روزنامه هفت صبح، کمال بردبار| ساعت روی دیوار 11و 10 دقیقه را نشان میدهد. شامگاه چهارشنبه. در دکوراسیون تمام چوبی دفتروزیر امورخارجه در آن عمارت زیبای باغ ملی که یادگار هنر منحصر به فرد گابریل گورگیان معمار ارمنی است که سال 1315 بنا شده است و زمانی به عمارت شهربانی معروف شده بود. ظرفهای میوه، نشان از دسر استاندارد ضیافتهای دولتی است. موز و انگور و سیب پوشیده شده در لفاف نایلونی برای آنکه لابد گرد و خاک رویشان ننشیند.
شاید شام را در کنار هم صرف کردهاند. جمع غریبی است. پنج وزیر امور خارجه از دولتهای مختلف. یک ضیافت دوستانه بوده یا شاید تلاش برای چارهجویی در مقابل موج خصومت بینالمللی که این روزها در مقابل ایران به راه افتاده است. حاصل سرسختی کم حاصل تیم علی باقری و سیدمحمد مرندی در مذاکرات برجام و بلاتکلیف بودن آن
و شاید هم به خاطر موج اعتراضاتی که در ایران به راه افتاده و واکنشهای شدید بینالمللی به همراه داشته است و اروپاییها را دوباره به این صرافت انداخته که در مقابل ایران موضع فعالتر و پرخاشگرانهتری اتخاذ کنند و خب پرونده پهپادها و خسارتهایی که به تجهیزات گرانقیمت ناتو در نبرد اوکراین وارد آمده، شرایط را باز هم سختتر کرده است.
عبداللهیان در منگنه این حوادث، در مجاورت با مذاکره کنندههای جوان سرسخت برجام، در برابر واکنشها به سختگیریهای اجتماعی طیفی از حاکمیت و بهخصوص جوانهای جبهه پایداری و در ماجرای ارسال پهپادها به روسیه شرایط نفسگیری را تجربه میکند. بعید است هیچ وزیر امور خارجهای شرایط این روزهای عبداللهیان را داشته باشد. نمیدانیم چه حرفهایی بینشان رد و بدل شده است. اما بیایید داستان این 5 وزیر را در کنار هم روایت کنیم.
جوانترینشان امیرعبداللهیان است. وزیر امور خارجه 58 ساله دولت رئیسی که سابقه معاونت علیاکبر صالحی و محمدجواد ظریف را داشته است. در دو دولت احمدینژاد و دولت روحانی. عبداللهیان که تخصصش کشورهای عربی بوده و همیشه به همکاری نزدیکش با سردار سلیمانی فخر فروخته است. اما حالا در تندباد حوادث تو میتوانی نارضایتی رادیکالهای آتشین مزاجی که در دولت رئیسی کم هم نیستند را از رویه دیپلماتیک او احساس کنی.
هردو رئیس پیشینش؛ صالحی و ظریف، دانش آموخته آمریکا بودهاند. صالحی یک چهره معتبر فیزیک که از دانشگاه ام آی تی ماساچوست دکترایش را به دست آورده و ظریف هم که مدارکش از دانشگاههای سانفرانسیسکو و دنور در حوزه علوم سیاسی است. وزیران امور خارجه دو دولت کاملا متفاوت اما با روحیات و خلق و خویی مشابه. براي همین هم بود که صالحی در دولت روحانی رئیس سازمان انرژی اتمی بود ویکی از اعضای آن هیات نخبه مذاکره کننده برای برجام.
شامل ظریف و عراقچی و تخت روانچی و البته صالحی. صالحی 73 ساله و ظریف 63 ساله. هرچند چهرهشان متناسب با اختلاف سنیشان نیست. نفر دیگر منوچهر متکی است. وزیر بداقبال دولت احمدی نژاد که قربانی تصمیمات غیرمترقبه او شد. وزیر امورخارجه اهل بندرگز که پنج سال وزیر دولت احمدی نژاد بود و به شکلی غیرمحترمانه و غیردیپلماتیک از منصب خود اخراج شد. همان داستان مشهور سفر به سنگال و برکناری در حین ماموریت. او 69 ساله است.
پیر این جمع اما کمال خرازی است. دیپلمات معتمد 78 ساله که امسال تازه عضویت در مجمع تشخیص مصلحت را شروع کرده است و به شکل متناقضی وزیر امورخارجه دو دوره دولت خاتمی بوده است. وزیری که همگان دستاوردهایش را در تنش زدایی منطقهای و بینالمللی و رام کردن اروپاییهای همیشه مهاجم ستودهاند. او در دهه گذشته حتی جلوتر از دکتر ولایتی به معتمد و مشاور اول سیاست خارجی رهبر انقلاب بدل شده است.
او هم مثل ظریف و صالحی دکترایش را ازآمریکا اخذ کرده است و مثل آن دو نفر برزبان انگلیسی کاملا مسلط است. یک صندلی خالی است. خب میدانیم مال چه کسی بوده است. علی اکبر ولایتی سکاندار دیپلماسی ایران از سال 1360 تا 1376. یک اصولگرای معتدل 77 ساله با دکترای پزشکی کودکان و شیفته تاریخ معاصر و رئیس فعلی هیات امنای دانشگاه آزاد. کسی که اصولگراست.
اما نو اصولگرایان نقش او را در تکذیب و تحقیر دستاوردهای سعید جلیلی در مناظرات انتخاباتی 1392 به نفع حسن روحانی هیچگاه فراموش نمیکنند و یادشان مانده است که ولایتی همیشه احترام خاصی برای هاشمی رفسنجانی قائل بوده است. او در این ضیافت غایب بوده است. احتمالا به دلیل حال عمومی همشیره محترمشان.
این داستان کوتاه از شامگاه چهارشنبه است. جمعی ناهمگون که کنار هم آمدهاند و به زبانی که خودشان میفهمند میخواهند با موج خصومتهای خارجی علیه دولت و حاکمیت ایران مقابله کنند. موفق خواهند شد؟ آیا میتوانند داخل را به اهمیت بحران بینالمللی که ممکن است گریبانگیر ایران شود، متقاعد کنند؟ هیچکس نمیداند…
