روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی| دو ماه و 11 روز دیگر تکلیف آنهایی که سال پیش برای لاتاری آمریکا اقدام کردند روشن میشود و از آنجایی که این اولین دوره پرشور لاتاری بعد از کرونا است ماجرا اهمیت بیشتری پیدا میکند مخصوصا وقتی بدانیم ایران یکی از کشورهایی است که هم مردمش اشتیاق زیادی برای برنده شدن در بختآزمایی دریافت گرینکارت آمریکا دارند و هم شانسشان به نسبت بعضی کشورها بسیار بالاتر است.
چرا که یکی از اصلیترین فاکتورهایی که شانس برنده شدن در لاتاری گرینکارت آمریکا را بالا میبرد و در واقع سهمیه کشورها را تعیین میکند میزان مهاجرت مردم یک کشور از راههایی غیر از لاتاری به آمریکا است که هر چقدر بیشتر باشد سهمیه آن کشور برای لاتاری کمتر میشود. همین عامل هم شانس چینیها و هندیها را آنقدر کم کرده که در سالهای اخیر آن را به صفر رسانده است. مرور بعضی عدد و رقمها در مورد لاتاری مخصوصا آنهایی که به ایران مربوط است جالب به نظر میرسد، مخصوصا اگر این اطلاعات را براساس سالهای مختلف بررسی کنیم و ببینیم که چطور لاتاری گرینکارت آمریکا میتواند آینه تحولات جهانی باشد.
اینطور که یکی از موسسههای مهاجرتی داخلی تخمین زده، پاییز سال گذشته یعنی سال ۱۴۰۰ دست کم یک میلیون و 400 هزار ایرانی در لاتاری شرکت کردهاند؛ عددی که بیراه به نظر نمیرسد چون وقتی آمارهای رسمی سالهای اخیر را که از سوی وزارت امور خارجه آمریکا منتشر میشود مرور میکنیم میبینیم ایرانیها مدتهاست حضور پرشوری در این بختآزمایی دارند، حضوری که از حدود هشت سال پیش به شدت اوج گرفته و مرز یک میلیون نفر در سال را پشت سر گذاشته است یعنی سالهای اخیر تعداد ایرانیهایی که در قرعهکشی گرینکارت آمریکا شرکت میکنند یک جهش معنادار داشته و در سال 2018 یا همان 1397 به بیشتر از یک میلیون و 600هزار نفر رسیده است که از این تعداد بیشتر از 6 هزار نفر در این قرعهکشی برنده شدند.
بعدتر اما کرونا باعث کاهش تعداد شرکت کنندهها طی دو سال شد و حالا دوباره شاهد اوجگیری حضور ایرانیها در لاتاری هستیم. با توجه به آمارهای اخیر و تخمینهای جدید میتوان گفت که امسال نزدیک به 1.5 درصد ایرانیها در لاتاری شرکت میکنند یعنی حدود 5 برابر یمنیها و عراقیها و حدود دو برابر مردم اتیوپی! در واقع ایران بعد از غنا و ازبکستان بیشترین آمار ثبتنام کنندههای لاتاری را دارد و اوکراین و مصر در رتبههای بعدی ایستادهاند تا برای حضور در فهرست 55 هزار نفرهای که هر سال گرینکارت آمریکا را از طریق قرعهکشی دریافت میکنند حضور داشته باشند. سرنوشت این افراد البته دو سال دیگر معلوم میشود.
به طور کلی اگر همه برندههای لاتاری 10سال گذشته را بر اساس وطنشان سرشماری کنیم مصریها مجموعا بیشترین تعداد برنده را در میان همه دنیا داشتهاند با نزدیک به ۱۱۲هزار نفر از این نظر ایران در جایگاه هشتم نشسته و حدود ۴۵ هزار نفر را در این 10سال با این ویزا راهی آمریکا کرده. ولی نکته جالب این است که دور قبل که ایرانیها برای لاتاری ثبتنام میکردند به جایگاه پنجم دنیا رسیده بودند. رتبه ما، روسها، اوکراینیها و مصریها در این 10سال بارها جابهجا شده و تغییر کرده؛ گاهی اول جدول و گاهی آخر. ماجرای این 10سال چیست؟ چطور آنچه در این مدت سرنوشت کشورها را به آمریکا پیوند زده میشود بررسی کرد؟
امسال که نه ولی دو سال پیش، وقتی افراد برای لاتاری 2022 اقدام میکردند بعد از مصریها این الجزایریها و ازبکها بودند که بیشترین ویزای آمریکا را از مسیر لاتاری بردند. بعد از آن روسیه و ایران در جایگاههای چهارم و پنجم قرار داشتند. حالا با در نظر داشتن این نکته که لاتاری هر سال محصول لحظه ثبت نام و شرایط مسلط سیاسی دو سال پیش از این است، بیایید وضعیت را با 10سال قبل مقایسه کنیم.
