روزنامه هفت صبح، رامتین لطیفی | طوفان دیپلماتیک تعبیر درست و به جایی است که میتوان برای توصیف شرایط فعلی فیما بین آمریکا و چین به کار برد. درست در روزی که ینس استولتنبرگ، دبیر کل ناتو در مورد خطر نظامی چین و روسیه و افزایش همکاری میان این دو کشور به اعضای این پیمان نظامی هشدار داد، خبری مبنی بر ورود یک بالون جاسوسی چینی بر فراز آسمانهای آمریکا بر خروجی رسانههای خبری قرار گرفت.
چین اصرار دارد که این گوی سفید پرنده تنها یک کشتی هوایی غیرنظامی است که بیشتر برای امور هواشناسی کاربرد دارد و ورود آن به مرزهای آمریکا سهوی و به علت جریان باد بوده است چرا که این کشتیهای فضایی توان فرمانپذیری ندارند و به ویژه در سفرهای طولانی، به راحتی از مسیر خود خارج میشوند. با این حال مقامات ایالات متحده بدون هیچ شک و شبههای تاکید دارند که این توضیحات، واهی و این جسم پرنده نیز یک بالون جاسوسی است. مقامات پنتاگون در مورد ادعای دیگر چینیها مبنی بر ورود سهوی این بالون به مرزهای آمریکا هم میگویند این بالون که حامل تجهیزات نظارتی و حسگرهای دقیق است، توانایی هدایت و فرمانپذیری دارد و میتواند مسیر خود را تغییر دهد.
مسبوق به سابقه
بالونها یک ابزار جاسوسی بسیار قدیمی هستند و جالب است بدانید عمر آنها به قرنها پیش باز میگردد اما بیش از هر زمانی در دوران جنگ جهانی دوم به آنها رجوع شد. هم آمریکا در ادوار مختلف از این بالونها برای جاسوسی از کشورهای دیگر استفاده کرده و هم کشورهای دیگر این جسم پرنده را به سمت مرزهای آمریکا به پرواز درآوردهاند.
طی سالهای آغازین جنگ جهانی دوم، هزاران بالون جاسوسی ژاپنی که به بمب نیز مجهز بودند به سمت پایگاههای نظامی آمریکا روانه شدند اما پایین بودن درصد موفقیت این عملیات سبب شد در ماههای متاخر جنگ، اینگونه از حملات نظامی متوقف شود. پس از پایان جنگ بالونهای ژاپنی توسط آمریکاییها بررسی و با تقویت و طراحی مجدد به کار گرفته شدند. ارتش آمریکا در آن سالها قادر بود قطاری از بالونهای جاسوسی به طول ۱۸۲ متر را در آسمان تشکیل دهد و این قطار را به مقصد کشورهایی که قرار بود مورد جاسوسی قرار بگیرند گسیل دهد.
آمریکا از این ابزار، بیشتر برای جاسوسی از اتحاد جماهیر شوروی در دوران جنگ سرد بهره میبرد. رفته رفته و پس از فروپاشی شوروی استفاده کشورهای مختلف از بالونهای جاسوسی کاهش چشمگیری پیدا کرد اما در سالهای اخیر و به ویژه از سال ۲۰۱۵ تاکنون، استفاده چین از این ابزار به طور جدی افزایش داشته است. دلیل اصلی این امر، پایین بودن هزینه ساخت این ابزار عنوان شده است.
از اتاق بیضی تا شبکههای اجتماعی
گزارشها حاکی از آن است که مقامات پنتاگون پیش از ورود این بالون به مرزهای آمریکا، آن را شناسایی کرده بودند و از روز شنبه هفته گذشته، متوجه ورود این بالون به نواحی شرقی آلاسکا شدند. سپس در روز سهشنبه هفته پیش و طی یک گزارش محرمانه، جو بایدن را از ورود این پرنده چینی به آمریکا آگاه کردهاند.
بایدن این گزارش را با آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا و وندی شرمن، معاون او مطرح میکند و این ۲ نفر طی روز چهارشنبه با مقامات چینی در مورد این موضوع گفتوگو میکنند. ظهر پنجشنبه این خبر در رسانهها و فضای مجازی درز میکند و عصر همان روز، دبیر مطبوعاتی پنتاگون این خبر را تایید میکند و میگوید «ما پیشتر از این موضوع آگاه بودیم و پیش از ورود این بالون برای جمعآوری شواهد و حفاظت از اطلاعاتی که میتوانست کشور ما را به خطر بیاندازد اقدام کردیم و جایی برای نگرانی وجود ندارد.»
