روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی| ایرانیان کانادا اگر کنار هم جمع شوند، میتوانند شهری به بزرگی کاشان یا حتی کمی با ارفاق، استانی به بزرگی ایلام را از نظر جمعیتی ایجاد کنند. تعداد ایرانیان در این شهر، آنقدر زیاد است که همانطور که لسآنجلس را برخی «تهرانجلس» مینامند؛ تورنتو را نیز «تهرانتو» میخوانند. این در حالی است که رابطه ایران و کانادا با هم تلاطمهای زیادی دارد و از سال 1382 دچار تنش شدید شده و از سال 1391، رابطه سیاسی بین دو کشور کاملا قطع است.
این روابط حتی در سالهای اخیر، بهطور مشخص بعد از ماجرای هواپیمای اوکراینی که بخش بزرگی از مسافران آن، در نهایت میخواستند به کانادا بروند و یا حتی اتباع کانادا بودند؛ بدتر نیز شده است. از سوی دیگر در بخشی از افکار عمومی ایران بهخصوص بعد از فرار محمدرضا خاوری به این کشور در سال 1390، این کشور بهعنوان مامنی برای متهمان یا بزهکاران بزرگ نیز شناخته شده است. با همه اینها نمیتوان منکر اهمیت کانادا چه در سطح جهانی و چه برای ایرانیان شد.
آمارهای منتشر شده در سالنامه مهاجرتی ایرانیان در سال 1401 نشان میدهد که میزان مهاجران ایرانی در کانادا در طول سی سال اخیر، دستکم هفتبرابر شده است؛ شاخصی که در هیچیک از کشورهای دیگر، حتی ترکیه نیز دیده نمیشود. به استناد همین دادهها میتوان گفت که در فاصله سال 2010 تا 2021، حدود 100 هزار ایرانی اقامت دائم کانادا را گرفتند و 103 هزار نفر اجازه اقامت موقت کاری و تحصیلی را بهدست آوردند که تقریبا برابر با کل 31 کشور اتحادیه اروپاست.
از سوی دیگر کانادا یکی از اعضای گروه هشت کشور صنعتی جهان است و از نظر اقتصادی در میان ده کشور بزرگ جهان قرار گرفته و جای نهم را در اختیار دارد. از اینرو بود که تصمیم گرفتیم این هفته، این کشور را بهطور خلاصه برای شما معرفی کنیم و از سوی دیگر بهصورت جزیی، کیفیت زندگی در برخی از شهرهای منتخب آن را نیز با هم مقایسه کنیم.
چهارمین درآمد سرانه اسمی بالا در سطح جهان به مدد منابع طبیعی فراوان و البته تجارت بینالمللی گسترده و پانزدهمین رتبه برتر در شاخص توسعه انسانی و کشوری با شاخص مطلوب از نظر آزادی مدنی و برابری جنسیتی و پایداری محیط زیستی اما دارای بحران در زمینه حقوق مردم بومی و نیز نگرانیهایی مربوط به مردمان کبکی که عمدتا فرانسوی زبان هستند، نفوذ آمریکا و انگلیس بر سیاست خارجی و آمریکا در حوزه فرهنگ و اقتصاد و البته چالشهای سیاسی اقتصادی در حوزههایی مثل بهبود کیفیت مراقبتهای بهداشتی، آموزش و خدمات اجتماعی. این خلاصه فواید و کاستیهای کانادا است. کشوری که این هفته، تلاش میکنیم جغرافیا و تاریخ و سیاست و اقتصاد و چند نکته جالب در مورد آن را به طور مختصر با هم مرور کنیم. ده نکته در مورد این کشور را با هم بخوانیم:
یک: کشورهای معدودی در این جهان هستند که شرق و غربشان به دو اقیانوس میخورد و یکی از آنها کانادا است. کشوری که دومین کشور بزرگ جهان پس از روسیه است. با 9.98 میلیون کیلومتر مربع مساحت که یعنی حدودا 6 برابر ایران. مرز جنوبی و غربی این کشور با ایالات متحده آمریکا طولانیترین مرز زمینی دو کشور در جهان است: 8 هزار و 891 کیلومتر. یعنی از تهران تا حدودا لندن در یک خط مستقیم؛ البته رفت و برگشت!
دو: بومیان هزاران سال است که به طور دائم در محلی که این روزها کانادا نامیده میشود سکونت داشتند و جنایات زیادی نیز در حق آنان شده است. درست مثل آمریکا. یکی از آنها در همین اواخر فاش شد و مشخص شد که کلیسای کاتولیک از طریق به اصطلاح مدارسی که در این کشور تاسیس کرده بوده باعث مرگ هزاران کودک بومی شده است. موضوعی که به عذرخواهی پاپ در سفری که به این کشور داشت انجامید.
سه: تاریخ آن را اگر بخواهیم به طور خلاصه به شما بگوییم باید به قرن شانزدهم اشاره کنیم که استعمارگران بریتانیایی و فرانسوی به سواحل اقیانوس اطلس آن رسیدند و در این مناطق ساکن شدند. با این حال در نتیجه درگیریهای مسلحانه فرانسویها تقریبا تمام مستعمرات خود را نه فقط در کانادا که در آمریکای شمالی در سال 1763 واگذار کردند. در سال 1867 با اتحاد سه مستعمره کانادا از طریق یک کنفدراسیون یک واحد فدرال به نام کانادا تاسیس شد و بعد از آن نسبت به افزایش سطح قلمروی خود اقدام کرد و در نهایت؛
در سال 1931 کشوری به نام کانادا، با استقلال قانونی از بریتانیا تاسیس شد که این استقلال، در سال 1982 با یک قانون اساسی مستقل به رسمیت شناخته شد ولی هنوز هم کانادا یکی از کشورهای مشترکالمنافع است یعنی در اتحاد بریتانیا قرار دارد و از این رو ملکه بریتانیا را ملکه خود میداند. ضمنا باید توجه داشت که استعمار فرانسوی به طور کلی از این کشور رخت برنبسته است و به طور مشخص در ایالت کبک، همچنان اصلیترین فرهنگ و زبان، فرانسوی است.
