روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی| تابستان تقریبا تمام شده و مسئولان دولت سیزدهم میگویند که یکی از دستاوردهای این دولت عبور از تابستان بدون قطعی برق و خاموشی بوده است اتفاقی که نمیتوان آن را در مورد مشترکان خانگی انکار کرد اما آیا این اوضاع خوب در مورد صنایع هم صدق میکند؟
آیا امسال دیگر خبری از شیفتهای ناقص و روزهای تعطیلی تولید برای صنایع بزرگ مثل فولاد و سیمان نبوده است؟ گزارشها به این سوال جواب منفی میدهند و میگویند امسال هم شرکتهای مادر که بار اصلی صادرات غیرنفتی هم روی دوش آنهاست میلیونها دلار عدمالنفع ناشی از کمبود برق داشتهاند.
عدمالنفع یعنی سودی که میتوانست به دست بیاید اما بنابر مشکلات و موانع بهدست نیامده است به همین دلیل وقتی پای مشکلاتی مانند کمبود برق و تاثیر آن بر صنایع مختلف به ميان ميآيد از کلمه عدمالنفع بهجای خسارت استفاده میشود؛ همانطور که چند روز پیش مدیرعامل شرکت فولاد مبارکه در نشستی توضیح داد:
«امسال فولاد مبارکه در اردیبهشتماه ۸۰۰ هزارتن فولاد تولید کرده است، این در حالی است که در مردادماه به دلیل مشکل برق ۳۶۲ هزارتن تولید داشتیم و این یعنی بیش از ۷۰۰ هزارتن فولاد و حدود ۳۵۰ میلیون دلار ارزآوری از دست رفته است. این در حالی است که در شرایط فعلی، کشور نیاز به ارز دارد و اگر این اتفاقات صورت نمیگرفت، ما امسال به رتبه هشتم جهانی در زمینه تولید فولاد میرسیدیم و امروز بیم آن میرود که ایتالیا سال آینده جایگاه دهمی ما را بگیرد چرا که سال گذشته تفاوت ما با ایتالیا به دلیل جنگ اوکراین ۴ میلیون تن بود.»
روزی ۱۰ میلیارد
«امسال وزارت نیرو از برنامهریزی دقیقتری استفاده کرد و انسجام بهتر و تلاش بیشتری برای تامین برق صنایع انجام داد و سعی کرد از دیدگاهها و نظرات صاحبان صنایع نیز استفاده کند. البته به این معنی نیست که ما مشکلی برای تامین برق نداریم، در چند روز گذشته به دلیل افزایش دما تا ساعت ۱۱ شب برق کارخانه قطع بود. مقدار برق مورد نیاز ما ۱۹ مگاوات است اما به ما 4/7 مگاوات اختصاص دادهاند که با آن هیچکدام از خطوط تولید را نمیتوان راهاندازی کرد. برای راهاندازی یک خط تولید نیاز به حداقل ۱۰ مگاوات برق داریم.»
اینها حرفهای حسین حسینزاده یکی دیگر از فولادیهاست. او میگوید: «شرکت ما باید ۷ هزار تن تولید داشته باشد اما به دلیل قطع ۱۲ساعته برق، این مقدار به ۳هزار و ۵۰۰ تن میرسد که مقدار خسارت ریالی آن بسیار زیاد است. خوابیدن سرمایه، پرداخت حقوق و مزایا به کارگران بدون انجام فعالیت مفید و همچنین افزایش قیمت فولاد در بازار از جمله خسارتهایی است که قطعی برق به همراه دارد.
ما برای بهدست آوردن بازارهای جهانی سالها تلاش کردیم تا با چند کشور کار کنیم و با آنها قرارداد تنظیم کردیم اما حالا که باید به آنها فولاد تحویل دهیم به دلیل نبود برق نمیتوانیم تولید داشته باشیم و این رویه باعث میشود بازارهای صادراتی را از دست بدهیم و مهمتر از آن، اعتبار صنعت کشور زیرسوال میرود. در واقع بهازای هر ۲۴ ساعتی که تولید متوقف شود نزدیک به ۱۰میلیارد تومان به شرکت ما خسارت وارد میشود.»
وقتی سراغ حرفهای بقیه فولادسازها میرویم میبینیم که پای عدد و رقمهای دیگری هم به میان میآید؛ مثلا میبینیم که ایمیدرو میگوید فقط در شرکتهای فولادی زیرمجموعه این هلدینگ هفتهای ۲۳۵ میلیون دلار عدمالنفع ناشی از کمبود برق دیده شده است.
