روزنامه هفت صبح، سارا سبزی | از نهم آذر امسال با مسموم شدن دانشآموزان یک هنرستان دخترانه این زنجیره آغاز شد و هنوز هم ادامه دارد. یعنی طی 76 روز. این موضوع تا امروز 9 بار فقط در مدارس دخترانه قم رخ داده و منجر به نگرانی و اضطراب خانوادهها و تجمعشان روبهروی فرمانداری این شهر شده است.
ماجرای مسمومیتها درست اواسط اعتراضات پاییز امسال با هنرستان دخترانه نور شروع شد، همان زمانی که موجی از مسمومیتهای غذایی در دانشگاههای صنعتی اصفهان، خوارزمی واحد کرج و صنعتی اراک هم اتفاق افتاد، اما دیگر در دانشگاهها ادامه پیدا نکرد. در واقع از نهم آذر تا 17 بهمن به غیر از مدارس قم چند مدرسه دیگر هم در شهرهای ساری، وردنجان، اردبیل، قوچان و تربتجام با این مشکل روبهرو شدند و در مجموع با حساب موارد مسمومیت قم، در همین فاصله 16 بار خبر مسمومیت در مدارس را شنیدهایم.
ما آماری از تعداد دانشآموزان مسموم شده در چهار مدرسه از این شانزده مدرسه را پیدا نکردیم، اما در 12 مدرسه دیگر 302 دانشآموز با علائم مسمومیت تشخیص داده شدهاند. مشابه این اتفاق دیروز در مدرسهای دخترانه در تهران هم رخ داد.(مدرسهای در محله منیریه). در بین همه شهرهایی که در آنها موارد مسمومیت گزارش شد، قم بیشتر از همه با این حادثه مبهم روبهرو بوده و موضوع آنقدر پیچیده شد که آموزش و پرورش استان روزهای سهشنبه و چهارشنبه هفته گذشته، تمام مدارس را تعطیل کرد. روز یکشنبه و دوشنبه همین هفته یعنی بعد از پنج روز تعطیلی، دوباره این اتفاق برای دانشآموزان تکرار شد. فقط در روز دوشنبه ۱۱۷ دانشآموز در بیمارستانهای قم به دلیل شکایت از علائم مسمومیت پذیرش شدند.
تقریبا در همه این ماجرا در قم، نیمی از دانشآموزان در دو ساعت اول مرخص میشوند و تا امروز برخلاف شایعههایی که درباره عوارض این مسمومیتها گفته میشد، خونریزی گوارشی، فلجی یا نابینایی اتفاق نیفتاده است. دانشآموزان مسموم شده میگویند که بعد از مسمومیت حالت تهوع، سرگیجه، سردرد و بیحسی در اندامها داشتند. بعد از حادثه مشابه در مدرسه فاطمهالزهرای قم که 17 بهمن رخ داد، گفته شد که «دانشآموزان به دلیل آشفتگی اوضاع مدرسه و با توجه به حوادث مشابه به دلیل بار روانی دچار اضطراب و استرس شدند و آنچه در مورد دانشآموزان مدرسه فاطمهالزهرا مشهود بود، بیشتر اضطراب دانشآموزان بود و کسی شرایط وخیم نداشت.»
«بگویید خرابکاری است یا نه؟»
اولین تخمینهایی که درباره منشا ماده مسمومیتزا در مدارس قم مطرح شد، گاز آمونیاک و دیاکسیدکربن بود که وزیر آموزش و پرورش انتشار گاز آمونیاک را رد کرد. به غیر از او، تا امروز کسی درباره قطعی بودن یا نبودن وجود گاز آمونیاک و دیاکسیدکربن نگفته است و تنها آتشنشانی درباره نشت گاز در موتورخانه برخی از این مدارس خبر داده است.
