی که مالکیت خصوصی دارند دو برابر شده و بنا به دادههای ارتش و پلیس برزیل که انديشکده امنیتی سو دا پاز برزیلی تحلیل کرده است، به حدود دو میلیون رسیده است. بین سالهای ۱۹۶۴ تا ۱۹۸۵ برزیل تحت سلطه نیروهای نظامی بوده است و بولسونارو سروان سابق ارتش بوده است و معاوناش هميلتون مورائو هم یک ژنرال است. اما صاحبنظران ماه پیش به بیبیسی گفتهاند که در ميان نظاميان تمایلی به کودتا دیده نمیشود.
پنج: آینده راست افراطی: برای دانشمندان علوم سیاسی که شاهد برآمدن رهبران راست افراطی در کشورهای مختلف در چند سال اخير بودهاند- با پیروزی اخیر جورجیا ملونی در انتخابات ایتالیا- این وضع جهشی در هر جریانی است. دکتر وينيسیوس دو کاروالو، استاد مطالعات برزیل و آمريکای لاتین در کينگز کالج لندن معتقد است: «برزیل يک کشور مهم از حيث اقتصادی و سياسی است در نتیجه این وضعیت شکستی برای راست افراطی خواهد بود.» او میافزايد: «انتخابات برزیل در زمانی رخ میدهد که در سراسر جهان هر دو سوی طیف سیاسی موفقيتهای مهمی داشتهاند» و به انتخاب اخیر اولین رئیسجمهور چپگرای کلمبیا در ماه ژوئن گذشته اشاره میکند.
