روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی| حدود دو هفته بعد از زلزله ترکیه، فارغ از حجم مصیبت انسانی این واقعه با نزدیک به 45 هزار کشته، یک رویداد رسانهای در این کشور برای جذب کمکهای مردمی، بهنظر مخاطبان جهانی و بهخصوص ایرانيها جالب آمده است. این رویداد «ترکیه، یکدل» نام داشت. ابتدا مختصات این رویداد را با هم بخوانیم:
شامگاه چهارشنبه ۲۱۳ شبکه تلویزیونی و ۵۶۲ ایستگاه رادیویی در ترکیه، آذربایجان و قبرس این کمپین مشترک را با حضور افراد مشهور ترکیه آغاز کردند و در طول 7 ساعت پخش زنده، این کمپین کمکهای بزرگی بالغ بر 115 میلیارد و 146 میلیون و 528 هزار لیر ترکیه (حدود 1/6 میلیارد دلار) جمعآوری شد.
اجرای این برنامه را «نیهات هاتیپ اوغلو» یا نهاد خطیب اوغلو، رئیس دانشگده الهیات و از وعاظ طرفدار دولت اردوغان بهعهده داشت و شخصیتهای تلویزیونی مثل «پلین چیفت»، «چاغلا شیکل»، «تومر دوغرو»، «نازلی چلیک»، «آچون ایلیچالی»، «ارسلان ییلماز» و «دنیز بایرام اوغلو» او را یاری میکردند.
از چهرههای شناخته شده شرکتکننده در این برنامه میتوان به «باریش آردوچ»، «بوراک دنیز»، «هانده اورچلی»، «بوراک اوزچیویت»، «ابراهیم سلیم»، «دمت اوزدمیر» و «ادا اجه» اشاره کرد. برخی سلبریتیها و هنرمندان مشهور خارجی مانند هیو جک من، مدونا، دیوید بکهام، پرنس ویلیام و همسرش کیت، جیسون موموآ، آندیا بوچلی، ناتالی پورتمن، شکیرا، درو بریمور، راسل کرو، الیجا وود و جیمی فالن نیز به این کارزار پول اهدا کردند.
در ابتدای این برنامه رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه نیز از طریق تماس تلفنی با این برنامه همراهی کرد. حتی بانک مرکزی ترکیه نیز در این برنامه مشارکت کرد و تقریبا 25درصد از کل کمک جمعآوری شده متعلق به این بانک است. همچنین هلدینگ چنگیز، یکی از 5 هلدینگ بزرگی که از شرکای تجاری ائتلاف حاکم (حزب عدالت و توسعه) هستند و به «مافیای پنجگانه» مشهورند، 3 میلیارد لیر به این کارزار پول اهدا کرد.
شهروندان ترکیه نیز با ارسال یک پیامک تحتعنوان قلب واحد(TEKYUREK) و با اهدای ۵۰ لیره ترک از طریق اپراتورهای تلفن همراه کمک نقدی خود را به زلزلهزدگان این کشور اهدا میکردند.این برنامه تلویزیونی در استودیوی مشکی رنگ سادهای برگزار شد. در دکور چند میز و تلفن مقابل شرکتکنندگان بود.
آنها پس از آنکه میزان کمک خود را اعلام کردند، با لباسهای رسمی و مشکی و با آرایش مو و صورت بسیار ساده و به دور از فضای مد و با شمایلی کاملا عزادار پشت آن میزها نشستند، با اهداکنندگان به شکل تلفنی صحبت کردند و مبالغ جمعآوری شده را یادداشت و سپس در برنامه اعلام کردند. در این برنامه یک شماره حساب واحد اعلام شد و مبالغ جمعآوری شده به سازمان مدیریت بحران و حوادث غیرمترقبه (آفاد) و هلالاحمر ترکیه (کیزیلای) واگذار شد.
پیامهای یک برنامه
پس از زلزله کرمانشاه و حضور مستقل سلبریتیهای فرهنگی، اجتماعی، ورزشی و سیاسی در این منطقه، نظام سیاسی در ایران دچار یک نگرانی از این بابت شد. بخشی از این نگرانی مربوط به خروج کمکهای امدادی از مسیر رسمی بود و بخشی دیگر مربوط به احتمال حیف و میل پولهایی که مردم کمک کردند و برخی دیگر مربوط به روند محبوبیت برخی چهرهها که لزوما در مدار سیاسی رسمی نیستند.
این موضوع باعث شد تا در رویداد اخیر یعنی زلزله خوی حتی حساب بانکی کریم باقری نیز مسدود شود. از اینروست که رسانههای حاکمیتی در ایران مثل خبرگزاریهای ایرنا و ایسنا، بهشدت از این برنامه استقبال کردند اما با وجود اینکه چنین برنامهای جالب توجه است باید به این موضوعات نیز توجه کرد:
یک: همانطور که خبرگزاری ایسنا نیز گفته، دلیل عدم اقبال به چنین برنامههایی در ایران، کاهش میزان اعتماد به برخی از نهادهای امدادرسان حاکمیتی است.
دو: دلیل دیگر عدم امکان برگزاری این رویدادها در ایران آن است که همانطور که ایسنا هم نوشته: «از عادات بینندگان بخشهای خبری تلویزیونی در کشور ما این است که در بستهای خبری شاهد تقبیح سلبریتیها و اظهارنظرهای نسنجیدهشان درباره مسائل سیاسی کشور باشند که قرار است در بخشهای خبری به آنها پاسخ محکمی داده شود. همان سلبریتیهایی که شاید دقایقی بعد فیلم و سریالشان از تلویزیون پخش شود. با این شعار که سلبریتی نباید در مسائل سیاسی کشور دخالت کند. حال آنکه اگر چندی بعد همان چهره اظهارنظری در حمایت داشته باشد در همان بخش خبری به شکل اغراقآمیزی تجلیل خواهد شد.»
سه: موضوع سوم هم این است که اگرچه ترکیه، این برنامه را اجرا کرده ولی کمکرسانی از مسیرهای دیگر را ممنوع نکرده است کما اینکه همانطور که سایت کردپرس نوشته: «بهنظر میرسد حکومت ترکیه این کارزار را برای رقابت با کارزار محبوب AHBAP بهراه انداخت که از اولین سازمانهای کمک به زلزلهزدگان بود و از همان ساعتهای ابتدایی در منطقه زلزلهزده حضور پیدا کرده بود. رئیس این سازمان هالوک لوند از خوانندگان مردمی ترکیه و از منتقدان شدید دولت است.»
