روزنامه هفت صبح، نگین باقری| دیروز نرخهای جدید آزادسازی مدرک بین دانشجویان ولولهای به راه انداخت. تصویر یک ابلاغیه جدید که در گروههای دانشجویی دستبهدست میشد، نشان میداد که آنها برای لغو تعهد مدارک خود باید حداقل پنج برابر بیشتر از قبل بپردازند. این بخصوص برای دانشجویانی که درصدد ادامه تحصیل در خارج از کشور و یا مهاجرت هستند خبر سنگینی است و بر هزینههای آنها عدد تازهای را افزوده است. با وجود سایت استعلام مدرک تحصیلی در وزارت علوم عملا آزادسازی مدرک به این معنا فقط برای دانشجویان مهاجر معنا پیدا میکند.
ماجرا از انتشار تصویر یک برگه آچهار از نرخهای سنگین آزادسازی مدرک شروع شد. تصویری از یک ابلاغیه که هفتم همین ماه صادر شده و تازه به دست دانشجویان رسیده. با انتشار این تصویر دیروز هرکسی ماشین حساب را دستش گرفته و اینطور چرتکه میانداخت: «من دانشجوی کاردانی به کارشناسی مهندسیام و باید برای آزاد کردن مدرکم 28 میلیون تومان بدهم.»
دیگری اضافه میکرد: «غمت نباشه من ارشد فیزیک دارم و باید 50 میلیون تومان بدهم تا مدرک را آزاد کنم.» یکی دیگر اضافه میکرد: «اون کسی که دکتری هنر میگیرد باید برای آزاد کردن مدرکش معادل ترمی 24میلیون تومان بدهد.» دانشجویان اینمحاسبات را میکردند و ردیف ایموجیهای گریه و غمگین بود که پشت چتهای آنها پایین میآمد.
صحبت درباره موانع جدید بر سر لغو تعهد خدمت برای آموزش رایگان است. قانونی که باید بر اساس آن هرکسی که در دانشگاه سراسری و به شکل روزانه درس خوانده، تعهد دهد بعد از اتمام تحصیل وارد بازار کار شود و به تعداد سالهای تحصیل خود به کشور خدمت کند. یعنی اگر شما 5 سال درس خوانده باشید اگر 5 سال در جایی کار کنید و بیمه شوید می توانید به شکل رایگان مدرک خودرا آزاد کنید.
اما در غیر این صورت باید به ازای هر سال تحصیل رقمی را برای آزادسازی مدرکتان بپردازید و باید هزینه آن را به وزارت علوم در سامانهای به نام سامانه سجاد بپردازید. یعنی با قوانین جدید شما اگر نخواهید از امکانات خدمت به ازای تحصیل استفاده کنید باید قیمت سنگینی بپردازید. که خب عموما برای دانشجویان مهاجر رخ می دهد. حالا نرخی که قبلا برای هر ترم ابلاغ شده بود بعد از گذشت سالها تغییر کرده؛ آن هم تغییری تکاندهنده. ماجرای این عدد و رقمهای نجومی چیست؟
بر اساس ابلاغیهای که وزارت علوم صادر کرده، همه دانشجویان و دانش آموختگانی که بخواهند مدرک خود را آزاد کنند یا به زبان دیگر، بخواهند لغو تعهد کنند، باید بر اساس این نرخهای جدیدی که ابلاغ شده هزینه خود را بپردازند. این ابلاغیه چه تفاوتهایی درست کرده؟
قبلا در آخرین نرخ نامه وزارت علوم، این لغو تعهد برای دانشجویانی که تا سال 1388 فارغالتحصیل شده بودند خیلی ارزانتر درمیآمد ولی بعد فرمول محاسبه آن تغییر کرد. اینطور شد که ورودیهای 88 به بعد باید مبلغ خیلی سنگینتری میپرداختند.
مثال: لغو تعهد یک ترم دانشجوی ورودی 92 رشته مهندسی برابر بود با یک میلیون و 100 تومان ولی لغو تعهد برای دانشجویی از همان رشته که سال 88 وارد دانشگاه شده، 700 هزار تومان ارزان تر درمیآمد. نکته ابلاغیه اخیر اما این است که حالا تفاوتی بین هیچ کدام از ورودیها وجود ندارد. با این روش هر دو دانشجویان ورودی 92 و 88 باید برای آزاد کردن مدرک کارشناسی ترمی هفت میلیون تومان بپردازند.
به غیر از این تغییر، خود قیمت آزادسازی مدرک برای هر ترم، افزایش قیمت شدیدی داشته است.
طوری که یک ترم تحصیل در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در گروه علوم انسانی قبلا برابر بود با به ترتیب یک و دو میلیون و 200 هزار تومان. حالا این عدد به چقدر افزایش پیدا کرده؟ نرخ آزاد سازی مدرک این افراد به ترتیب برابر شده است با 6 و 10 میلیون تومان.
