روزنامه هفت صبح، اکرم احمدی| آنتیبیوتیک نیست. آنتیبیوتیک کودکان بیشتر نیست. با اینکه کرونا و سویه امیکرون خیلی کمرنگ شده، اما شیوع آنفلوآنزا در دو هفته گذشته باعث شده این کمبود بیشتر به چشم بیاید. داروخانههای شبانهروزی هم نسبت به چند هفته پیش که دوران آرامش بعد از کرونا را تجربه میکردند حالا شلوغتر شدهاند. خیلی از مردم برای پیدا کردن آنتیبیوتیک به این داروخانهها مراجعه میکنند ولی به گفته مسئول یکی از این داروخانهها فرقی ندارد داروخانه شبانهروزی یا خصوصی و دولتی باشد، آنتیبیوتیک خیلی کم است و وقتی کم است این کمبود برای همه داروخانهها وجود دارد.
البته در کنار کمبود آنتیبیوتیک در بعضی از شهرستانهای کوچک داروهای فشار خون و بیماری دیابت و حتی اسپری سالبوتامول که برای بیماران آسمی حیاتی است، خیلی سخت پیدا میشود و افزایش قیمت زیادی هم داشته است، ولی به دلیل شیوع آنفلوآنزا و سرماخوردگی کمبود آنتیبیوتیک خیلی جدیتر است. دلیل کمبود آنتیبیوتیک و بعضی از داروهای مهم چیست؟ برای روشن شدن این موضوع با یک دکتر داروساز و دکتر عبداللهزاده دبیرکل و عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان داروهای انسانی صحبت کردهایم که در این مطلب میخوانید.
هم نیست هم گران شده
زمزمههای کمبود داروی آنتیبیوتیک از سه، چهار ماه پیش شنیده میشد، اما کمکم با کمبود شربت آنتیبیوتیک کودکان و حتی کپسولهای همیشه در دسترس این موضوع جدیتر شد. دکتر داروسازی که نخواست نامش برده شود، درباره کمبود آنتی بیوتیک به هفتصبح میگوید:« شربت آزیترومایسین 100 و 200، کوآموکسی کلاو و حتی کپسول آمپیسیلین 125 و 250 هم پیدا نمیشود. البته اگر نخواهیم درباره دیگر داروها حرف بزنیم.
مثلا در چند روز گذشته با کمبود اسپری سالبوتامول و بعضی از داروهای کورتونی هم مواجه شدهایم. اما به دلیل بازگشایی مدارس و شیوع سرماخوردگیهای فصلی و بیماریهای ویروسی و آنفلوآنزا کمبود آنتیبیوتیک بیشتر به چشم میآید. بیشتر پزشکان برای بیماران ویروسی آنتیبیوتیک تجویز میکنند ولی تا وقتی بیماری وارد مرحله باکتری نشود و به اصطلاح باکتری به ویروس غلبه نکند نیازی به آنتیبیوتیک نیست اما بیشتر خانوادهها دلشان به آنتیبیوتیک قرص است انگار.
دکتر هیچ دارویی ندهد ولی آنتیبیوتیک برایشان بنویسد یعنی دردشان را فهمیده و دیگر با آنتیبیوتیک فرزندشان خوب میشود. همین باعث میشود در این روزها که با کمبود آنتیبیوتیک مواجه هستیم کار سختتری داشته باشیم.» البته به قول این دکتر داروساز مشکل آنتیبیوتیک فقط در نبودنش نیست، این داروی محبوب خانوادههای ایرانی افزایش قیمت زیادی در یکی دو ماه گذشته داشته است:
«آنتیبیوتیک خیلی گران شده است. مثلا کوآموکسی کلاو که چند ماه پیش 15هزار تومان بود حالا 94 هزار تومان است. یعنی بیماران هم باید چند داروخانه را بگردند تا آنتیبیوتیک پیدا کنند و هم اینکه چند برابر بیشتر پول بدهند و این دارو را بخرند. البته خیلی وقتها بیماران نمیتوانند کل دارویی که برایشان تجویز شده را بخرند، گاهی اوقات یک ورق از قرص را میگیرند و میروند اگر حالشان بهتر نشد دوباره یک ورق دیگر میخرند.»
چرا آنتیبیوتیک نیست؟
شرکتهای دارویی چه میگویند؟ این دکتر داروساز میگوید:«شرکتهای دارویی که هیچ وقت جوابی به ما نمیدهند. میگویند کم است. تولید نمیشود. توزیع نشده. گران شده در دسترس نیست. مواد اولیهاش نیامده و …هزار تا دلیل میآورند و بعد گروکشی هم میکنند. اگر لطف کنند و مثلا یک کارتن آنتیبیوتیک به ما بدهند در ازای آن باید دو کارتن مکمل به درد نخور بخریم.
