روزنامه هفت صبح، مهلا جوادپور| روز گذشته رئيس پليس راهور، سيدكمال هاديانفر، اعلام كرد تلفات جاني تصادفات جادهاي نسبت به سال گذشته 14درصد افزايش داشته است و اگر همين روند ادامه داشته باشد تا آخر سال، 20هزار جانباخته پيشبيني ميشود. خب طبیعتا در چنین آمار خراب و نگرانکنندهای ذهنمان میرود به این سمت که مقصرها چه گروههایی هستند و متاسفانه نام پلیس راه هم در فهرست ذهنی ما ردیف میشود.
اما سردار هادیانفر همچنان زوم کردهاند روی ناایمن بودن خودروها بهخصوص پراید! سردار هاديانفر ديروز هم در بخشي از صحبتهايش اشاره كرد كه هيچ تغيير جدياي در كيفيت اين خودروها ديده نشده و حمايت از واردات خودرو بر اين اساس بود كه خودروي كممصرف و ايمن وارد شود نه خودروي هندي. او همچنين از مسئوليت افزايش تصادفات شانه خالي كرده و گفته وظيفه پليس پيشگيري از تصادفات نيست.
مشخص نیست که نظارت بر روی کیفیت خودروها جزو وظایف پلیس راه هست یا نه.احتمالا هست. اما مسئله اين است كه آيا در صورت جايگزيني خودروهايي مثل پرايد با خودروهاي بهتر، مردم توان خريد اين خودروها را خواهند داشت؟ سهم پليس و البته وزارت راه در افزايش آمار تلفات جادهاي چيست؟ آيا در بهبود نقاط حادثهخيز اقداماتي انجام شده است؟ هفتصبح با سرهنگ هادي هاشمي، رئيس سابق پليس راهور گفتوگو كرده است تا جواب اين سوالات را جويا شود.
هادي هاشمي در گفتوگو با هفتصبح عوامل تصادفات جادهاي را سه عامل راننده، راه و وسيله نقليه عنوان ميكند هرچند نقش نظارتی پلیس را کتمان نمی کند. او ميگويد: « در كشور ما راه بسيار كم است، يعني در مقايسه با كشورهاي ديگر ما يكي از پايينترين رتبهها را در داشتن راههاي جادهاي داريم.»
به گفته هاديانفر در حال حاضر 293 هزار و 169 كيلومتر، طول راههاي كشور است و تنها 9درصد آن جزو راههاي اصلي كشور هستند: «راههاي ما طوري است كه استانداردهاي لازم را ندارد. از طرفي نگهداري راه در كشور ما بسيار ضعيف است و نقاط حادثهخيز آن فراوان است. وضعيت وسيلههاي نقليه هم كه مشخص است. راننده هم وقتي ميبيند هزينه جريمهها پايين است، تخلف ميكند.»
راهها بايد هوشمند شوند
هاديانفر روز گذشته در گفتههايش اشاره كرد كه پليس، مسئول پيشگيري از تصادفات نيست و بر اساس قانون وظيفه پليس رسيدگي به تصادفات است. اما هاشمي نظري متفاوت دارد: «در بين همه اين مشكلات يكي از عوامل مهم، كنترل و نظارت است كه برعهده پليس است. نظارت بر ترافيك يعني پيشگيري از تخلف و تصادف.
اين كنترل به دو صورت ميتواند انجام شود؛ اول اينكه راهها هوشمند باشند و با دوربين كنترل شوند تا هوشمند به تخلفات رسيدگي شود. راه دوم كنترل به وسيله تيمهاي گشتي پليس و پاسگاههاي پليس است. اگر هر پاسگاه 4 تيم گشتي داشته باشد، روزي هزار تيم گشتي در راههاي كشور داريم. هر تيم نهايتا 500 متر جلو و 500 متر عقب خود يعني يك كيلومتر راه را ميتواند كنترل كند. اگر 1200 تيم گشتي داشته باشيم يعني 1200 كيلومتر راه را فقط ميتوان كنترل كرد.
اين مقدار نيرو تنها حدود يك درصد از راههاي كشور را ميتواند پوشش دهد. يعني ميتوان گفت جادههاي ما اصلا كنترل و نظارت ندارند و توانايي پليس در كنترل جادهها كنترل يك درصدي است. در نتيجه راهها بايد هوشمند باشند تا بتوان اين كمبود نيرو را جبران كرد.» وظيفه هوشمند كردن راهها با وزارت راه است اما به گفته هاشمي وزارت راه از اين كار شانه خالي ميكند: «وزارت راه اين كار را انجام نميدهد. اما حتما نبايد وزارت راه اين كار را پيش بگيرد. شركتهاي خصوصي هم ميتوانند بودجه بگذارند و از اين مسئله سود ببرند. تا بهحال نشده است وزارت راه برود در مجلس و بر سر هوشمند كردن و كنترل راهها سروصدا بكند. نه دولت جدي ميگيرد و نه پليس.»
