بررسی جایگاه شرکتهای تابعه شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی در آخرین رتبهبندی سازمان مدیریت صنعتی
یک بخش از فعالیت سازمانهای بیمهگر برای اینکه ارزش داراییهای خود را حفظ کنند، سرمایه گذاریهای اقتصادی است. به همین دلیل اکثر آنها یک بازوی سرمایهگذاری دارند که احتمالا شناخته شدهترین آنها برای افکار عمومی سازمان سرمایهگذاری سازمان تامین اجتماعی(شستا) است. هرچند اتحادیه بینالمللی تامین اجتماعی (ISSA) معمولا توصیه میکند بیمهها خیلی در این حوزه وارد نشوند.
حرف آنها این است که بیمهها نباید روی به بنگاهداری بیاورند و سرمایهگذاری آنها باید محدود به سهامداری در شرکتهای بورسی باشد. در اینجا کارشناسان تامین اجتماعی هم اتفاقا این دیدگاه را قبول دارند اما آنها گاهی به دلیل تصمیمات بالادستی در قالب رد دیون و موارد مشابه مجبور به بنگاهداری شدند. وگرنه حالت ایدهآل آنها هم این است که مجموع سهامشان در شرکتها زیر ۵۰ درصد باشد. به اعتقاد آنها اصلا کل این سرمایهگذاریها جوابگوی بخش کوچکی از تعهدات آنها هم نیست و اصلا به دردسر و حاشیههای آن نمیارزد. علیرغم تمام این بحثها به هرحال بیمهها سالهاست به سرمایهگذاری مشغولند.
برای اینکه میزان موفقیت آنها در این راه را محک بزنیم هم میتوانیم به نظام رتبهبندی شرکتها مراجعه کنیم. سازمان مدیریت صنعتی ۱۹ سال است که هر سال فهرست ۵۰۰ شرکت برتر ایران از نظر درآمد را منتشر میکند. البته حضور در این رتبهبندی اجباری نیست و نام شرکتها به دلخواه خودشان وارد این فهرست میشود. آخرین رتبه بندیای که اعلام شده مربوط به ماههای پایانی سال پیش است که بر اساس گزارشهای سال مالی ۹۴ تهیه شده است. ما در گزارش پیش رو جایگاه شرکتهایی که شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی در آنها سرمایهگذاری کرده را بررسی کردیم.
رتبهبندی شرکتها چیست؟
سازمان مدیریت صنعتی، به طور سالانه شرکتهای برتر اقتصاد ایران را معرفی میکند. این رتبه بندی از آنجا که بر اساس فروش و درآمد سالانه شرکتها تنظیم میشود، جایگاه ممتازی در معادلات اقتصادی کشور دارد. ارزیابی سازمات مدیریت صنعتی ایران به نوعی وزن و عیار شرکتهای مختلف در بازار سرمایه و فضای تجارت کشور را مشخص میکند.
غولهای اقتصادی ایران با بررسی این فهرست میتوانند وضعیت خود را نسبت به رقبا محک بزنند و برای رشد بیشتر برنامهریزی کنند. در رتبهبندی سال ۹۵ (که معیار آن سال مالی ۹۴ است) بانک ملی ایران با بیش ۳۶ هزار میلیارد تومان فروش روی سکوی اول ایستاد. شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس و بانک ملت هم در ردههای بعدی قرار گرفتهاند. ۵۰۰ شرکت برتر ایران ۲۸ میلیارد دلار صادرات داشتند.
یعنی از ۴۰ میلیارد دلار صادرات غیر نفتی ایران در سال ۹۴ حدود ۷۰ درصدش سهم همین شرکتها بوده. شرکتهایی که ما با آنها در این گزارش کار داریم شرکتهایی است که شستا در آنها سهام دارد. به طور مثال «شرکت پالایش نفت اصفهان» و «شرکت نفت و گاز و پتروشیمی تامین» دو عضو خانواده شستا، همیشه پای ثابت فهرست ۱۰۰ شرکت برتر کشور هستند.
پیشتازی بانکها در بازار سرمایه
بانکها همیشه محلی مطمئن برای سرمایهگذاری سهامداران هستند. گزارشهای سازمان مدیریت صنعتی هم گواه بر این مدعاست. چراکه در تقسیمبندی گروههای مختلف از نظر سودآوری، داراییها و صادرات همیشه بانکها شانه به شانه شرکتهای نفت و پتروشیمی حرکت میکنند. شستا هم در این حوزه روی چهار بانک متمرکز شده است. بانک رفاه، ملت، تجارت و کار آفرین.
