روزنامه هفت صبح، شهنام صفاجو| این روزها صحنه جهان فوتبال مهیای برگزاری جام جهانی در کشوری آسیایی و فاقد جذابیت فوتبالی است؛ اما همه بنگاهها و رسانههای مطرح توجه جدی به جریان این درام ورزشی دارند و هر یک به پشتوانه اعتبار خود، سهمی از این رویداد طلب میکنند.
سازمان فوتبال و رسانه ورزشی دیرگاهیست که روی خط ارتباط مستقیم قرار گرفتهاند و بر جریان این پدیده مهم جهانی حکمرانی میکنند. در حالی که مدیران فیفا و یوفا، سالهای سال به فساد مالی و اداری محکوم شده و آن نفرات رده پایین که حالا بر مسند قدرت نشستهاند نیز از این مدل اتهامات مبرا نیستند، نمیتوان انتظار داشت که رسانههای پرنفوذ هم جایی در این معادله پر از ابهام و تاریکی نداشته باشند.
ترانسفرمارکت
یکی از این رسانهها، وبسایت معروف ترانسفرمارکت Transfermarkt آلمان است که سال 2000 میلادی توسط ماتیاس سیدل راهاندازی شده است. این سایت ابتدا برای پشتیبانی از باشگاه وردربرمن آلمان و انتشار اخبار و اهداف نقل و انتقالاتی آن طراحی شده بود، اما به تدریج گسترش یافت و اهداف بلندمرتبهای را در گستره اروپا و جهان فوتبال هدف گرفت و بر ارزشگذاری بازیکنان حرفهای متمرکز شد.
سیدل در سال 2008 اقدام به واگذاری 51 درصد از سهام ترانسفرمارکت به هلدینگ رسانهای اکسل اشپرینگر اس.ای Axel Springer SE کرد تا ضریب نفوذ و محبوبیت این وبسایت نزد کاربران آلمانی و جهانی افزایش یابد. اکسل اشپرینگر یک برند خبری چند رسانهای است که صاحب امتیاز برخی نشریات معتبر آلمانی نظیر Bild، Die Welt، Fakt، Insider، Politico، Upday،Musikexpress ، Watchmi نیز هست. دفتر مرکزی این شرکت به مدیریت ماتیاس دوپفنر در برلین است و در بیش از 40 کشور جهان نمایندگی فعال دارد و در مقام بزرگترین انتشارات اروپا، بیشترین سهم را در بازار رسانهای دارد؛
به گونهای که تنها روزنامه بیلد، پُرتیراژترین روزنامه اروپا با 12 میلیون نسخه چاپ روزانه بوده و سایر رسانههای مکتوب و دیجیتالی این مجموعه هم چنین ضریب شگفتانگیزی از منظر مخاطب دارند. ترانسفرمارکت هم به پشتوانه ابهت رسانهای اکسل اشپرینگر، طی دو دهه اخیر به قدرت تازهای در کنار فوتبال اروپا تبدیل شده و با در دست گرفتن رکن قیمتگذاری بازیکنان، شایعات نقل و انتقالات فوتبالیستهای مشهور، انتشار اخبار مسابقات، پخش زنده، امتیازات بازیکنان و انجمنهای گپوگفت (Forums)، نقش خود را در این میدان بازی کرده است؛ جایی که پشتپردههای تاریکی دارد و آپدیت ماهانه و بعضاً فصلی قیمت بازیکنان و تردیدهای زیاد در مورد این اعداد و ارقام، به یکی از بحثهای مهم فعالان حوزه فوتبال بدل شده است.
آپدیت نوامبر
آپدیت ماه نوامبر 2022 این رسانه که دو هفته قبل از برگزاری جام جهانی روی خروجی آن قرار گرفته، با سوالات و ابهامات مختلفی همراه بوده که کموبیش مورد هجمه قرار گرفته است. یکی از مهمترین آنها قیمت نجومی پدری و گاوی دو بازیکن جوان بارسلونا است که 100 و 90 میلیون یورو ارزشگذاری شدند؛ این در حالی است که تیم آنها به رده دو فوتبال اروپا نزول کرده و طبعاً کاری از دست این بازیکنان جوان برنیامده است.