جريمهها كافي نيست
يكي از گزارشهاي پيشين هفتصبح كه هزينه جريمههاي كشورهاي مختلف را با ايران مقايسه كرده بود، نشان ميداد كه نرخ جريمههاي كشور بسيار پايين است. هاشمي به اين سوال كه جريمههاي كشور را چه نهادي تعيين ميكند، ميگويد: «پليس، وزارت راه و وزارت كشور پيشنهادات خود را ميدهند و از هيات دولت به مجلس ميرود و در مجلس تصويب ميشود.
بالا بردن جريمهها ميتواند تاثير بسزايي در كنترل معابر داشته باشد. بايد مقررات قوي داشت تا بتوانيم آمار تصادفات را پايين بياوريم. اما خودتان ميبينيد كه كنترل پليس تنها يكدرصد است. با اين درصد كم چه ميتوان كرد؟ بهجز تهران شهرهاي ديگر كنترل هوشمند آنچناني ندارند و از طرفي نيروي انساني كم است و نميتوان از نيروي انساني انتظار داشت صبح تا شب معابر را كنترل كند. فقط هم تهران است كه تعداد ماموران كافي را دارد. آنهم به آن دليل كه اعتباراتش بر عهده شهرداري است.»
نقاط حادثهخيز
در تعداد نقاط حادثهخيز كشور اختلاف نظر وجود دارد. هاديانفر روز گذشته در صحبتهايش تعداد اين نقاط را 2 هزار و 852 اعلام كرد كه به گفته او بسياري از آنها كشنده هستند. او همچنين تعداد اين نقاط در شهرها را يك هزار و 937 نقطه اعلام كرده است. وزارت راه ، نقاط حادثهخيز كشور را هزار و 580 نقطه اعلام كرد، در حاليكه به گفته حسن مومني، رئيس پليس راه تعداد نقاط شناسايي شده سه هزار و 392 نقطه بوده است و حدود هزار و 500 نقطه پرتصادف هستند.
به گفته هادي هاشمي نقاط حادثهخيز كشور بسيار زياد هستند و سالهاي سال است كه به بهانههاي مختلف تغييري نكرده است.: «آمارهاي پليس درستتر هستند. البته بايد ببينيد براساس چه استانداردهايي اين نقاط مشخص شدهاند. تعريفي كه در يك كشور پيشرفته از نقطه حادثهخيز دارد كاملا با ما متفاوت است و ما اگر بخواهيم با استانداردهاي جهاني اين نقاط را شناسايي كنيم بايد اين اعداد را احتمالا ضربدر 50 كنيم.»
او عامل اصلي تصادفات را كمبود راه و نامناسب بودن راهها ميداند و ميگويد: «از زماني كه وزارت مسكن و وزارت راه باهم ادغام شدند و شد وزارت راه و شهرسازي، تقريبا ميتوان گفت وضعيت راه كشور رها شده است و فقط در اينباره صحبت ميكنند. در كشور بهازاي 100 كيلومتر مربع 5.2 كيلومتر راه داريم. در سال 2014 نرخ راه پاكستان 38 و در آفريقاي جنوبي 78 بود. از طرفي تراكم ترافيك هم به دليل كمبود راه در كشور زياد است و طي كردن مسافتهاي كوتاه چندين برابر زمان ميبرد. اين مسائل باعث ميشود نظم ترافيكي بههم بخورد و آستانه تحمل رانندهها پايين بيايد و تهاجمي رانندگي كنند. همه اين مسائل با هم حادثه به بار ميآورد.»
آمارها چه ميگويند؟
* به گفته هاديانفر 75درصد تلفات جاني تصادفات در مسيرهاي اصلي كشور اتفاق ميافتد.
* 60درصد تمامي تصادفات در 30 كيلومتري شهرها هستند و 33درصد تصادفات هم واژگوني در جاده است.
* در هفت ماهه سال ۱۴۰۰ تعداد ۱۰ هزار و ۲۵۶ نفر جان خود را از دست دادند و در هفت ماهه امسال ۱۱ هزار و ۷۳۴ نفر؛ یعنی ۱۴درصد افزایش فوتي كه در 12 سال گذشته بيسابقه بوده است.
* مجروحین تصادفات هم ۲۱درصد افزایش داشتند و این یعنی امسال ۲۲۸ هزار نفر در تصادفات رانندگی مجروح شدند.
* بر اساس آمار حوادث و تلفات جادهاي كه توسط پژوهشكده آمار در سال 98 منتشر شد از سال 92 تا 97 تعداد تصادفات فوتي در كشور يك سير نوساني ملايم را تجربه كرده است و تعداد تصادفات فوتي بين 14 هزار و 500 و 13 هزار و 700 متغير است. اما در سال 98 با وجود افزايش وسايل نقليه، تعداد تصادفات فوتي روند كاهشي را تجربه كرده و به 11 هزار و 400 عدد تصادف فوتي رسيده است.
* در سال 99 به دليل شيوع كرونا و كاهش تردد وسايل نقليه در جادهها و شهرها، تعداد جانباختگان تصادفي 20.5درصد كاهش داشته است.