چهار: کانادا از نظر سیستم اقتصادی بازارمحور خود شبیه آمریکا است. موافقتنامه تجارت آزاد کانادا و ایالات متحده در سال 1989 و موافقتنامه تجارت آزاد آمریکای شمالی در سال 1994 (که شامل مکزیک میشود) به طور چشمگیری باعث افزایش تجارت و یک پارچگی اقتصادی بین ایالات متحده و کانادا شده است. حجم تجارت در دو کشور در سال 2017 به حدود 700 میلیارد دلار و سرمایهگذاری دوجانبه در دو کشور به حدود 800 میلیارد دلار رسیده است.
کانادا بزرگترین تامین کننده خارجی انرژی ایالات متحده از جمله نفت، گاز طبیعی و برق و منبع اصلی واردات اورانیوم آمریکا است.از زمان جنگ جهانی دوم به بعد، رشد چشمگیر بخشهای تولید، معدن و خدمات این کشور را از یک اقتصاد عمدتا روستایی به یک اقتصاد عمدتا صنعتی و شهری تبدیل کرد. در حال حاضر 70 درصد از کل درآمد کانادا از بخش خدمات است و سه چهارم نیروی کار این کشور در بخش خدمات فعالیت دارد.
شاید برایتان عجیب و جالب باشد ولی این کشور دارای منابع مهم نفت و گاز است که بیشتر از استانهای غربی آن به ویژه آلبرتا به دست میآید. کانادا اکنون از نظر ذخایر اثبات شده نفت پس از ونزوئلا و عربستان سعودی رتبه سوم را در جهان دارد و هفتمین تولیدکننده بزرگ نفت جهان است.با توجه به منابع طبیعی فراوان، نیروی کار بسیار ماهر و سرمایه مدرن، کانادا از سال 1993 تا 2007 از رشد اقتصادی خوبی برخوردار بود.
بحران اقتصادی جهانی 08-2007، اقتصاد کانادا را در اواخر سال 2008 وارد رکود شدید کرد و به نظر میرسد که این کشور هنوز هم نتوانسته از تبعات آن بحران به درستی بیرون بیاید. میزان تولید ناخالص داخلی واقعی این کشور (بر اساس شاخص برابری قدرت خرید) دو هزار میلیارد دلار است، تورم این کشور در شرایط فعلی 8/6 درصد است. با این حال بحرانهایی مثل بیکاری 5/31 درصدی جوانان و حدود 10 درصد جمعیت زیر خط فقر نیز این کشور را از نظر اقتصادی تهدید میکند.
پنج: و اما برسیم به آن نکات جالب توجه. نام کانادا از لغتی به نام کاناتا گرفته شده که به معنای دهکده یا سکونتگاه است. آن چه در میانه پرچم کانادا میبینید برگ افرا است که از دیرباز نماد کانادا بوده است. در حالی که 100 نوع افرا در جهان وجود دارد؛ 10 نوع از آن بومی آمریکا هستند.
شش: سلبریتی کانادایی کم نداریم و مخصوصا سلبریتیهای کانادایی که در آمریکا زندگی میکنند. اگر مشهورترین سلبریتی این کشور را سلن دیون بدانیم، در کنار این خواننده میتوانیم به کیانو ریوز، جاستین بیبر، دریک و جیم کری نیز اشاره کنیم.
هفت: در مورد آمار مهاجرت ایرانیان به کانادا صحبت کردیم و خوب است بدانید که مهاجرت پذیری کاناداییها فقط مختص ایرانیان نیست. بین سالهای 1990 تا 2008 جمعیت کانادا 5 میلیون نفر افزایش پیدا کرده که سهم قابل توجهی از آن را مهاجران تشکیل میدهند. جالب خواهد بود اگر بدانید که فقط 2/1 میلیون نفر از جمعیت 40 میلیونی این کشور، به زبان چینی صحبت میکنند!
هشت: از نظر جغرافیایی گفتیم که کانادا دومین کشور بزرگ جهان است ولی جالب است بدانید که بدون در نظر گرفتن دریاچههای این کشور، کانادا به چهارمین کشور بزرگ جهان تبدیل میشود. در واقع دریاچهها بخش زیادی از مساحت این کشور را تشکیل میدهند. و کانادا بالاترین نسبت آب شیرین به مساحت در جهان را دارد.
9 : از نظر معماری و راهسازی نیز این کشور عجایبی دارد. مثلا در تورنتوی کانادا یک شهر زیرزمینی به نام PATH با مجموعهای از ایستگاههای مترو و حتی ساختمانهای اداری وجود دارد تا در زمستان قابل استفاده باشد. این شهر 371 هزار متر مربع فضای خردهفروشی هم دارد. از سوی دیگر یک بزرگراه در این کشور وجود دارد که از اقیانوس آرام تا اقیانوس اطلس کشیده شده و چهارمین بزرگراه بزرگ جهان است و 7 هزار و 700 کیلومتر طول دارد.
10: در این سرمای زمستان این مطلب را با سردترین دمای ثبت شده در کانادا به پایان ببریم. منفی 63 درجه سانتیگراد. بله. قدر گرما را بدانید!