بزنیم یا نزنیم؟
بر اساس نقل قولهای مقامات ارشد دولت، جو بایدن در ابتدا از سران پنتاگون خواست تا با موشک به این بالون شلیک و آن را معدوم کنند. اما مقامات پنتاگون و مشاوران نظامی بایدن از او درخواست کردند که در این فرمان تجدیدنظر کند چرا که ساقط کردن این بالون میتواند برای مردم خطر داشته باشد. گزارشها نشان میدهد که این بالون با وزنی در حدود ۴۵۳ کیلوگرم و حجمی به وسعت ۳ اتوبوس بزرگ، در ارتفاع ۱۸۶۰۰ متری در حال پرواز است و از آنجایی که محل سقوط این بالون غیرقابل کنترل است، فرود این جسم به روی زمین ممکن است جان عدهای را به خطر بیاندازد.
البته برخی از مشاوران نظامی و اطلاعاتی دولت نیز، انهدام این بالون را احمقانه خواندند و گفتند بهتر است این بالون توسط هواپیماهای آمریکا تعقیب شود و در محلی که خطری برای مردم وجود نداشته باشد، آن را به طور سالم فرود بیاورند و اطلاعات ضبط شده و مخابره شده را بررسی کنند. مقامات پنتاگون میگویند هیچ کدام از این کارها لزومی ندارد چرا که حسگرهای موجود در این بالون نمیتوانند اطلاعاتی بیشتر از آنچه ماهوارههای چینی جمعآوری میکند را به دست بیاورد و به همین دليل پرواز اين بالون بر فراز آسمانهای آمریکا، خطر مهمی در پی ندارد.
منتقدان چه میگویند؟
با مخابره این خبر در رسانهها و موجی که در شبکههای اجتماعی آمریکا به راه افتاد، سران حزب جمهوریخواه، به ویژه دونالد ترامپ آتش بیار معرکه شدند و میگویند عدم انهدام این بالون، نشانه ضعف بایدن و آمریکا در مقابل شی و چین است. البته پس از این سخنان ترامپ، برملا شد که در دوران ریاستجمهوری او نیز ۲ بالون چینی وارد خاک آمریکا شده بودند و چون این اتفاق رسانهای نشد، ترامپ ترجیح داد این مسئله مسکوت باقی بماند و موشکی به سمت این بالونها شلیک نشود.
همچنین نیکی هیلی، نماینده دولت ترامپ در سازمان ملل که به احتمال زیاد خبر نامزدی او برای انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ را به زودی خواهیم شنید گفت که باید هرچه زودتر این بالون ساقط و سفر بلینکن به چین لغو شود و بایدن نیز چین را برای این خطا پاسخگو کند. البته باید بگوییم طی اعلام وزارت خارجه آمریکا، سفر بلینکن دقایقی پیش از این توئیت نیکی هیلی لغو شده بود.
به روایت ژنرال
جان فراری، ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا نظری برخلاف روایتهای موجود دارد و میگوید پرواز بالون چینی بر فراز آسمان آمریکا چندان هم بیخطر نیست و ممکن است در آینده تهدیداتی را برای این کشور به همراه داشته باشد. به گفته او این پرواز میتواند ۲ دستاورد برای چینیها به ارمغان آورد.
دستاورد اول تحلیل نحوه شناسایی اجسام پرنده توسط ارتش آمریکا و پنتاگون است که به آنها این امکان را میدهد که نقاط ضعف و قوت آمریکا را ارزیاب و پرندههای جدید را به گونهای طراحی کنند که قابل شناسایی نباشند. نکته دوم ضبط تشعشعات الکترومغناطیسی موجود در سطح زمین است که ماهوارهها قادر به شنود آن نیستند و این اتفاق ممکن است امکان شناسایی نحوه ارتباط سیستمها و پایگاههای تسلیحاتی با یکدیگر را برای چینیها فراهم سازد. از این رو پرواز بالون چینی در آسمان آمریکا میتواند تهدیدی برای امنیت این کشور به حساب بیاید.