لاتاری 2012، لاتاری بیخیر و برکتی برای همه مردم دنیا بود چراکه میزان جذب مهاجر از طریق بخت آزمایی به طور کلی پایین آمد. آن سال اوکراینیها بیشترین تعداد برنده لاتاری را داشتند (برابر 6424 نفر) و بعد از آن ایرانیها با 6029 برنده به رتبه دوم رسیدند. چرا اوکراین آن روزها چنین آمار بالایی ثبت کرد؟
این ماجرا بیارتباط با حوادث انتخابات در این کشور در دو سال قبل و همزمان با ثبتنام گرینکارت این سال نبوده. آن روزها بسیاری از اوکراینیها بعد از یک انقلاب مهم باید برای اولینبار در انتخابات شرکت میکردند اما به دلیل کوتاهی دولت در مبارزه با فساد و شکست در برقراری ارتباط با اتحادیه اروپا سرخوردگی زیادی بین رایدهندگان وجود داشت. طوری که هیچکدام از کاندیداها آرای لازم برای پیروزی را به دست نیاوردند و به دور دوم کشیده شد. به موازات در ایران هم انتخابات سال 1388 برگزار شد که تبعات خاص خود را به دنبال داشت.
به مرور زمان شکل این نقشه تغییر کرده. یکسال بعد از این ایران از نظر برندگان لاتاری در جایگاه اول، نپال در رتبه دوم و اوکراین در جای بعد قرارگرفته است. به دنبال آن هم مصر و اتیوپی قرار گرفته که حدودا 1000 نفر به تعداد برندگانشان اضافه شده اما هنوز نتوانسته به سه کشور اول برسد.
تعداد برندگان سال 2014 (یعنی افرادی که سال 2012 ثبتنام کردند) نشان میدهد وضعیت در کامرون و لیبریا مردم را به سمت مهاجرت به آمریکا تشویق کرده چرا که به یکباره رتبه اول و دوم در همان سال به ترتیب به این دو کشور رسیده. همچنین رشدی در آمار برندگان مصر دیده میشود که باعث شده ایران و اوکراین به رتبههای بعدی برسند و جای خودشان را به مصر بدهند.
سال 2016 وضعیت مشابهی بین ایران، اوکراین، مصر، نپال، اتیوپی و ازبکستان وجود داشته که باعث شده تعداد برندگان این کشورها حدودا بین 4000 تا 4500 نفر در نوسان باشد. این سال نیز بیشترین برندگان کل دنیا از ایران بودند.
سال 2017 شاهد اضافه شدن ترکیه به جمع کشورهای پرطرفدار لاتاری هستیم. آن سال روسیه و ایران مشترکا دارای بیشترین تعداد برنده و با فاصله بسیار کمی ترکیه و آلبانی به جمع کشورهای اول این جدول اضافه شده بودند که همان سال هم از این لیست خارج شدند و تعداد برندگانشان کاهش یافت.
سال 2019 مصر از همگی کشورها جلو زد و بعد از آن روسیه و سپس ایران قرار گرفت. این سال در تعداد برندگان ایران شاهد یک کاهش چشمگیر هستیم. چه وقایعی باعث شد که مصر با چنین موج مهاجرتی روبهرو شود؟ موجی که هنوز هم مهار نشده و هشدارها برای خروج بسیاری از دانشجویان، پزشکان و نخبههای مصری ادامه دارد؟ برای اینکه ببینیم چه وقایعی چنین نتایجی را در این کشور آفریقای شمالی رقم زد باید اول یادمان باشد که مصر دهه دوم سال 2000 را با یک انقلاب شروع کرده بود. انقلابی که کمکم بسیاری از انقلابیون را از خود ناامید و ناکام کرد.
آنهایی که سال 2019 برنده لاتاری شدند، در واقع سال 2014 برای این رقابت ثبتنام کرده بودند. آن روزها چه حوادثی در جریان بود؟ یکی از مهمترین رویدادهای آن سال یورشهای اوت ۲۰۱۳ است که از مرداد ماه شروع شد و شدت و غلظت تحصنها و کشتارهایی که خود وزارت بهداشت دولت هم آمار آنها را تایید میکرد تا مهرماه با سرکوب دانشجویان ادامه داشت. در انتخاباتی که سال بعد (2014) برگزار شد بسیاری از احزاب سیاسی ازجمله اخوانالمسلمین نامزدی نداشتند و در چنین فضایی بود که سیسی که از ارتش به تازگی بیرون آمده بود، روی صندلی قدرت نشست.
نکته برندگان لاتاری در سال 2021 این است که به جز مصر که مثل قبل در راس جدول مانده بود، شرایط در سودان، الجزیره و روسیه هم تغییر کرده و تعداد برندههای همه این کشورها برابر با 6 هزار نفر بود. بعد از آنها ایران و سپس اوکراین و ازبکستان در جایگاههای بعد قرار گرفتند.
تعداد برندگان ایرانی در سال 2021 نسبت به سالهای قبل کاهش پیدا کرده که احتمالا به سیاستهای مهاجرتی ترامپ مربوط باشد و به جای آن ازبکستان به بالای جدول رسیده است. در مقابل اما وضعیت بقیه کشورهایی که بالاتر نام برده شد تقریبا همان شکلی است که قبلا بوده و همگی 6 هزار برنده لاتاری داشتهاند.
جالب اینکه هر سال از کشورهای توسعه یافته هم کسانی هستند که برای دریافت گرین کارت آمریکا با این روش اقدام میکنند مانند استرالیا که طبق آخرین آمارها نزدیک به دو هزار برنده داشته با آلمان با داشتن قدرتمندترین پاسپورت جهان 800 برنده لاتاری داشته است.
