روزنامه هفت صبح، مهلا جوادپور| در چند هفته اخیر خبرهای متعددی از ضرر مالی به کسبوکارها در اثر محدودیت اینترنت و فیلترینگ منتشر شده است. روز گذشته هم همراه اول و آسیاتک از کاهش چشمگیر درآمد خود در یک ماه اخیر گزارش دادند. بعد از انتشار این آمار محمدجواد آذریجهرمی در کانال تلگرامی خود کاهش پهنای باند بینالملل را محاسبه کرد و نشان داد تنها 10درصد تبادل اطلاعات کاربران ایرانی به سوی پلتفرمهای داخلی سرازیر شدهاند. اما فیلترینگ چگونه بر روی درآمد همراه اول و شرکتهای ارائهدهنده اینترنت تاثیر گذاشته است؟ همه این آمارها نشاندهنده چیست؟ تداوم فیلترینگ به چه منجر خواهد شد؟
اگر فیلتر است چرا اینترنت بخرند؟
سابقا گفته شده بود بخش زیادی از درآمد همراه اول از حجم اینترنتی است که صرف اینستاگرام میشود. اینستاگرام هم ازجمله برنامههایی است که حجم اینترنت بالایی مصرف میکند. به این دلیل که وقتی شما از پستی به پستی دیگر میروید، در واقع با دیدن هر پست آن فیلم یا عکس را دانلود میکنید. این محتویات هرچقدر هم اندک، حجمی دارند. تعداد زیاد این حجمهای کوچک در مجموع مقدار بسیار بزرگی میشود.
در ضمن دیدن پستهای تکراری (در فاصله زمانی، نه آنکه یک فیلم را چند بار ببینید) یعنی تکرار شدن آن حجم دانلودی. حالا همراه اول اعلام کرده است که مهرماه، 743 میلیارد تومان کاهش درآمد داشته است. این کاهش نسبت به روزهای دیگر ماه در تابستان گذشته برابر با عدد ۵۰۰ میلیارد تومان بوده است. همین تابستان هم همراه اول بهطور میانگین بیش از 3 هزار میلیارد تومان از کارکرد خطوط دائمی و اعتباری درآمد داشت اما در مهرماه این رقم به 2 هزار و 500 میلیارد تومان رسیده است.
هرچند که همچنان کاربران از اینستاگرام و باقی پلتفرمها دل نکندهاند و با خرید یا دانلود فیلترشکن محدودیتها را دور میزنند؛ اما با وجود سرعت پایین و قطعی مداوم فیلترشکنها فعالیتها در اینستاگرام کمتر شده است. دیروز وبسایت لایفوب اثرات فیلترینگ بر فعالیت کاربران اینستاگرام را منتشر کرد و نشان داد از شروع محدودیتها یعنی 30 شهریور تا به امروز میزان انتشار پست 69درصد و تعداد کاربران فعال در اینستاگرام فارسی 64درصد کاهش داشته است.
همچنین تعداد لایکها 68درصد و تعداد کامنتها 78درصد نسبت به قبل کمتر شده است. واضح است که افت درآمد همراه اول ماحصل فیلترینگ و کاهش تمایل کاربران برای خرید یا تمدید بسته اینترنتی است. از طرفی سرعت پایین اینترنت صبر و حوصله بالایی برای باز کردن ویدئو و عکسها میطلبد که از توان بسیاری خارج است. به همین دلیل بستههای اینترنتی نسبت به قبل دیرتر تمام میشوند. با وجود اینکه همراه اول درآمدهای مربوط به هر سرویس را به صورت تفکیکی اعلام نکرده، اما با توجه به شرایط اخیر کشور میتوان نتیجه گرفت که این کاهش بیش از همه مرتبط با سرویس اینترنت باشد.
فیلترینگ استفاده از پیامرسان داخلی را زیاد نکرد
روز گذشته محمدجواد آذریجهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت پیشین، در واکنش به کاهش درآمد همراه اول نوشت: «پهنای باند بینالملل ایران حداقل به میزان ۴۰۰۰ گیگابیت کاهش داده شده است، در حالیکه سایت tehran-ix.ir رشد متوسط کمتر از ۴۰۰ گیگابیتی پهنای باند داخلی را گزارش میکند. این یعنی با وجود اعمال محدودیتهای شدید، حداکثر صرفا 10درصد تبادل اطلاعات کاربران ایرانی بهسوی پلتفرمهای داخلی سرازیر شده است.»
به عبارتی با عدم دسترسی بیدردسر مردم به اینترنت بینالملل، تعداد افراد بسیار کمی در پلتفرمهای داخلی فعالیت میکنند.جهرمی در ادامه پیشبینی کرده است که تا پایان امسال، اپراتورها 10هزار میلیارد تومان کاهش درآمد خواهند داشت و ارزش سهام بخش تلکام در بورس افت خواهد کرد. این مشکلات جدی نقدینگی شرکتها ممکن است به عدم پرداخت مطالبات پیمانکاران و یا تاخیر زیاد در پرداخت حقوق کارکنان هم منجر شود.
در هفتههای اخیر بسیاری از مسئولان کشور به فیلتر کردن فضای مجازی انتقاد کرده و آن را راهحل ندانستهاند. کارشناسان و فعالان اقتصادی زیادی هم، از اتاق ایران گرفته تا نصر تهران از اثرات فیلتر بر کسب و کارها گفتند. در حقیقت تا زمانیکه سرویسهای داخلی به کیفیت و قابلیت کافی نرسند، فیلترینگ روز بهروز به وضعیت اقتصادی بیشتر ضرر خواهد زد.
آمارها نشان میدهد با وجود مسدود کردن اینترنت بینالملل، درصد بسیار کمی از کاربران از پلتفرمهای داخلی استفاده میکنند؛ چراکه هنوز بستر اینترنت داخلی آماده نیست و پیامرسانها و برنامههای داخلی به حدی از کیفیت و قابلیت نرسیدهاند تا بتوانند با پلتفرمهای خارجی رقابت و توجه کاربران را بهخود جلب کنند.