از دیگر بازیکنانی که به نظر قیمت بالایی دارند، میتوان به دوشان ولاهوویچ اشاره کرد؛ مهاجم این روزها ناموفق یوونتوس که مثل پدری و گاوی به لیگ اروپا هبوط شده، اما هنوز ارزش خود معادل 85 میلیون یورو را حفظ کرده که عجیب به نظر میرسد. فلورین ویرتز هافبک جوان لورکوزن که حدود یک فصل مصدوم و خانهنشین بوده هم با افت قیمت مواجه نشده و هنوز 70 میلیون یورو قیمت دارد که بسیار سوالبرانگیز است؛ چون دوری از میدان یکی از آپشنهای مهم ترانسفرمارکت در پایین آمدن ارزش بازیکنان است.
این حکایت شامل حال فدریکو کیهزا مهاجم مصدوم یوونتوس با تثبیت ارزش 65 میلیونی وی نیز میشود. لیبل قیمت 80 میلیونی برای رودری از تیم نفتی سیتی هم تردیدآمیز است. میسون مونت هم که خیلی یار ثابت و تعیینکننده چلسی نیست، 75 میلیون یورو قیمتگذاری شده که جای بحث دارد. گابریل ژسوس و ژائو کانسلو که در آرسنال و سیتی با روزهای خوب خود فاصله گرفتند هم به شکلی عجیب با افزایش قیمت مواجه شدند و به عدد حیرتانگیز 75 و 70 میلیون یورو رسیدهاند.
اتاق فکر
از سوی دیگر ارزشگذاری برخی بازیکنان توسط اعضای اتاق فکر ترانسفرمارکت به نسبت نقش تعیینکننده آنها در موفقیت تیمهای باشگاهی و حتی ملی خود به نظر ناچیز میآید. این بازیکنان لیست پرشماری دارند؛ از جمله جود بلینگام ستاره بیبدیل انگلیسی که روی تراز قیمت 90 میلیونی متوقف مانده است!
ضمن این که هری کین هم قطعاً بیش از 90 میلیون یوروی اعلامی ارزش دارد. کای هاورتز مهاجم تمامعیار چلسی و رافائل لیائو مهاجم زهردار آ.ث.میلان نیز تنها 70 میلیون یورو قیمتگذاری شدند که بیش از این حرفها ارزش دارند. نیکولو بارلا هافبک همهفنحریف اینترمیلان هم بهزعم این رسانه تنها 70 میلیون یورو قیمت دارد. این حکایت شامل حال ویکتور اوسیمن مهاجم توانمند ناپولی نیز میشود که ارزش او 65 میلیون یورو اعلام شده تا اورلیو دیلورنتیس که برای واگذاری این مهاجم نیجریهای به کمتر از 100 میلیون یورو رضایت نمیدهد، لبخندی بزند.
جبهه دیگر این جریان توام با ابهام، به ارزشگذاری بازیکنانی چون گابریل مارتینلی (آرسنال)، عثمان دمبله (بارسلونا)، سرگئی میلینکوویچ ساویچ (لاتزیو) و لروی سانه (بایرن) برمیگردد که امسال بسیار درخشیدهاند، اما قیمت متعادل 60 میلیونی دارند. جالب این که دمبله وقتی درگیر مصدومیتهای سریالی خود بود، ارزش بیشتری در ترانسفرمارکت داشت.
در فاز دیگر این سیاهه، رافینیا، فرانکیدییونگ، فندایک 50 میلیون، لورنزو پلگرینی 45 میلیون و یان اوبلاک 40 میلیون یورو قیمتگذاری شدند که در جای خود تعجبآور است. جالب این که ادواردو کاماوینگا که امسال دقایق بیشتری در رئال مادرید دارد و به تیم ملی فرانسه هم رسیده، با افت قیمت مواجه شده تا عدد 55 میلیون را در مقابل نام خود ببیند! ارزش سباستین هالر هم با وجود ابتلا به بیماری سرطان و دوری کامل از فوتبال، روی عدد 35 میلیون ثابت باقی مانده است!