اگر بخواهیم همه این عددها را کنار هم بگذاریم و ببینیم مجموع زیان شرکتهای فولادی از کمبود برق چقدر بوده نیاز به گزارشهای دقیقتر داریم اما اگر بخواهیم سال قبل از آن را ملاک قرار بدهیم میبینیم که بنابر شهادت حمیدرضا صالحی عضو هیات نمایندگان اتاق تهران در سال ۱۴۰۱ عدمالنفع شرکتهای فولادی به دلیل مشکل برق ۶میلیارد دلار بوده است.
چرا برق برای ما حیاتی است؟
صنعت فولاد ایران بر پایه گاز و برق است درحالیکه ۷۵درصد تولید فولاد دنیا بهصورت کوره بلند انجام میشود که انرژی آن از زغالسنگ و کُک تهیه میشود، در ایران این نسبت برعکس است و تقریباً ۷۵درصد کورههای ما با برق و گاز کار میکنند پس نقش برق در تولید فولاد نسبت به دیگر کشورها حیاتی است. از آنطرف همین وابستگی شدید به برق کاری میکند که وقتی وضعیت برق در ایران ناتراز میشود مصرف بالای برق از سوی صنایع بیشتر هم به چشم بیاید.
سیمانیها، قربانی شماره دو
کارخانههای تولید سیمان هم در گروه شرکتهایی بودند که دستکم یک روز در هفته از ساعت ۱۱ صبح تا ۱۱ شب بهصورت جدولبندی شده با خاموشی مواجه بودند و موارد زیادی هم خاموشی خارج از برنامه گزارش کردهاند در حالیکه خودشان میگویند همان خاموشی یک روز در هفته و به مدت ۱۲ ساعت برای آنها خیلی بیشتر محسوب میشود چون همانطور که علیاکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان میگوید حکایت سیمانیها متفاوت است:
«معضلی که کارخانجات سیمان با آن مواجهند، پیچیدهتر از سایر صنایع است. کورههای سیمان برای وارد فاز تولید شدن، نیاز دارند از ۲۴ساعت قبل گرم شوند و بعد شروع به تولید کنند. قطعی برق پیاپی عملاً کورهها را از ریل تولید خارج میکند. به عبارت دیگر بهجز یک روز خاموشی، کورهها یک روز دیگر هم زمان برای گرم شدن نیاز دارند و عملاً دو روز را به دلیل مشکل قطعی برق از دست میدهند.»
رقم عدمالنفع در گروه سیمانیها هم بسیار بزرگ است آنقدر که دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان میگوید: «سال گذشته بهدلیل ناترازی در تأمین برق، تولید حدود ۱۵میلیون تن سیمان که مزیت صادراتی داشت از دست رفت که میتوانست ارزآوری ۴۵۰میلیون دلاری برای کشور بهدنبال داشته باشد.»
همه صنایع گروه «ب»
غیر از فولادیها و سیمانیها که تقریبا بزرگترین صنایع ایران هستند، کارخانههای دیگر هم مشمول قطعی برق شدهاند. بهطور کلی اینطور که دولت گفته گروه «ب» تا ۱۵ شهریور هفتهای یک روز به مدت ۱۲ ساعت قطعی برق داشتهاند. گروه ب صنایعی هستند که بیش از ۵۰۰ کیلووات مصرف برقدارند.
برای اینکه بدانید این گروه چه گروه بزرگی هستند بد نیست بدانید کارگاهی که تقریبا حتی کارگاهی که بیشتر از ده ماشین بزرگ صنعتی داشته باشد چنین مصرفی خواهد داشت. محمدحسین نجیبی مدیرعامل کارخانهای است که در شهرک صنعتی چهاردانگه لولههای پلاستیکی تولید میکند. او میگوید:
«ما در طول تابستان یک روز کامل شامل دو شیفت را از دست دادهایم. میگویند جمعهها میتوانید جایگزین کنید در حالی که ما قبلا جمعهها را هم شیفت داشتیم یعنی امکانی که به ما در ازای تعطیلی ۱۲ساعته دادهاند امکان خاصی نیست که بتواند خسارت ما را جبران کند. ما هنوز صورتهای شهریور را کامل نکردهایم که بتوانم خسارت تمام این مدت را بگویم اما بهعنوان نمونه تولید ما در مرداد ماه نسبت به اردیبهشت حدود ۲۰درصد کم شد.
ممکن است بگویید یک روز در هفته میشود چهار روز در ماه پس چرا ناگهان ۳۰درصد تولید کم میشود؟ موضوع دقیقا همین است یک روز تعطیلی بیشتر از آنچه به نظر میآید به تولید ما خسارت میزند. ضمن اینکه شرکتهای بالادستی ما هم خسارت میبینند و این روی قیمت مواد اولیه و سود نهایی ما تاثیر تصاعدی میگذارد.»