ماجرا آنقدر برای خانوادههای قمی نگرانکننده به نظر میرسید که تعدادی از آنها تصمیم گرفتند فعلا فرزندانشان را به مدرسه نفرستند. پدر یکی از دانشآموزان که در تجمع دیروز به فرمانداری این شهر رفت، گفته بود که « دو ماه گذشته است، باید به من بگویید که این موضوع خرابکاری است؟ شما باید امنیت فرزند من را تامین کنید. دو دختر دارم و راهحل من این است که آنها را به مدرسه نفرستم.»
«هنوز به نتیجه نرسیدهایم»
پیگیریهای ما از استانداری به نتیجه نرسید، ولی علوم پزشکی و استانداری قم در خبرهای رسمیشان میگویند که از روز اول همه آزمایشها برای شناسایی عامل این مسمومیتها انجام شده، اما هنوز به نتیجهای نرسیدهاند که بتوان گفت در مسموم شدن دانشآموزان قمی تاثیرگذار است. به غیر از مواردی که واقعی نبوده، برخی از دانشآموزان درجههای مختلفی از مسمومیت از حالت سرگیجه تا تهوع را داشتهاند و در مواردی هم برای بررسیهای بیشتر بستری شدهاند.
از روز گذشته هم دستورالعملی به مدارس فرستاده شد که طبق آن دانشآموزان اگر بویی غیرعادی احساس کردند، بدانند که چطور باید رفتار کنند. دو روز پیش هم تصویری از نامه رئیس علوم پزشکی قم به مدیر ستاد مدیریت بحران این استان منتشر شد که در آن درخواست شده بود که اگر دوباره این اتفاق رخ داد، از هوای آن مدرسه و بازدم دانشآموزان در کیسههای نایلون فریزر نمونهبرداری شود.
«یک فرضیه آزارنده»
یکی از احتمالاتی که تا امروز مطرح شده و البته هنوز هیچکس آن را تایید نکرده، دیروز از طرف یکی از پژوهشگران حوزه مطالعات اسلامی به نام نفیسه مرادی مطرح شد. او در یادداشت خود که در سایت قمنیوز منتشر شد، نوشته بود که «تمرکز این وقایع بر مدارس دخترانه، ظن خرابکاری ناشی از دیدگاههای طالبانی را تقویت میکند.
منع دختران از تحصیل در کشور همسایه با توجیهات دینی و علاقه برخی - هر چند نادر- به منش طالبانی در داخل با این استدلال که آنها اسلام واقعی را اجرا میکنند، این شبهه را تقویت میکند که هدف از این مسمومیتها ایجاد ترس و وحشت برای دختران و خانوادههایشان و مانعی برای تحصیل آنها باشد. درگیر شدن یک دبستان پسرانه استثنا این قضیه است و شیفت مخالف آن دخترانه است.»
دیروز خبرهایی غیررسمی و تایید نشده از موثر بودن افراد تندرو در این موضوع به میان آمد، اما پیگیری ما از خبرنگاران محلی به نتیجهای خلاف آن رسید چون حداقل تا امروز الگوی خاصی در این ماجرا پیدا نشده است و این اتفاقات مبهم در همه انواع مدارس دخترانه از دولتی تا غیرانتفاعی، مذهبی و هیات امنایی رخ داده است و نمیشود این شایعه را پذیرفت. به غیر از آن تعدادی از والدین دانشآموزانی که مسموم شدند، از خانوادههای مذهبی بودهاند و یا حتی خودشان طلبهاند.
این حوادث در قم از نگاه یکی از نمایندهها یعنی مجتبی ذوالنور مشکوک و حتی امنیتی است.ذوالنور دورهای رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس بوده است. نماینده دیگر قم یعنی امیر آبادی به تازگی گفته است که چون اطلاعاتی در دسترس نیست، نظری هم درباره آن ندارد، اما چیزی که در این قضیه دیده میشود این است که ماجرا بزرگنمایی شده است. قبل از این قرار بود از وزیر آموزش و پرورش درباره این مسمومیتها طرح سوال شود ولی هنوز خبری از آن نیست. فعلا تنها خبر خوب درباره این مسمومیتها این است که قرار است دسترسی به منابع اطلاعرسانی بیشتر و این سکوت 70 روزه شکسته شود.