صعودیها
در جمع سه ستاره امروزی فوتبال، آپدیت جدید ترانسفرمارکت به کام مهاجم معروف سیتی بوده است؛ ارلینگ هالند که با 170 میلیون یورو از کیلیان امباپه 160 میلیونی سبقت گرفته تا ارزشمندترین فوتبالیست کنونی جهان لقب بگیرد؛ این در حالی است که مهاجم گریزپای فرانسوی یکی از شانسهای اصلی عنوان بهترین بازیکن جام جهانی 2022 است؛ جایی که هالند باید خواب آن را با تیم ملی نروژ ببیند.
ضمن این که وینیسوس جونیور برزیلی با وجود نقش کلیدی خود نزد مادریدیها، روی عدد 120 میلیون ثابت مانده است. از دیگر بازیکنان صعودی لیست وبسایت آلمانی، فیل فودن (110 میلیون)، فده والورده (100 میلیون)، بوکایو ساکا (90 میلیون) و رودریگو (80 میلیون یورو) هستند که طبعاً شایستگی آن را دارند. به داستان پدری (100 میلیون) و گاوی (90 میلیون) هم که اشاره شد.
نزولیها
فهرست نزولیهای آپدیت ماه نوامبر ترانسفرمارکت بسیار طولانی و عجیب است. به برخی از این اسامی و ارزشگذاری آنها توجه کنید: صلاح و دیبروینه (80)، فرناندز (75)، آرنولد و سون هیونگ مین (70)، سانچو (60)، رشفورد، فابینیو، کاماوینگا (55)، فاتی، ژائو فلیکس، دییونگ، فندایک (50)، واران (40)، لاپورت، پولیشیچ (38)، تورس، سولر، کسیه، مارکوس یورنته، کولیبالی، جورجینیو (35)، مکتومینای و کانته (30). شاید جالب باشد که بدانید قیمت مسی، بنزما، رونالدو هم به ترتیب 50، 35، 20 میلیون یورو برآورد شده است. نیمار هم لیبل قیمت 75 میلیون یورویی دارد. قیمت سه ستاره ایرانی شاغل در فوتبال اروپا، طارمی، آزمون و جهانبخش هم 20، 18 و سه و نیم میلیون قید شده است.
مکانیسم بازی
واضح است که مکانیسم ارزشگذاری ترانسفرمارکت برپایه سن بازیکنان، بازی ثابت در تیمهای باشگاهی، حضور در رده ملی، تاثیرگذاری در جریان بازی، گل و پاس گل و آپشنهای دیگری چون میزان طرفداری است؛ اما با همه این حرفها، برخی اعداد که مقابل نام بازیکنان قرار گرفته، بسیار سوالبرانگیز است. چند سال پیش فاش شد که جوزپماریا بارتومئو مدیر سابق بارسلونا با شرکت رسانهای Ventures قراردادی بسته تا با ساخت پروفایلهای جعلی در توئیتر و سایر شبکههای اجتماعی، به بازیکنان و اسطورههای باشگاه که مخالف او هستند، حمله کند و کار به جایی رسید که این مدیر معزول بهخاطر این رسوایی رسانهای معروف به «بارساگیت» بازداشت و دادگاهی هم شد.
بعدها نوعی از این قضیه دامنگیر ناصر الخلیفی در پی.اس.جی هم شد. همه اینها نشان میدهد که مدیران برخی باشگاههای بزرگ به اشکال مختلف با رسانههای فوتبالی در ارتباط هستند تا با خرج مبالغ هنگفت به مقاصد پشتپرده خود برسند. این هدف میتواند برپایه ارزشگذاری بازیکنان هم تعریف شود تا در فصل نقل و انتقالات، رقمهای کلان جابهجا شود. در همین زمینه و در مقالهای دیگر، به کارکرد توام با ابهام رسانه هو.اسکورد WhoScored.com هم خواهم پرداخت…