بانک رفاه کارگران که بیش از نیم قرن از تاسیس آن میگذرد اساسا با هدف سرمایهگذاری و بهره برداری حق بیمه کارگران تاسیس شد اما بعدها با فعل و انفعالاتی به دولت رسید. تا اینکه ۸ سال پیش دوباره سهام این شرکت بابت رد دیون دولت به سازمان تامین اجتماعی واگذار شد. اخیرا هم دوباره زمزمههایی مطرح شده این بانک از زیرمجموعه تامین اجتماعی خارج شود که با نارضایتیهایی در میان کارگران و بازنشستگان همراه شده است.
از این تاریخ پرفراز و نشیب که بگذریم اکنون بانک رفاه جایگاه معقولی در فهرست شرکتهای برتر کشور دارد و با فروش ۱۱ هزار و ۶۳۰ میلیون توماناش در رتبه ۱۶ ایستاده که این میزان نسبت به سال قبلتر تقریبا دو برابر شده است.
شستا در زمره سهامداران دو بانک تجارت و ملت هم محسوب میشود، هرچند میزان آن چندان چشمگیر نیست.
با این حال قرارگیری این دو بانک در رتبههای ۳ و ۷ فهرست امسال احتمالا برای مدیران شستا خوشایند خواهد بود. شستا در بانک کارآفرین هم از نظر تقسیم سهام وضعیت مشابهی دارد؛ اگرچه قرارگیری بانک کارآفرین در رتبه ۶۰ فهرست امسال چندان دلگرم کننده به نظر نمیرسد اما این بانک در سالهای اخیر همواره روند رو به رشد خود را حفظ کرده است.
گروه موفق نفت، گاز و پتروشیمی
شرکتهای حوزه نفت، گاز و پتروشیمی بازهم لیاقت خود را برای سرمایهگذاری به اثبات رساندند. هرچند بعضی از آنها سقوط دو یا سه پلهای را تجربه کردند، با این حال سهامداران و فعالان تالار شیشهای بورس خوب میدانند این شرکتها برای سهامداران خود معمولا خوش یُمن هستند.
شستا در شرکت شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس که با بیش از ۲۵ هزار میلیارد تومان فروش در رتبه دوم قرار گرفته، حدود ۸٫۵ درصد سهام دارد.
شرکت هولدینگ نفت، گاز و پتروشیمی تامین موسوم به «تاپیکو» با در اختیار داشتن ۴۱ شرکت مدیریتی و غیر مدیریتی سهم قابل توجهی در حوزه اقتصاد و انرژی کشور دارد. این شرکت با فروش ۶۸۰۰ میلیارد تومانی در رتبه ۲۷ قرار گرفته است. شستا هم با مالکیت ۸۷ درصدی سهامدار اصلی این شرکت محسوب میشود.
شرکت نفت ایرانول هم به عنوان یکی از شرکتهای تابعه شستا در رتبه ۹۰ دست پیدا کرده با ۱۱۳۷ میلیارد تومان فروش. شرکت سرمایهگذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین و شرکت سرمایهگذاری صبا تامین در مجموع ۵۱ درصد سهام ایرانول را در اختیار دارند. نکته جالب اینکه شرکت سرمایهگذاری صندوق بازنشستگی کشوری و آستان قدس رضوی به ترتیب با ۴۴ و ۵ درصد دیگر سهامداران شاخص این شرکت هستند.
شرایط شرکتهای دارویی
گروه سرمایهگذاری دارو تامین همانطور که انتظار میرفت در گزارش امسال حضور نسبتا موفقیتآمیزی داشته است. شرکتهای سرمایهپذیر این هلدینگ شامل حوزههای سرمایهگذاری، تولید دارو، تولید مواد اولیه، توزیع، بازرگانی و خدماتی میشود. شرکت سرمایهگذاری دارویی تامین با بیش از پنج هزار میلیارد تومان فروش در رتبه ۳۲ دیده میشود.از این خانواده شرکت داروپخش هم در رتبه ۵۰قرار گرفته و پشت سر خود شرکتهای توزیع همنامش را در رتبههای ۶۴ میبیند.
وضعیت سایر شرکتها
از بین شرکتهای بیمه تجاری که شستا برای سرمایهگذاری انتخاب کرده است شرکت بیمه البرز با قرار گرفتن در رتبه ۶۳ و با فروش ۱۹۶۹ میلیارد تومانی درفهرست صد شرکت برتر دیده میشود و کمی با فاصله از آن بیمه ملت در رتبه ۱۷۳ قرار گرفته است. شرکت سرمایهگذاری سیمان تامین هم که در سالهای اخیر اوج و فرودهای قابل توجهی را تجربه کرده امسال در این سال با ۱۵۸۸ میلیارد تومان فروش به رتبه بهتر از ۷۰ دست پیدا نکرده.
(منتشر شده درویژه نامه روزنامه هفت صبح درباره صندوق های بازنشستگی)
