روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی| «خدا را شکر تا اینجای کار پاییز و زمستان خوبی داشتیم» این جمله را مردم شهرهای زیادی میگویند؛ از جمله تهران که حداقل نسبت به سال گذشته زمستان و پاییز پربارشتری داشتهاند اما آیا این وضعیت در مورد تمام شهرها و مناطق ایران صدق میکند؟
آمارها به این سوال جواب منفی میدهند اما این همه ماجرا نیست، مرور وضعیت بارش در مناطق مختلف نکتههای جالبی دارد که محمد درویش هم در توئیتی به آنها اشاره کرده است. او با انتشار وضعیت بارشها تا روز 15 بهمن هم به وضعیت متفاوت مناطق مختلف اشاره کرده و هم به نوعی به ماجرای احتمال ترسالی و تمام شدن کابوس خشکسالی پرداخته است. نکتههایی که در جدولی که او منتشر کرده دیده میشود مرور میکنیم:
* برپایه ریزشهای آسمانی کشور تا ۱۵ بهمن ۱۴۰۱، در حالی که ۱۰ استان در شرایط ترسالی هستند، ۲۱ استان خشکسالی را تجربه میکنند. اما با این تفاوت که شدت خشکسالی در استانهای بحرانی قزوین، اردبیل و قم بین ۱۰ تا ۲۰درصد کاهش یافته که مدیون بارشهای مناسب هفته گذشته است.
* وضعیت بارشها در ۲ استان اصفهان و چهارمحال و بختیاری ۲۰درصد بهبود یافته و اینک مقدار ریزشهای آسمانی این دو استان ۱۶ و ۱۸درصد بهتر از میانگین ۵۴ساله است. وضعیتی که اگر تداوم یابد و ذخیره برف محفوظ ماند، شاید ایرانیها زایندهرود را در بهار تا گاوخونی جاری ببینند.
* کلاً میانگین نسبتا نرمال بارندگی کشور، مدیون نیمه جنوبی ایران است که معمولا در مقایسه با شمال از بارندگی کمتری برخوردار است، اما در ۱۴۰۱ ظاهراً اوضاع وارونه شده است!
* همچنین یک اتفاق امیدوارکننده برای اهالی حوضه آبخیز دریاچه ارومیه آن است که از شدت خشکسالی در کردستان که اصلیترین منبع تغذیه دریاچه است، حدود ۵۰درصد کاسته شده است.
* در کل همچنان میزان ریزشهای آسمانی کشور ۹درصد کمتر از میانگین درازمدت و ۱۳درصد کمتر از سال گذشته در چنین روزی بوده است؛ واقعیتی که نشان میدهد اگرچه اوضاع هنوز بهتر از گذشته نیست اما روند بارشها در بهمن مانند دیماه برای اغلب مناطق کشور، بهتر از حد انتظار بوده است چرا که تا قبل از زمستان، پیشبینی یک خشکسالی بسیار شدید برای کل کشور میشد. اما حالا درجه خشکسالی بسیار خفیف شده است.
* مطابق آخرین دادههای منتشر شده از سوی شرکت مدیریت منابع آب ایران، از ابتدای سال آبی - اول مهر ۱۴۰۱ - تا هشتم بهمن در مجموع 40درصد از ظرفیت مخازن پر شده که این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، شش درصد کاهش را نشان میدهد.
* در مجموع وضعیت 14سد نسبت به سال قبل بهتر شده یا تغییری نکرده که بهترین وضعیت را سدهای تنگاب - استان فارس- و رودبار - استان لرستان- دارند که اندوخته آبی آنها به ترتیب 105 و 64درصد بیشتر از سال قبل است.
* جالب اینجاست که بدترین وضعیت را هم سد مخزنی رودبال داراب دارد که میزان انباشت آب آن به نسبت سال گذشته 77درصد کاهش را نشان میدهد. یعنی رویاییترین و جهنمیترین سدهای کشور هر دو در یک استان قرار گرفتهاند که نشانه تنوع اقلیمی خارقالعاده این استان در یک زمان است.
* همچنین میزان انباشت مجموع پنج سد اصلی استان تهران هم حدود 25 درصد نسبت به سال قبل کمتر است که هنوز این امید وجود دارد تا با توجه به بارندگیهای چند روز تا چند هفته آینده، این رقم تعدیل شود.
* در مجموع هرچند که وضعیت اغلب مخازن سدهای کشور مطلوب نیست، اما تا همین الان هم حدود 20میلیاردمتر مکعب در این مخازن آب ذخیره شده که دو و نیم برابر کل نیاز آب شرب و مصارف بهداشتی همه مردم ایران برای یکسال است.
* نکته بسیار مهمی که درویش در این بخش به آن اشاره میکند این است که «اگر اقتصاد به سمت کاهش وابستگی به آب حرکت کند، با خردمندی در حکمرانی، هرگز کابوس تشنگی نمیتواند و نباید ایرانیان را نگران کند. به عبارت سادهتر آنچه بیشتر سبب نگرانی است، نه خشکسالی طبیعی که خشکسالی مدیریتی و تداوم لجبازی با قوانین حاکم بر طبیعت ایران در طراحی چیدمان توسعه است.»
* بررسی آمارهای بارشی تا اول بهمن هم نشان میدهد در حالی که قم با کاهش ۶۵درصدی نسبت به میانگین درازمدت، بدترین خشکسالی را در بین ۳۱ استان تجربه میکند، روزگار بوشهر با ۶۱درصد بارندگی بیشتر از میانگین ۵۴ساله، کاملاً رویایی است.
