فرید عطارزاده / «در سال جدید تعرفه واردات موز از ۴ درصد به ۲۶ درصد افزایش یافت اما اگر واردکنندهای بخواهد در سال جدید موزها را با تعرفه ۵ درصدی وارد کند باید به ازای واردات هرکیلوگرم موز، یک و نیم کیلوگرم سیب درختی صادر کند.» این خبر روز گذشته منتشر شد و مصوبه فوق قرار است از امسال اعمال شود. «هفت صبح» اما تصمیم گرفت از زاویه دیگری به ماجرا نگاه کند و کمیدر مورد ماجرای واردات موزها، کیفیت آنها، دلایل ظاهر مناسب اما بیمزه آنها، قیمت موز در کشور مبدا، پشت پرده افراد واردکننده و… گزارشی تهیه کند. در این گزارش به نکات عجیب و مرموزی بر خوردیم. نکاتی که تا حالا بسیاری از آنها برای ما نا آشنا بود و حتی روی برخی از آنها عناوینی مانند «محرمانه» خورده بود. به نظر میرسد اتفاقاتی شبیه ماجراهای گوجه فرنگیها، سیبها، خیارها و… در مورد موز نیز در جریان است اما به دلایلی تا به حال رسانهای نشده است. هفت صبح تلاش کرده تا جای امکان از این پشت پردهها رمزگشایی کند.
ماجرا چیست؟
ابتدا اصل خبر را بخوانید: «با مصوبه هیات دولت، مقررات واردات و صادرات در سال ۹۵ تغییراتی داشته که از جمله آن، تغییر در تعرفه ورود میوه موز بوده است. براساس مقررات جدید صادرات و واردات در سال ۹۵، تعرفه واردات موز از ۴ به ۲۶ درصد افزایش یافته و این مصوبه از ابتدای سالجاری لازم الاجرا است. در همین حال، اگر به ازای واردات هرکیلوگرم موز یک و نیم کیلوگرم سیب درختی صادر شود، مجموع حقوق گمرکی و سود بازرگانی یک کیلوگرم موز ۵ درصد تعیین میشود.»
این موزهای مرموز
در مورد موزهای موجود در کشور تقریبا به یک نکته مشترک بر میخوریم که معمولا در میان میوههای موجود دیگر در بازار چنین موضوعی کمتر به چشم میآید. اولا موزهای بازار که تقریبا همگی وارداتی هستند و از شرکتهای مختلف وارد میشوند، همگی دارای یک بازه قیمت است. نکته جالبتر است آنجاست که قیمت این میوه در فواصل مختلف سال ناگهان توسط همه شرکتهای واردکننده به صورت هماهنگ بالا میرود و گاهی هم قیمتها افت میکند. ممکن است این سوال را مطرح کنید در مورد میوههای دیگر هم نیز چنین اتفاقی به صورت معمول رخ میدهد و این موضوع، نکته جدیدی نیست. تفاوت ماجرا در این است که اکثر میوههای موجود در بازار در داخل کشور کاشت میشوند و اگر نوسانی رخ میدهد به دلایل تغییرات اقلیمی، کنترلهای ستاد تنظیم بازار و…. است. در مورد موز اما ماجرا متفاوت است. این میوه وارداتی است و شرکتهای مختلفی مشغول وارد کردن آن هستند اما با مروری بر روند قیمتهای سالهای اخیر، به این نکته میرسیم که همه تغییرات قیمتی آن هماهنگ است. نکته دوم در مورد کیفیت آن است. حتما شما هم موافق هستید که ۹۰ درصد موزهای موجود در کشور دارای ظاهری مناسب اما بیمزه هستند. در
ادامه گزارش از همه این ابهامات رمزگشایی میکنیم.
معمای واردکنندگان ۶۴ نفری
برای آن که از جزئیات ماجرا بیشتر سر در بیاوریم با حسین مهاجران، رئیس اتحادیه میوهفروشان تهران گفت و گو کردیم. او در مورد موزهای وارد شده به «هفت صبح» میگوید: «موزهای وارد شده به کشور از دو مجاری به ایران میآید. یکی کشور ترکیه و دیگری بندرهای جنوبی کشور.» مبداهای این موزها کدام کشورها هستند و چه افرادی آنها را وارد میکنند؟ رئیس اتحادیه میوهفروشان تهران در پاسخ به این سوال میگوید: «در ترکیه، موزهای کشورهای اکوادور و بولیوی توزیع میشود که وارد کنندگان آن به ایران ۶۰ نفر هستند. این افراد موزها را توسط کانتینر به ایران حمل میکنند. گروه دوم تنها ۴ نفر هستند، موزها را از سومالی و آفریقای جنوبی وارد میکنند که با کشتی و از طریق بنادر جنوبی کشور، وارد میشوند. این موزها معمولا در بازار به ازای هر کیلوگرم حدودا ۲۰۰ تا ۳۰۰ تومان گرانتر هستند. بنابراین واردکنندگان موز به کشور ۶۴ نفر یا شرکت هستند.» حسین مهاجران در مورد قیمت خرید موز از کشور مبدا نیز میگوید: «من در این مورد اطلاعات کاملی ندارم اما آنگونه که شنیدهام، این موزها در کشورهای مبدا به صورت کارتنی خریداری میشود. هر کارتن ۱۸٫۵ کیلوگرم وزن دارد و
طبق شنیدههای ما قیمت آن بین یک تا سه دلار است! سپس هزینههای دیگری مانند عوارض، هزینه حمل، توزیع و… به آنها اضافه میشود و در نهایت هر موز با قیمتی در حدود ۳۵۰۰ تا ۳۷۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم در بازار توزیع میشود.»