منظورم از به درد نخور مکملهای شناخته نشده و بیمشتری است که باید چند ساعت برای مشتری توضیح بدهی به چه دردی میخورد و تا چند ماه هم در انبار داروخانه میماند و تاریخ مصرفش میگذرد ولی ما مجبوریم این گروکشیها را قبول کنیم. نبود آنتیبیوتیک که برای مردم خیلی مهم است باعث میشود مشتری نسخه را به یک داروخانه دیگر ببرد. ما هم اگر بگردیم و شرکتی را پیدا کنیم که به ما آنتیبیوتیک بدهد قطعا آن مکملها را هم میخریم تا بتوانیم به مردم جواب بدهیم.»
پس با این اوصاف فروش داروخانهدارها به خصوص در شیوع بیماریهای واگیردار خیلی بیشتر میشود. این دکتر داروساز میگوید:« شاید تعداد بیماران و نسخهها بیشتر شود ولی وقتی دارو گرانتر شده به خصوص در این روزها که قدرت خرید مردم خیلی پایین آمده سودی به ما نمیرسد. خیلی از بیماران بعضی از داروهای مهم نسخه را میگیرند.
مثلا اگر پزشکی برای بیماری که سرما خورده یا آنفلوآنزا گرفته قرص ویتامین ث یا مکمل زینک همراه استامینوفن و آنتیبیوتیک تجویز کرده باشد، بیمار آنتیبیوتیک و داروی تزریقی و استامینوفن را میخواهد و میگوید قرص زینک و ویتامین ث را ندهید. اینجوری ما عملا داروی کمتری میفروشیم، پس آن سود افسانهای که بعضیها تصور میکنند به ما میرسد، خیلی هم درست نیست.»
قیمت دیر اصلاح شد
کمبود آنتیبیوتیک فقط یک دلیل مهم داشته. تولیدکنندهها میخواستند قیمت را افزایش بدهند، اما سازمان غذا و دارو موافقت نمیکرده. همین موضوع باعث گرانی و کمبود آنتیبیوتیک در داروخانهها شده است. دکتر محسن عبداللهزاده دبیر کل و عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان داروهای انسانی در رابطه با این موضوع به هفت صبح میگوید:
« سازمان غذا و دارو قیمت آنتیبیوتیک را خیلی دیر اصلاح کرد. چند سال بود که در تولید داروی ساخته شده در ایران به استقلال رسیده بودیم اما امسال در کمال تاسف آنتیبیوتیک خوراکی در لیست واردات تولیدکنندگان قرار گرفت. موضوع مهم که باید به آن توجه کنیم این است که مواد اولیه آنتیبیوتیک در بازار جهانی افزایش قیمت داشته است. این افزایش قیمت جهانی باید در قیمت نهایی دارو لحاظ میشد ولی وقتی این اتفاق نیفتاد، شرکت تولیدکننده دارو هم به صرفش نبود که با قیمتهای قبلی تولید را ادامه بدهد. تولید نکرد دارو در کشور کمیاب شد.»
حالا خبر خوب این است که سازمان غذا و دارو با افزایش قیمتها موافقت کرده است با اینکه به گفته دکتر عبداللهزاده خیلی دیر این اتفاق افتاده اما همین اصلاح قیمت باعث شده شرکتهای تولیدکننده مواد اولیه را سفارش بدهند. عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان داروهای انسانی میگوید:« مهم این است که دوباره چرخ تولید راه افتاده. اما نمیتوانم زمان مشخصی برای برطرف شدن این مشکل اعلام کنم. فعلا داروخانهها با داروی وارداتی باید سر کنند تا مواد اولیه به ایران برسد و ترخیص شود و دارو ساخته شود.
کمی زمان میبرد ولی باز تولید شروع میشود. البته اگر این افزایش قیمتها زودتر اعلام میشد این کمبود هم به وجود نمیآمد و دیگر لازم نبود داروی خارجی وارد کنیم.» دکتر عبداللهزاده درباره کمبود داروهای دیگری مثل اسپری سالبوتامول، قرصهای فشار خون و قرص متفورمین و انواع سرم نیز میگوید:«مشکل آنتیبیوتیک خیلی جدی و برای کل کشور بود اما کمبود این داروها مقطعی و منطقهای است. یک داروخانه دارد و داروخانه دیگری ندارد، یعنی فعلا نمیتوان گفت که این داروها در کشور پیدا نمیشود. شاید افزایش قیمت داشته باشد ولی پیدا میشود.»
