روزنامه هفت صبح، سارا سبزی| ساختمان شماره دو در خیابان پاکستان تهران، حالا در اختیار دیپلماتهای طالبان است که دو روز پیش بهطور رسمی به آنها تحویل داده شد، بدون حضور هیچیک از دیپلماتهای سابق و بهطور کامل در دست هشت مرد طالب که از کابل به تهران آمدهاند. این دو تصویر که دو روز است دست بهدست میشود، خلاصهای از ماجرای جابهجایی دیپلماتهای سابق سفارت افغانستان در ایران با نیروهای طالبان است؛
تصویر بالا، عکس دستهجمعی دیپلماتهای سابق سفارت افغانستان در تهران است که در مرکز آن عبدالقیوم سلیمانی نشسته است و تصویر پایین هم بهنام دیپلماتهای طالبان در این سفارتخانه منتشر شده است. سلیمانی یک سال و نیم پیش و بهدنبال کنارهگیری عبدالغفور لیوال، سفیر افغانستان در تهران، بهعنوان سرپرست این سفارت انتخاب شده بود، حالا باید جایش را به فضل محمد حقانی بدهد.
بعد از روی کار آمدن طالبان در افغانستان سفارتخانهها و نمایندگیهای سیاسی افغانستان در خارج از مرزهای این کشور بهصورت خودمختار اداره میشدند و در این میان سفارت افغانستان در تهران به نوعی مهمترین و کاربردیترین سفارت این کشور در جهان محسوب میشد که دلیل اصلی آن حضور 3 تا 5میلیون مهاجر افغانی چه به صورت قانونی و چه غیرقانونی در ایران است.
این تعداد مهاجر که برای کارهای مربوط به سفارت به هرحال مجبور به پرداختهای متنوعی هستند موجب شده بود تا سفارت افغانستان حتی در دوره طالبان به شکل خودکفا و بینیاز از بودجه دولت جدید و با همان ترکیب قدیمی خود به فعالیت ادامه دهد. با چهرههایی که شباهتی به فرم خاص اعضای طالبان ندارند. کراوات و کت و شلوار و مانتوی کوتاه و بوت و روسریهای مدل شمال شهر تهران!
اما بالاخره این داستان تمام شد و سفارت افغانستان در تهران به دیپلماتهای طالبان تحویل داده شد و دیپلماتهای قبلی مجبور شدند به فکر دوره جدید زندگی خود باشند. بعید است هیچکدام ازآنها به کابل بازگردند. آنطور که روایت شده است بیشترشان در حال ترک ایران هستند و فعلا مقصد اول آنها برزیل است چون بهغیر از این کشور، سفارتخانه هیچ کشور دیگری به آنها برای دریافت ویزا کمک نکرده است.
دیپلماتهای این سفارت میگویند که ما از جامعه جهانی انتظار داشتیم که نسبت به سرنوشتمان حساس باشند و حداقل در یکسال گذشته برایمان کاری انجام شود. حالا انتظار آنها برآورده نشده و حتی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد هم کمکی به آنها نکرده است. اینکه چه کسی کلید ساختمان سفارت را به دیپلماتهای جدید تحویل دهد، برای دیپلماتهای سابق این سفارتخانه بسیار مهم بود و حاضر نبودند خودشان آن را تحویل دهند.
سرپرست سابق سفارت افغانستان گفته است که کلید را در اختیار وزارت خارجه ایران قرار داده، اما این وزارتخانه میگوید که هیچ سند یا تجهیزاتی را تحویل نگرفته است. رسانههای افغانستانی نوشتند که «دیپلماتهای سفارت افغانستان در تهران هنگام خروج از سفارت، تصویر فرمانده احمدشاه مسعود، قهرمان ملی کشور را برداشته و با خود بیرون بردند.»
خبر تحویل سفارت افغانستان در تهران به دیپلماتهای طالبان که منتشر شد، اولین بازخوردها در شبکههای اجتماعی ایران و افغانستان آغاز شد و بعد هم به رسانهها رسید. تقریبا موضع تمام رسانههای رسمی درباره این موضوع مشخص بود. روزنامه جمهوری اسلامی بهعنوان یکی از منتقدان این تصمیم نوشت که «تصمیم دولت جمهوری اسلامی ایران برای تحویل دادن سفارت افغانستان در تهران به طالبان، واکنشهای زیادی را برانگیخته است. علاوه بر اصحاب رسانه و فعالان سیاسی داخل کشور، مردم افغانستان نیز از این تصمیم متعجب شدهاند.»
اما وزارت خارجه ایران در بیانیهای گفت که موضوع تحویل و تحول سفارت افغانستان در تهران امری داخلی (مربوط به افغانستان) بوده و به هیچعنوان وزارت امور خارجه ایران به این موضوع ورود نکرده است. رسانههای افغانستان اوایل دیماه نوشتند که بحث تعیین سرپرست جدید برای این سفارت، موضوعی است که در کابل مطرح شده و نامهای در این زمینه به سفارت افغانستان در تهران ارسال شده که مورد پذیرش دیپلماتها و کارمندان این سفارت قرار نگرفته است.
همزمان با این تغییر دو خبر مهم دیگر مربوط به طالبان هم شنیده شد: یک روز بعد از تهران، دولت ترکیه هم سفارت افغانستان را در اختیار نیروهای طالبان قرار داد و حالا آنها در این دو کشور به رسمیت شناخته میشوند. خبر دوم هم سفر دادستان کل طالبان یعنی شمسالدین شریعتی به ایران برای بررسی وضعیت زندانیان افغانستانی در ایران بود.
فضل محمد حقانی، دیپلمات ارشد وزارت امورخارجه دولت طالبان است و فعالیتش را بهعنوان سرپرست جدید این سفارت آغاز کرده است. او قبل از تحویل رسمی سفارت هم بهعنوان دبیر اول سفارت افغانستان انتخاب شده بود.وزارت خارجه طالبان اعلام کرده است که فعالیتهای سفارت افغانستان در تهران پس از اعزام دیپلماتهای جدید به آن سفارت «با روحیه و تعهد قاطع در امر خدمترسانی به اتباع شریف دو کشور ادامه خواهد یافت». این وزارتخانه تغییر در کادر دیپلماتیک را امری معمول و حق مشروع هر کشور اعلام کرده است.