چرا موزهای ایرانی شکست خوردند؟
رئیس اتحادیه میوهفروشان تهران در مورد نحوه رسیده شدن موزها میگوید: «فاصله سبز شدن موزها تا زرد شدن آنها بسیار کوتاه است. چیزی در حدود ۱۵ تا ۲۰ روز. بنابراین موزها در کشورهای مبدا به صورت نرسیده و سبز از روی درختان چیده میشوند و در کارتنها بسته بندی میشوند. پس از آن که موزها به ایران میرسد، آنها را به سردخانهها برده و با تزریق گاز اتیلن که کاملا مجاز است رسیده میشود. اگر چنین عملی صورت نگیرد، موزها به صورت کاملا خراب شده به ایران میرسد و یا با شتههای فراوان.» در اینجا سوال به وجود میآید چرا در ایران کاشت موز صورت نمیگیرد؟ حسین مهاجران در پاسخ به این سوال میگوید: «درختهای موز تنها دوبار در سال میتوانند بار دهند و پس از آن درختش باید قطع شود و درخت جدیدی کاشته شود. این پروسه هم زمانبر است و هم هزینه بر. در یک بازه زمانی درختهای موز در چابهار به میزان انبوه کاشته شد که بسیار هم خوش خوراک بودند اما قیمت تمام شده آن از موزهای وارداتی بیشتر بودند. بنابراین کاشت آنها مقرون به صرفه نبود و در حال حاضر در مقیاس بسیار کمتر کاشته میشود.»
این موزهای بی مزه
بسیاری از مصرف کنندگان، این سوال را مطرح میکنند چرا موزها با وجود ظاهر و شکل مناسب، از کیفیت خوبی برخوردار نیستند و در واقع مزه مناسبی ندارند؟ در این رابطه، دکتر عبدالمجید مهدوی دامغانی، استاد دانشکده کشاورزی شهید بهشتی به هفت صبح میگوید: «اصولا در مورد میوهها باید پروسه طبیعی رشد آنها طی شود تا مزه اصلی آنها برای مصرف کنندگان مشخص شود. در پروسه رسیده شدن میوهها، هورمونهای طبیعی ایجاد شده در آنها و سایر عوامل دیگر مانند نور خورشید، خاک و… دخیل هستند تا به بهترین کیفیت برسند. وقتی این فرآیند به صورت طبیعی انجام نشود، مسلما میوهها از مزههای اصلی خود دور میشوند. در مورد میوه موز نیز، این محصول باید روی درخت بین ۱۵ تا ۴۵ روز رسیده شود اما واردکنندگان مجبور هستند این میوهها را به صورت سبز از درخت چیده و با استفاده از گاز اتیلن فرآوری کنند. به نظر من حاکمیت باید در مورد امنیت غذایی مردم اهمیت بیشتری دهد و اگر مواردی هست، آن را به صورت کامل و شفاف با مردم در میان بگذارد.»
شنیدهها چه میگویند؟
هفت صبح در تکمیل گزارش خود اما به نکات عجیب دیگری برخورد که حتی بسیاری از افراد ترجیح دادند نام آنها ذکر نشوند. عدهای از سیستم دامپینگ آن ۶۴ نفر و شرکت میگویند که در ۱۵ سال گذشته با هماهنگی کامل توانستند تولیدات موزهای داخلی را بسیار محدود کنند. منظور از دامپینگ آن است که کشورهای صادرکننده یک محصول، آن را با قیمتی کمتر از قیمت تولید شده آن در کشور مقصد توزیع میکنند. به این ترتیب پس از چند سال، آن محصول در کشور مقصد دیگر تولید نخواهد شد. دقیقا همان نکتهای که رئیس اتحادیه میوهفروشان تهران در مورد موزهای چابهار به هفت صبح گفت. موضوع دیگر آن است که طبق شنیدههای هفت صبح، برخی موزهای وارد شده به کشور اکثرا موزهای درجه ۲ و درجه ۳ هستند، برخی از آنها با کودهای شیمیایی غیر قانونی به عمل آمدهاند و طبق برخی گزارشهای محرمانه وزارت بهداشت، برخی از این موزها دارای مواد شیمیایی مضر هستند. آن ۶۴ نفر چه کسانی هستند که تا به حال چنین موضوعاتی رسانهای نشده است؟