مثال: یکی از دانشجویان دکتری علوم انسانی نوشته تا همین دیروز برای مدرک خود باید ترمی 4 میلیون تومان میداد و امروز مجبور است آن را با نرخ ترمی 17 میلیون تومان آزاد کند.
مثال: دانشجوی کارشناسی رشته بهداشت که سال 1392 وارد دانشگاه شده باید قبلا مدرکش را با پرداخت ترمی یک میلیون و 100 هزار تومان آزاد میکرد ولی حالا همان فرد باید ترمی شش میلیون و 300 هزار تومان بپردازد که 8 ترم آن برابر است با حدود 49میلیون تومان. ماجرا فقط به اینجا ختم نمیشود.
همانطور که قبلا وزارت علوم دستورالعمل آن را تصویب کرده بود، نرخ آزادسازی مدرک در دانشگاه منطقه یک، دو و سه باید با همدیگر متفاوت باشد و در دانشگاههای منطقه سه، دانشجویان قیمت بیشتری بپردازند اما حالا که این ابلاغیه صادر شده، تکلیف مشخص نیست. برای مثال دانشجوهای دانشگاه تبریز منطقه دو حساب میشوند و در گروه دانشجویانشان نمیدانند که باید همین عدد و رقمهای نجومی را دو برابر کنند یا نه.
خبر تلخ بود و ناگوار
اگرچه وزارت علوم این نرخها را تایید یا تکذیب نکرده اما روایت برخی دانشجویان حاکی از این است که خبر واقعیت دارد. سحر، دانشجوی رشته بهداشت است. او به هفت صبح اینطور توضیح میدهد: « من ۷ آذر درخواست لغو تعهد کارشناسی ناپیوسته دادم. هشتم آذر ساعت 9:30 دانشگاه برایم تایید کرد و مبلغ ۵ میلیون تومان را برایم حساب کردند. نزدیک ساعت ۱۰ صبح پرداخت کردم و پول از حسابم کم شد ولی وزارت علوم تایید نکرد.
کمی بعد در سامانه برایم این پیام آمد که به دلیل تغییر تعرفهها امکان پرداخت فعلا وجود ندارد.» او اسکرین شاتهای خود را هم ارسال میکند که تاییدکننده حرفهایش است. اعتراض او این است که دانشجویانی که سال 1392 یا قبلتر از آن درس خواندهاند چرا باید بر اساس نرخ امروز پول بدهند؟ چراکه اگر اینطور باشد هزینه آزادسازی مدرک چند برابر بیشتر از آزاد و شبانه خواهد شد.
کاریابی برقرار است؟
نکته دیگر این است که فعلا دانشجویان میتوانند مدرک خودشان را با بنگاه کاریابی آزاد کنند. یعنی اگر شرایط آن را داشته باشند در بنگاههای کاریابی میتوانند اسم بنویسند، مدارکشان را شش ماه بگذارند و بعد ثابت کنند که با مدرکشان نتوانستند کاری پیدا کنند. آن وقت با این کار مدرکشان آزاد شود.
اما نگرانی این دانشجویان این است که حالا شاید وزارت علوم بخواهد شرط و شروط بنگاهها را هم سختتر کند چرا که بیشتر آنها تصمیم دارند به جای پرداخت مبالغ چندده میلیون تومانی، 6 ماه منتظر بمانند تا مدارکشان را از دانشگاه بگیرند. شرط آزاد کردن مدرک در بنگاههای کاریابی هم این است که اولا یکسال و یک روز از فارغ التحصیلی آنها باید گذشته باشد و دوم اینکه حتی سابقه یک روز بیمه هم برایشان رد نشده باشد.
اوضاع برای دانشجویان وزارت بهداشت بدتر است
وقتی دانشجویان وزارت علوم از این عددهای نجومی گلایه میکنند، وزارت بهداشتیها سریع به تغییرات اخیری که این وزارتخانه برایشان اعمال کرد اشاره دارند و میگویند که اولا آنها باید نصف تعهدشان را بگذرانند و بعد هم اینکه باز باید به قیمت بسیار بیشتری نصف باقی مانده را از وزارت علوم بخرند.
مثلا اگر شما دانشجوی رشته پزشکی بودید،11 سال تعهد خدمت داشتهاید. یعنی باید 11 سال برای کشور کار کنید. اگر نمیخواهید این کار را انجام دهید، باید پنجسال و نیم خدمت کنید و بعد پنج سال بعد را سالی 30 میلیون تومان حساب کنید و آن را بخرید. رقمی که قطعا نجومیترین هزینه را برای تحصیلات دولتی رقم خواهد زد.
