روزنامه هفت صبح، نگین باقری| دور زدن یا نزدن؛ مسئله این روزهای محدودیتهای اینترنتی این است که ما دنیای مجازی را چطور، با چه سرعتی و چه راهی دور بزنیم. اگر قبلا دنیای فیلترشکن به همان یکی دو مورد اپلیکیشن و نرم افزار قرمز یا زرد معروف محدود میشد، حالا روشها یا وی پی ان های دیگری هم از راه رسیده که نشان داده بین دامنه فیلترینگ و تنوع فیلترشکن رابطه مستقیمی وجود دارد؛ یعنی اینکه هرچه سایتهای بیشتری فیلتر شده، تنوع و قدرت آن یکی افزایش پیدا کرده.
مثلا فقط یک قلم نمونه آن یک روتر خانگی است که به مودم متصل میشود و از همانجا آی پی ما را تغییر میدهد. یا یک نمونه دیگر رباتی است که یک گروه هکری معروف اخیرا معرفی کرده. در این گزارش قصد نداریم اسم این وی پی انها را بیاوریم یا آنها را تبلیغ کنیم ولی حداقل که میتوانیم بگوییم تولیدکنندههای وی پی ان از چه راهی برای جذب مشتری استفاده میکنند؟
روترهای جدید
این روترها روش جدیدی برای تغییر آی پی به حساب میآیند که اینترنت را از مودم میگیرند و به دستگاه میدهند. معمولا در ایران کاربران به روترهای پرقدرت دسترسی ندارند یا در بازار دیده نمیشود. این روترها به این شکل کار میکند که شبیه وی پی ان روی مودم نصب میشوند و آی پی را باز مثل یک فیلترشکن تغییر میدهد. حسین یکی از فروشندههای این روتر مودمهاست و میگوید که سه سال است این دستگاهها را میفروشد.
با روتر او میشود آی پی را به هر کشوری که میخواهیم تغییر دهیم. نحوه کار کردن این مودم اینطور است که ما یک مودم را با کابل به شبکه اینترنت وصل میکنیم و بعد از مودم به روتر وصل میشویم. یعنی این روترها به مودمهای بدون کابل لن متصل نمیشود. نکته جالب اینکه برخی از این روترها را هم برای ماینینگ غیر قانونی استفاده میکنند و ممکن است به خاطر همین خطرناک باشند. قیمتی که حسین برای فروش این روتر به همراه یک اشتراک یکساله میدهد برابر سه میلیون و هشتصد هزار تومان است.
روتر حسین کلا 4 لن (جای کابل) دارد وگرنه روترهای حرفهای دیگری هم میشود با قیمتهای بالاتر پیدا کرد که حدود 10 لن برای اتصال دستگاه دارند. به جز این مدلهای خانگی کوچک، مدلهای سیمکارتی هم در بازار دیده میشود که قیمت آن کمتر از این حرفهاست و دقیقا همان کاری را میکند که روترهای بزرگ انجام میدهند. مدل سیمکارتی، تنها روتری است که خودش امکان وایفای دارد و به لپ تاپ یا موبایل وصل میشود. مدل خانگی آن یک میلیون و هفتصد هزار تومان و مدل سیمکارتی آن 700 هزار تومان فروخته میشود که با یک اشتراک یکساله به قیمت حدودا یک میلیون تا یک میلیون و 800 هزار تومان یک هزینه جدیدی به سبد خانوار اضافه میشود.
این پیاز چند لایه
گروه هکری انانیموس اخیرا یک پروکسی مجانی معرفی کرده بود که برای رمزگذاری اینترنت از آن استفاده میشد. ماجرای این وی پی ان این است که این برنامه بین شما و کامپیوترهای مختلف در دنیا واسطه میشود تا هویت شما را مخفی کند. این اپلیکیشن که اسم آن پیش ما محفوظ است، در سال 1388 به ایرانیهایی که میخواستند وارد فیسبوک بشوند هم یک بار معرفی شد. نحوه کار این سرویس چیزی شبیه تورنت است.
قبل از اینکه سایتهای دانلود یا تماشای آنلاین فیلم رایج شود، افراد برای دیدن فیلمهای خارجی از تورنت استفاده میکردند. از دهه 90 میلادی که این سرویس پیازی در آمریکا شروع به کار کرد، منتقدانی هم داشت که میگفتند این اپلیکیشن ممکن است مورد سوءاستفاده مجرمان قرار بگیرد که هویت خودشان را پنهان کنند. این سرویس اوایل قطعی اینترنت در ایران کار میکرد اما بعد از حدود هفت روز دیگر از کار افتاد. استفاده از آن هم رایگان بود.
اکستنشن وی پی ان
اکستنشنها هم مدل جدید ویپی ان هستند که 10سال پیش خبری از آنها نبود. این اکستنشن با آن اکستنشن موی روی سر؛ هم فرق دارد و هم شبیه است. در واقع این وی پی ان را می توانید شبیه همان دانه دانه موهایی در نظر بگیرید که مصنوعی (یا گاهی طبیعی) هستند و به موهای شما گره زده میشوند.
این اکستنشن به مرورگر ما گره میخورد و نمیگذارد سایتی با پیغام فیلتر روبهرو شود. اکستنشنها رایگان هستند ولی به دلیل محدودیتهای اخیر آنها را هم نمیشود بدون وی پی ان دانلود کرد. برای همین تنها درصورتی که قبلا به مرورگر اضافه شده باشند کار میکنند. حالا که هم حرف اکستنشن شده و هم حرف ماینینگ کمی بالاتر به میان آمد یک نکته عجیبتر اینکه اکستنشنهایی هم معرفی شدهاند که همزمان با روشن بودن در مرورگر کروم، ارز دیجیتال استخراج میکنند.
الگوریتم آن هم به این شکل است که شما باید یک زیرمجموعه بسازید و به افراد دیگران آن را توصه کنید؛ چیزی شبیه فعالیتهای هرمی. در این روش سود حاصل از ماینینگ بین شما و افراد دیگر تقسیم میشود و تا زمانی که موجودی شما به 0.00001 ساتوشی نرسد نمیتوانید آن را برداشت کنید. رویایی است؛ نه؟ نه.
چرا که عملا شما باید مدام این گروه را بزرگتر و افراد جدیدی را به آن دعوت کنید و عملا بدون این روش سودی ندارد. به خاطر اینکه زیرمجموعه شما هم باید عملا همین کار را بکنند و همین موضوع بعد از مدتی کلافهکننده میشود یا ارزشش را ندارد. بعد هم اینکه گوگل کروم را بسیار کند میکند.
خریدنیها
بیشتر وی پی ان ها تا اندازه محدودی گنجایش دانلود و آپلود دارند و از مدت زمانی به بعد باید هزینه آن را پرداخت کرد تا یک حساب پریمیوم بگیرید. با حدود قیمت 200 هزار تومان میشود یک وی پی ان دو کاربره برای یکسال خرید. این مدل اخیرا سر و صدای زیادی داشته و مدتهاست که ادعاهای زیادی درباره سود چندین هزار میلیارد تومانی آن وجود داشته است که به گزارش تجارت نیوز گاه تا 10 میلیارد تومان رسیده. حتی اگر این عدد هم اغراقآمیز باشد، اخیرا عضو انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی گفته بود که گردش مالی فروش وی پی ان در ایران ماهانه ۵۰ میلیارد تومان و سالانه ۶۰۰ میلیارد تومان است.
در کنار این روش خریدنی، مدلهای دیگری رایج است که برای آن باید یک حساب کاربری بسازید، ایمیل بدهید، کد وارد کنید تا حسابتان مدتی قابل استفاده باشد. بعضی از افراد پس از 7 روز با یک ایمیل جدید دوباره امکان این را پیدا خواهند کرد که از آن استفاده کنند. من هم موافق هستم که مگر آدم تا چه اندازه میتواند ایمیل بسازد؟ خب ماجرا این است که این ایمیلها معمولا نیاز به وریفای کردن ندارند. کانالهای ایمیل فیک برای همین هستند که دیگر به هر بار ساختن ایمیل نیاز نداشته باشید.
بعضی دیگر از های جدید به مشتریهایشان حق انتخاب میدهند. به خاطر اینکه تغییر آی پی کارهای روزمره شما برای ورود به سایتهای داخلی را دشوار نکند، این وی پی انها راهی گذاشتهاند که بشود به آنها دستور داد فقط برخی از اپلیکیشنها امکان استفاده از فیلترشکن داشته باشند ولی بقیه بدون وی پی ان کار کنند. درواقع ماجرای تغییر آی پی انتخابی است.
